مجمع جزایر اقیانوس آرام این هفته در پالائو در حالی برگزار میشود که رقابت چین و تایوان بر فضای نشست سایه انداخته است. حضور پررنگتر تایوان، واکنش تند پکن و اظهارات یک دیپلمات ارشد چینی درباره «پیامدهای» این حضور، نگرانیهایی درباره دخالت خارجی و تحتتأثیر قرار گرفتن این مجمع ایجاد کرده است. در کنار مسائل امنیتی، بحران اقلیمی نیز از مهمترین موضوعات این نشست است؛ موضوعی حیاتی برای کشورهای جزیرهای اقیانوس آرام که در خط مقدم تغییرات اقلیمی قرار دارند. استرالیا بر تقویت همکاریهای منطقهای و حمایت از کشورهای آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی تأکید دارد، در حالی که فعالان محیط زیست هشدار میدهند اختلافات ژئوپلیتیکی نباید توجه رهبران را از مسائل فوری اقلیمی منحرف کند.
نقش پررنگتر تایوان در این مجمع، خشم پکن را برانگیخته و نگرانیهایی وجود دارد که رقابت میان چین و تایوان، تلاشها برای پیشبرد مسائل مهم منطقهای، بهویژه مقابله با تغییرات اقلیمی، را تحتالشعاع قرار دهد.
مراسم افتتاحیه پنجاهوپنجمین نشست مجمع جزایر اقیانوس آرام در پالائو، با شور و رنگ و حرکات نمایشی، و البته با تنش آغاز شد.
دلیل این تنش، حضور پررنگ تایوان در مراسم افتتاحیه شامگاه دوشنبه، ۳۱ اوت، بود. تایوان بهعنوان یکی از شرکای توسعهای مجمع جزایر اقیانوس آرام در این نشست حضور دارد؛ اما موضوع مهم و ناگفتهای هم در میان بود: چین.
اکنون گفتوگوهای سهروزه آغاز شده و دو رقیب، چین و تایوان، در یک مکان حضور دارند و هر دو تلاش میکنند توجه کشورهای منطقه را به خود جلب کنند.
چیان بو، نماینده ویژه پکن در امور کشورهای جزایر اقیانوس آرام، از این وضعیت خشنود نیست.
او گفت:«به هر حال، این موضوع پیامدهایی خواهد داشت. همه با این اقدام مخالفاند و ما معتقدیم که اصلاً نباید چنین اتفاقی میافتاد؛ این کار از نظر ما کاملاً نامناسب بود.»
پکن از آن زمان تأکید کرده است که این اظهارات تهدیدآمیز نبودهاند و همزمان در برابر اتهامهای مربوط به دخالت در امور داخلی کشورهای منطقه در این نشست، از خود دفاع میکند.
نگرانیهایی درباره تحتتأثیر قرار گرفتن این مجمع نیز مطرح شده است؛ بهویژه پس از آنکه پنج رهبر کشورهای اقیانوس آرام در نشست حضور نیافتند.یکی از آنها متیو والی، نخستوزیر جزایر سلیمان، بود که در کشور خود با طرح رأی عدم اعتماد به رهبریاش روبهرو شده است.
آقای والی پیشتر در صف مقدم تلاشها برای محکوم کردن چین قرار داشت. این تلاشها در واکنش به آزمایش موشکهای بالستیک چین در آبهای اقیانوس آرام در اوایل سال جاری انجام شد.
وینستون پیترز، وزیر امور خارجه نیوزیلند، روز دوشنبه در مصاحبهای گفت که درباره احتمال دخالت خارجی در این نشست، نگرانیها و تردیدهایی وجود دارد.
او گفت:«درباره اینکه چه چیزی پشت این ماجراست، جزئیات کافی وجود دارد که آدم را بهشدت مشکوک کند؛ اما تا زمانی که بدانیم موضوع دقیقاً چیست، چیزی نخواهیم گفت.»
آقای پیترز این موضوع را مستقیماً مطرح نکرد، اما سفیر چین در نیوزیلند برداشت دیگری داشت و در واکنش به اظهارات او، در شبکههای اجتماعی پاسخ داد.
او در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:«برای کسی که چکش در دست دارد، همهچیز شبیه میخ به نظر میرسد.»
در همین حال، نخستوزیر استرالیا پیش از آغاز رسمی نشست، از اظهار نظر درباره این ادعا که مجمع تحتتأثیر قرار گرفته است، خودداری کرد.
او گفت:«فکر نمیکنم کماهمیت جلوه دادن این موضوع سازنده باشد؛ من ترجیح میدهم بر اهمیت آن تأکید کنم. درباره آزمایش موشکهای بالستیک چین، موضع ما کاملاً روشن است. این اقدام قابل قبول نبود، اقدامی از سوی یک دوست نبود و اقدامی تحریکآمیز بود. ما موضع خود را بهروشنی اعلام کردهایم، همانطور که شماری از کشورهای اقیانوس آرام نیز چنین کردهاند.»
یکی از تنها سه کشور اقیانوس آرام است که با تایوان روابط دیپلماتیک دارد.
پنی وونگ، وزیر امور خارجه استرالیا، میگوید اگرچه استرالیا همچنان به سیاست «چین واحد» پایبند است، اما به حق کشورهای دیگر برای اتخاذ مواضع متفاوت احترام میگذارد.
او گفت:«به نظر من، کشورهای اقیانوس آرام باید بتوانند روابط خود را تعیین کنند. استرالیا سیاست چین واحد را دنبال میکند، با پکن روابط دیپلماتیک دارد و روابط اقتصادی خود با تایوان را نیز حفظ کرده است. برخی کشورهای جزایر اقیانوس آرام موضع متفاوتی دارند و ما به حق آنها برای اتخاذ تصمیمهای مستقل و حاکمیتی احترام میگذاریم.»
نخستوزیر استرالیا همچنین بر جایگاه تقویتشده استرالیا در منطقه، پس از توافقهای امنیتی جدید، تأکید کرد.
این هفته در جریان مذاکرات، دو موضوع اصلی برای جلب توجه مطرح هستند: امنیت و بحران اقلیمی.
هر دو موضوع در اقیانوس آرام از اهمیت و فوریت زیادی برخوردارند؛ از یک سو، تنشهای ژئوپلیتیکی در حال افزایش است و از سوی دیگر، بالا آمدن سطح آب دریاها کشورهای جزیرهای منطقه را تحت تأثیر قرار داده است.
کریس بوون، وزیر تغییرات اقلیمی و انرژی استرالیا، در پالائو حضور دارد؛ در آستانه نشست جهانی مقابله با تغییرات اقلیمی، یعنی COP31، که قرار است اواخر امسال در ترکیه برگزار شود.
او پیش از این نشست، اولویتها و برنامهٔ استرالیا را تشریح کرد.
شیوا گاندن، هماهنگکننده سیاسی گرینپیس، میگوید امیدوار است اختلافات ژئوپلیتیکی بیش از حد فضای گفتوگوهای حیاتی درباره تغییرات اقلیمی را تحتالشعاع قرار ندهد.
او گفت:«بنابراین، نگران نیستم که رهبران موضوع تغییرات اقلیمی را نادیده بگیرند. با این حال، اگر هیاهو و حاشیههای مربوط به منافع ژئوپلیتیکی بیش از حد زیاد باشد، کمی نگرانم که بخشی از زمان نشست صرف بحثهایی شود که میتوان از آن جلوگیری کرد.»
و اکنون زمان آن رسیده است که کشورهای اقیانوس آرام صریحاً بگویند مردمی که در خط مقدم بحران اقلیمی قرار دارند، دیگر نمیتوانند زمان را از دست بدهند.
برنامه فارسی رادیو اسبیاس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیونهای دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audioرا از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین میتوانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، اپل پادکستز یا گوگل پادکستز گوش کنید.
