تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن ناسا با هدف بررسی برخی از بزرگترین رازهای کیهان و جستوجوی سیارههای فراخورشیدی به فضا پرتاب شد.
آیا ما در جهان تنها هستیم؟
این یکی از مهمترین پرسشهایی است که بشر از دیرباز از خود پرسیده است. حالا ناسا امیدوار است تلسکوپ فضایی جدیدش بتواند ما را یک قدم به پاسخ این پرسش نزدیکتر کند.تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن روز یکشنبه، ۳۰ اوت، در قالب مأموریتی بلندپروازانه برای بررسی کیهان، با موشک فالکون هوی اسپیسایکس از مرکز فضایی کندی در فلوریدا به فضا پرتاب شد.
رومن که به افتخار نانسی گریس رومن، نخستین اخترشناس ارشد زن ناسا، نامگذاری شده، قرار است تصویری گستردهتر از جهان هستی در اختیار دانشمندان قرار دهد.
میدان دید این تلسکوپ بیش از ۱۰۰ برابر تلسکوپ فضایی هابل است و میتواند بخشهای بسیار بزرگتری از آسمان را با سرعتی چشمگیر بررسی کند. ناسا امیدوار است این توانایی به کشف هزاران سیاره فراخورشیدی و بررسی میلیاردها کهکشان کمک کند.
جستوجوی پاسخ یک پرسش قدیمی
نیکی فاکس، مدیر اداره مأموریتهای علمی ناسا، میگوید یکی از اهداف اصلی این مأموریت، پاسخ دادن به پرسشی است که تقریباً همه انسانها در مقطعی از زندگی به آن فکر کردهاند.
او گفت: «یکی از اهداف اصلی ما در ناسا پاسخ دادن به این پرسش است که آیا در جهان تنها هستیم یا نه.»
فاکس افزود که فارغ از اینکه فرد به فضا یا فناوری علاقه داشته باشد، نگاه کردن به آسمان میتواند این پرسش را در ذهن ایجاد کند که آیا جای دیگری، «زمین دیگری» وجود دارد که از آنجا به ما نگاه کند.
اما جستوجوی حیات فرازمینی تنها یکی از اهداف رومن است.
این تلسکوپ قرار است به دانشمندان در بررسی دو مورد از بزرگترین معماهای علم فیزیک، یعنی ماده تاریک و انرژی تاریک، کمک کند؛ دو پدیدهای که بخش بزرگی از جهان را تشکیل میدهند اما هنوز ماهیت دقیق آنها برای دانشمندان روشن نیست.
یک نگاه گسترده به کیهان
یکی از مهمترین ابزارهای رومن، کورونوگراف است؛ فناوریای که با مسدود کردن نور شدید ستارهها، به دانشمندان امکان میدهد سیارههایی را که در اطراف آنها قرار دارند، با جزئیات بیشتری مشاهده کنند.
این قابلیت میتواند در جستوجوی سیارههای فراخورشیدی، یعنی سیارههایی خارج از منظومه شمسی، اهمیت ویژهای داشته باشد.
فاکس میگوید این فناوری میتواند «یک جهش بزرگ رو به جلو» در مطالعه جهانهای دوردست ایجاد کند.
او گفت: «با رومن، به کمک فناوری کورونوگراف، یک جهش بزرگ رو به جلو خواهیم داشت که به ما اجازه میدهد این دنیاهای بسیار دور را ببینیم.»
به گفته او، این مأموریت میتواند به کشف میلیاردها کهکشان، دهها میلیارد ستاره جدید، دهها هزار سیاره و هزاران ابرنواختر منجر شود.
رومن همچنین به ابزار میدان دید گسترده مجهز است که میتواند بخشهای وسیعی از کیهان را در یک قاب ثبت کند.
این ویژگی باعث میشود رومن مکمل تلسکوپ فضایی جیمز وب باشد. جیمز وب بیشتر برای مشاهده دقیق و عمیق اجرام دوردست طراحی شده، در حالی که رومن میتواند بخش بسیار وسیعتری از آسمان را بهسرعت بررسی کند.
«آسمان را به شکلی تازه خواهیم دید»
رومن طی حدود سه ماه آینده به نقطهای در فضا در فاصله تقریبی ۱.۶ میلیون کیلومتری زمین خواهد رسید. پس از آن، مأموریت علمی اصلی آن دستکم پنج سال ادامه خواهد داشت و امکان تمدید آن نیز وجود دارد.
جولی مکانری، دانشمند ارشد پروژه رومن، این مأموریت را یکی از مهمترین مراحل زندگی حرفهای خود توصیف کرده است.
او گفت: «احساس میکنم در لبه یک پرتگاه ایستادهام و درست در آستانه قدم گذاشتن به ناشناختهای هستیم؛ ناشناختهای که رومن قرار است آن را برای ما آشکار کند.»
مکانری افزود: «ما قرار است چشمهای رومن را باز کنیم و برای نخستین بار، آسمان را به شکلی تازه ببینیم.»
بیش از ۱۰۰ هزار سیاره فراخورشیدی؟
جرد آیزاکمن، مدیر ناسا، میگوید سرعت و میدان دید گسترده رومن میتواند نقشهای بسیار بزرگتر و کاملتر از کیهان در اختیار دانشمندان قرار دهد.
او گفت میدان دید رومن دستکم ۱۰۰ برابر هابل است و سرعت پیمایش آن بیش از هزار برابر این تلسکوپ است.
به گفته آیزاکمن، رومن میتواند در جریان بررسیهای خود «بیش از ۱۰۰ هزار سیاره فراخورشیدی جدید» را آشکار کند.
این تلسکوپ همچنین قرار است حجم عظیمی از دادههای علمی را تولید کند؛ دادههایی که میتوانند به پرسشهای بنیادی درباره شکلگیری و تحول جهان پاسخ دهند.
تماس تلفنی ترامپ در جریان مراسم
در جریان نشست خبری پس از پرتاب، آیزاکمن با تماس تلفنی دونالد ترامپ، رئیسجمهوری آمریکا، روبهرو شد و تماس را از طریق بلندگو در اختیار حاضران قرار داد.
ترامپ در این تماس، پرتاب را تحسین کرد و گفت: «میخواهم از همه تشکر کنم و به شما تبریک بگویم. واقعاً از تلویزیون فوقالعاده به نظر میرسید.»
ترامپ همچنین گفت پیش از تماس، از آیزاکمن درباره احتمال وجود هرگونه مشکل در مأموریت پرسیده است.
رئیس ناسا نیز در پاسخ، تیم مأموریت را تحسین کرد.
ترامپ در ادامه خطاب به تیم ناسا گفت: «شما دارید کار فوقالعادهای انجام میدهید و من هم تمام این بودجه را در اختیار شما میگذارم.»
این اظهارات در حالی مطرح شد که پروژه رومن پیشتر با تهدیدهای بودجهای و تلاشهایی برای کاهش یا توقف آن روبهرو شده بود. کنگره آمریکا در نهایت از ادامه پروژه حمایت کرد.
میراث «مادر هابل»
نام این تلسکوپ یادآور نانسی گریس رومن است؛ دانشمندی که نقش مهمی در شکلگیری برنامه علمی مدرن ناسا داشت و از او اغلب به عنوان «مادر تلسکوپ هابل» یاد میشود.
ناسا میگوید کارهای رومن زمینه را برای نسلهای بعدی تلسکوپهای فضایی فراهم کرد.
حالا تلسکوپی که نام او را بر خود دارد، مأموریت دارد تصویری بسیار گستردهتر از جهان ارائه کند؛ از کهکشانها و ستارهها گرفته تا سیارههایی که ممکن است در فاصلههای بسیار دور، شرایطی شبیه زمین داشته باشند.
و شاید در میان این حجم عظیم از دادهها، پاسخ یکی از قدیمیترین پرسشهای بشر هم پنهان باشد:
آیا واقعاً در این جهان تنها هستیم؟
