تهدید حمله به زیرساخت ها، گمانه ارسال سلاح و خاموشی اینترنت؛ ایران در کدام نقطه ایستاده است؟

President Trump Speak About The Iran War - DC

دانلد ترامپ رئیس جمهور آمریکا هنگام پایان سخنرانی‌اش درباره جنگ ایران از تالار کراس کاخ سفید در روز چهارشنبه، ۱ آپریل ۲۰۲۶، در واشنگتن، مکث می‌کند. Source: ABACA / Pool/ABACA/PA/aap image

توجه به اظهارات اخیر دانلد ترامپ رئیس جمهور‌آمریکا و گزارش‌هایی درباره احتمال ارسال سلاح به نیروهای کرد، این رویکرد چه تأثیری بر معادلات قدرت در منطقه خواهد گذاشت؟ اگر این خبر صحت داشته باشد آیا باید آن را بخشی از سیاست فشار بر جمهوری‌ اسلامی دانست، یا این اقدام می‌تواند جرقه‌ای برای بی‌ثباتی بیشتر و تنش‌های جدید در منطقه باشد؟


با توجه به افزایش گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال حمله آمریکا به زیرساخت‌های حیاتی مانند پل‌ها، نیروگاه‌ها و تأسیسات کلیدی، چنین سناریویی چه پیامدهایی برای زندگی روزمره مردم و پایداری داخلی کشور خواهد داشت؟ آیا آمریکا به زیرساخت های حیاتی ایران حمله خواهد کرد؟

توجه به اظهارات اخیر دانلد ترامپ رئیس جمهور‌آمریکا و گزارش‌هایی درباره احتمال ارسال سلاح به نیروهای کرد، این رویکرد چه تأثیری بر معادلات قدرت در منطقه خواهد گذاشت؟ اگر این خبر صحت داشته باشد آیا باید آن را بخشی از سیاست فشار بر جمهوری‌ اسلامی دانست، یا این اقدام می‌تواند جرقه‌ای برای بی‌ثباتی بیشتر و تنش‌های جدید در منطقه باشد؟

در حالی که ایران با یکی از طولانی‌ترین قطع‌های اینترنت در سال‌های اخیر روبروست و عملاً جریان اطلاعات در داخل کشور محدود شده، این وضعیت چه تأثیری بر شکل‌گیری افکار عمومی و توان حکومت در مدیریت و روایت‌سازی از بحران داشته است؟ آیا این امر‌ به کنترل بحران کمک می‌کند یا برعکس، باعث افزایش بی‌اعتمادی و شکل‌گیری روایت‌های غیررسمی می‌شود؟

IMG_2787.JPG
سعید جعفری

اینها پرسش هایی است که در گفتگو با آقای سعید جعفری روزنامه نگار و تحلیلگر مسایل سیاسی آنها را مطرح کرده ایم.

نظرات ارائه شده در این گفتگو نظرات کارشناس مربوطه است و نشانگر دیدگاه های اس بی اس فارسی نیست.

برنامه فارسی رادیو اس‌بی‌اس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیون‌های دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audioرا از APP Store یا Google Play دانلود کنید. همچنین می‌توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، اپل پادکستز یا گوگل پادکستز گوش کنید.

جناب آقای سعید جعفری بسیار سپاسگزارم که دعوت اس بی اس فارسی رو برای شرکت در این گفتگو پذیرفتید. با توجه به افزایش گمانه زنی‌ها درباره احتمال حمله آمریکا به زیرساخت‌های حیاتی مانند پل‌ها، نیروگاه‌ها و تأسیسات کلیدی، چنین سناریویی چه پیامدهایی برای زندگی روزمره مردم در ایران و پایداری داخلی کشور خواهد داشت؟ آیا آمریکا به زیرساخت‌های حیاتی ایران حمله خواهد کرد؟

در همین لحظه‌ای که ما داریم با هم صحبت می‌کنیم، گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر اینکه گفتگوها بین ایران و ایالات متحده با میانجی‌ها پیشرفت‌هایی رو داشته و شاید حتی تا ساعات دیگه به نتیجه برسه که این رو البته ما مشخص نیست و نمی‌دونیم. اما اگر در خصوص اون چیزی که آقای ترامپ در این مدت صحبت کرده بخوایم نظر بدیم و تهدیدات مکرر او در خصوص اون چیزی که او تحت عنوان بازگردوندن ایران به عصر حجر و همینطور حتی فراتر از اون نابودی تمدن ایران که بسیار مایه تاسف و شرمساری هست، طرح چنین اظهاراتی از سوی رئیس جمهور در واقع قدرتمندترین کشور جهان، به هر حال واقعیت ماجرا این هست که اگر چنین سناریویی عملی بشه، پیامدش برای زندگی روزمره مردم بسیار می‌تونه سنگین باشه. حمله به پل‌ها و نیروگاه‌ها که همین حالا هم البته در حال انجام هستند، فقط یک هدف نظامی رو از کار نمی‌اندازند بلکه حمل و نقل، برق، آب، توزیع کالا، بیمارستان‌ها، ارتباطات و زنجیره تامین و همه و همه رو مختل می‌کنه. ضمن اینکه برخی از حقوقدانان به این اشاره کردند که حمله به زیرساخت‌های حیاتی غیرنظامی ضمن اینکه می‌تونه آثار انسانی گسترده‌ای داشته باشه، حتی از منظر حقوق جنگ هم محل مناقشه جدی هست. در نتیجه در صورتی که این اتفاق بیفته که البته من واقعاً امیدوارم رخ نده، ما شاهد یک فاجعه به تمام معنا خواهیم بود که می‌تونه اثراتش تا سال‌ها و شاید حتی دهه‌ها سنگینی کنه بر ایران. از منظر پایداری داخلی هم ناظران معمولا دو اثر متضاد رو مطرح می‌کنند اگر این حملات صورت بگیره. بله، در کوتاه‌مدت، ضربه به زیرساخت‌ها ممکنه توان حکومت رو برای اداره خدمات و حفظ تصویر در واقع کنترل تضعیف کنه. اما در عین حال طبیعتاً به امنیتی‌تر شدن فضا و توجیه سرکوب و بسیج اضطراری هم کمک می‌کنه. در نتیجه در مقام پیش‌بینی نمی‌دونم و به صورت قاطعانه نمی‌شه نظر داد که آیا آقای ترامپ این کار رو خواهد کرد یا نه. به ویژه اینکه او شخصیتی بسیار پیش‌بینی ناپذیر هست و اتفاقا لذت هم می‌بره از اینکه چنین ویژگی‌ای داشته باشه و هر لحظه ممکنه با اقداماتش همه رو سورپرایز کنه. ولی من واقعا و عمیقا امیدوارم که چنین اتفاقی رخ نده.

با توجه به اظهارات اخیر دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا و گزارش‌هایی درباره احتمال ارسال سلاح به نیروهای کرد، این رویکرد چه تأثیری بر معادلات قدرت در منطقه خواهد داشت؟ اگر این خبر صحت داشته باشه، آیا باید اون رو بخشی از سیاست فشار بر جمهوری اسلامی دونست یا این اقدام می‌تونه جرقه‌ای برای بی‌ثباتی بیشتر و تنش‌های جدید در منطقه باشه؟

همونطور که خودتون هم اشاره کردید، در این مدت گزارش‌های متفاوتی در خصوص احتمال تسلیح گروه‌های کردی و همینطور اعزامشون به داخل ایران منتشر شده که خیلی نمی‌شه با قاطعیت در خصوص صحت اون‌ها اظهارنظر کرد. اما اگر چنین رویکردی واقعا عملی بشه، به احتمال زیاد بخشی از سیاست فشار چند لایه بر جمهوری اسلامی تلقی خواهد شد. یعنی گشودن یک جبهه فرعی زمینی در غرب ایران، ضمن اینکه می‌تونه هدفش مشغول کردن نیروهای امنیتی و بالا بردن هزینه جنگ برای تهران باشه، در عین حال ممکنه اون جوری که آقای نتانیاهو پیشتر گفته بود که تغییر رژیم صرفا با حملات هوایی ممکن نیست، پی گرفته باشه و هدفش این باشه که در واقع اون نیروی نظامی زمینی مورد نیاز ایالات متحده و اسرائیل برای رسیدن به اهدافشون در ایران همین گروه‌های کردی باشن. اما در عین حال بسیاری از تحلیل‌گران هشدار دادن که چنین اقدامی ریسک‌های منطقه‌ای بسیار بالایی داره. در واقع اینکه شما کردها رو از عراق به داخل ایران بفرستید هم می‌تونه شکاف‌های قومی و مرزی رو فعال کنه و هم پای عراق و ترکیه رو به بحران بیشتر باز کنه. پیشتر هم ما گزارش‌هایی داشتیم مبنی بر اینکه آنکارا و بغداد نسبت به هرگونه سناریویی که بوی تقویت در واقع جنبش‌های جدایی‌طلبی یا خود مختاری نظامی در مرزها رو بدن، ابراز نگرانی کردند. در نتیجه اگر این گزارش‌ها صحت داشته باشه، میشه اون رو هم یک نوع ابزار فشار بر جمهوری اسلامی دونست و هم جرقه‌ای بالقوه برای بی‌ثباتی گسترده‌تر در منطقه. در نتیجه من فکر می‌کنم این مسئله فقط ایران نیست. هر حرکتی برای مسلح کردن بازیگران کرد ایرانی می‌تونه معادلات عراق، اقلیم کردستان، ترکیه و حتی موازنه‌های قومی داخل ایران رو تحت تأثیر قرار بده. شاید به همین دلیل هم هست که تا امروز با وجود اینکه این گفتگوها صورت گرفته، به نظر می‌رسه ایالات متحده از رفتن به سمت نوعی تعهد علنی و بزرگ تسلیحاتی خودداری کرده.

در حالی که ایران با یکی از طولانی‌ترین قطع‌های اینترنت در سال‌های اخیر روبروست و عملاً جریان اطلاعات در داخل کشور محدود شده، این وضعیت چه تأثیری بر شکل‌گیری افکار عمومی و توان حکومت در مدیریت و روایت‌سازی از بحران داشته؟ آیا این امر به کنترل بحران کمک می‌کنه یا برعکس باعث افزایش بی‌...اعتمادی و شکل‌گیری روایت‌های غیررسمی میشه.

ببینید تجربه ماه های اخیر نشون داده که قطع طولانی اینترنت برای حکومت ایران در کوتاه مدت یک نوع ابزار کنترل بوده اما در میان و بلندمدت این سیاست بیشتر به فرسایش اعتماد عمومی دامن زده. ضمن اینکه این قطع اینترنت طولانی هزینه‌های سیاسی و اجتماعی بالایی هم داشته، تداوم خاموشی اینترنت به هر حال ضربه سنگینی به بسیاری از کسب‌وکار‌های ایرانی زده و همینطور باعث شده ابهام درباره اون چیزی که در کشور می‌گذره بیشتر بشه. در چنین فضایی طبیعتا وقتی اطلاعات رسمی محدوده و به صورت بسیار کند در جریانه، طبیعی هست که روایت‌های غیررسمی، شایعات، برداشت‌های متناقض به شکل قابل توجهی رشد کنند. یعنی منظور من این هست که اگر حکومت در واقع ممکنه در کوتاه مدت جریان اطلاعات رو مهار کنه اما در بلندمدت با جامعه‌ای روبرو میشه که کمتر به روایت رسمی اعتماد داره و بیشتر به کانال‌های غیررسمی و حدس و گمان تکیه می‌کنه. البته این روند جدیدی نیست و سال‌هاست جمهوری اسلامی با سیاست‌هاش و در واقع چیزی که میشه اسمش رو مشروعیت زدایی از جریان انتقال اطلاعات و فعالیت رسانه‌ای در داخل کشور نامگذاری کرد، به چنین روندی دامن زده و خب طبیعتا در مواقع بحرانی این شرایط رو مشاهدش هستیم که می‌تونه به بحران بیشتری منجر بشه و شرایطی که شاید مقام‌های حکومت احتیاج داشته باشن برای اینکه فضا رو کنترل کنن طبیعتا این ابزار و این شاید بشه گفت اهرم رو از دست میدن و مردم کوچک‌ترین اعتمادی به اون چیزی که هر اطلاعات و هر گزارشی که از درون ایران منتشر میشه ندارن و در چنین فضایی طبیعتا گروهی هم هستند که بر اساس منافع خودشون تلاش می‌کنند روندها رو به سمت سوئی که خودشون مورد علاقه‌شون هست هدایت کنند و طبیعتا می‌تونه تبعاتی هم برای حکومت و هم شاید برای بخشی از جامعه به همراه داشته باشه.

جناب آقای سعید جعفری بسیار سپاسگزارم که وقتتون رو به اس بی اس فارسی دادید.

ممنون از شما

END OF TRANSCRIPT

همرسانی کنید

Follow SBS Persian

Download our apps

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now