نقش هوش مصنوعی در پیش‌بینی مخاطرات اقلیمی؛ ماندانا قنواتی برنده جایزه زنان در هوش مصنوعی۲۰۲۶

ماندانا قنواتی، پژوهشگر و متخصص داده و هوش مصنوعی در دانشگاه نیو ساوت ولز سیدنی، جایزه «زنان در هوش مصنوعی» در منطقه آسیا و اقیانوسیه را در بخش اقلیم و محیط زیست در سال ۲۰۲۶ دریافت کرده است.

یکی از معیارهای مهم این جایزه، تأثیر واقعی پژوهش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بر زندگی مردم و توانایی آن‌ها در حل مسائل دنیای واقعی است.

قنواتی که در سال ۲۰۲۰ به استرالیا مهاجرت کرده، دوره دکترای خود را در دانشگاه ملبورن در زمینه مخاطرات ساحلی گذرانده است.

او پس از پایان تحصیلاتش، فعالیت‌های پژوهشی خود را در زمینه استفاده از هوش مصنوعی و داده‌های مکانی برای مقابله با چالش‌های محیطی و افزایش ایمنی عمومی ادامه داده است.

هوش مصنوعی برای افزایش ایمنی سواحل

قنواتی می‌گوید پژوهش‌های اخیر او بر توسعه مدل‌ها و ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی متمرکز بوده که می‌توانند به شناسایی و پیش‌بینی مخاطرات ساحلی در استرالیا کمک کنند.

او با اشاره به موقعیت جغرافیایی استرالیا و گستردگی سواحل این کشور توضیح می‌دهد که خطرات ساحلی می‌توانند با توجه به محل حضور افراد، شرایط محیطی و زمان وقوع، متفاوت باشند.

به گفته او، پیشرفت‌های هوش مصنوعی در کنار دسترسی به داده‌های گسترده درباره سواحل استرالیا، فرصت‌های تازه‌ای برای شناسایی این خطرات و بهبود ایمنی عمومی فراهم کرده است.

با این حال، قنواتی تأکید می‌کند که توسعه یک مدل هوش مصنوعی به‌تنهایی کافی نیست و برای تبدیل نتایج پژوهش‌های دانشگاهی به ابزارهایی کاربردی، باید شرایط واقعی استفاده از این فناوری نیز در نظر گرفته شود.

اعتماد به هوش مصنوعی و مسئولیت‌پذیری

یکی از محورهای اصلی فعالیت‌های قنواتی، توسعه هوش مصنوعی قابل اعتماد و مسئولانه است؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که خروجی این فناوری می‌تواند بر ایمنی افراد تأثیر بگذارد.

او معتقد است دقت فنی یک مدل، تنها معیار سنجش عملکرد آن نیست. نحوه تعامل مردم با ابزارهای هوش مصنوعی، میزان درک آن‌ها از نتایج ارائه‌شده و چگونگی استفاده از این اطلاعات در تصمیم‌گیری نیز اهمیت زیادی دارد.

به گفته قنواتی، مدلی که در شرایط کنترل‌شده عملکرد مناسبی دارد، ممکن است در محیط واقعی با شرایط بسیار متنوع‌تری روبه‌رو شود. به همین دلیل، بررسی عملکرد این ابزارها در شرایط واقعی و ارزیابی تجربه کاربران، بخش مهمی از فرایند توسعه آن‌هاست.

او همچنین بر ضرورت شفاف‌سازی محدودیت‌های هوش مصنوعی تأکید می‌کند و می‌گوید مردم باید بدانند که این فناوری جایگزین تصمیم‌گیری انسانی نیست، بلکه باید به‌عنوان ابزاری برای پشتیبانی از تصمیم‌گیری مورد استفاده قرار گیرد.

نقش زنان در آینده هوش مصنوعی

قنواتی یکی دیگر از موضوعات مهم در حوزه فناوری را ضرورت افزایش حضور زنان در موقعیت‌های تصمیم‌گیری و رهبری می‌داند.

او می‌گوید زنان فعال در حوزه فناوری همچنان در بسیاری از محیط‌های کاری با کم‌بودن نمایندگی و حضور خود در مقایسه با مردان روبه‌رو هستند.

به باور او، حضور زنان نباید تنها به مشارکت در این حوزه محدود شود، بلکه باید فرصت برابر برای تأثیرگذاری بر تصمیم‌ها و شکل دادن به آینده فناوری نیز برای آن‌ها فراهم باشد.

قنواتی با اشاره به تأثیر روزافزون هوش مصنوعی بر آینده جوامع، معتقد است ایجاد فرصت‌های بیشتر برای زنان جوان در این حوزه می‌تواند به هموارتر شدن مسیر نسل‌های آینده کمک کند.

پیوند پژوهش دانشگاهی با نیازهای واقعی جامعه

این پژوهشگر می‌گوید یکی از اهداف حرفه‌ای او، تبدیل دستاوردهای تحقیقاتی به ابزارهایی است که مردم بتوانند در زندگی روزمره از آن‌ها استفاده کنند.

او امیدوار است فعالیت‌های آینده‌اش همچنان بر توسعه راهکارهای مبتنی بر هوش مصنوعی متمرکز باشد که علاوه بر برخورداری از پشتوانه علمی، بتوانند به حل مشکلات واقعی جامعه کمک کنند.

قنواتی تأکید می‌کند که برای او، ارزش پژوهش تنها به تولید دانش در محیط دانشگاهی محدود نمی‌شود، بلکه توانایی تبدیل این دانش به راهکارهای عملی و قابل استفاده نیز اهمیت اساسی دارد.

برنامه فارسی رادیو اس‌بی‌اس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیون‌های دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audio را از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین می‌ توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، یا اپل پادکستز گوش کنید.