دانلد ترامپ میگوید شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، برای کمک به کاهش تنشها میان آمریکا و ایران اعلام آمادگی کرده؛ آن هم در شرایطی که جنگ ایران و اسرائیل، نگرانیها درباره تنگه هرمز و تبعات اقتصادی جهانی، محور اصلی گفتوگوهای دو رهبر در پکن بوده است.
ترامپ که برای دیدار با شی به پکن سفر کرده بود، در حالی وارد چین شد که واشنگتن بهخوبی میداند پکن یکی از معدود قدرتهایی است که نفوذ واقعی بر تهران دارد؛ هرچند رئیسجمهور آمریکا احتمالاً ترجیح میدهد این وابستگی را علناً مطرح نکند.
پشت درهای بسته در تالار بزرگ خلق، ایران خیلی زود به موضوع اصلی مذاکرات تبدیل شد.
ترامپ بعداً گفت شی جینپینگ مایل است بحران فروکش کند و تنگه هرمز دوباره کاملاً باز بماند. او گفت رئیسجمهور چین «دوست دارد توافقی حاصل شود» و به او گفته «اگر بتوانم کمکی بکنم، با کمال میل این کار را انجام میدهم.»
تنگه هرمز حدود یکپنجم نفت جهان را جابهجا میکند و هرگونه اختلال در آن، بازارهای جهانی انرژی را تحت تأثیر قرار میدهد.
چین هم بهعنوان بزرگترین خریدار نفت ایران، منافع مستقیمی در باز ماندن این آبراه دارد.
اما در کنار نگرانی درباره انرژی، واشنگتن همچنین بهدنبال این بوده که مطمئن شود پکن همکاری نظامیاش با تهران را گسترش نمیدهد.
ترامپ در گفتوگو با فاکسنیوز مدعی شد شی جینپینگ به او گفته چین «تجهیزات نظامی در اختیار ایران قرار نخواهد داد» و این را «یک موضعگیری بزرگ» توصیف کرد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، هم بعداً گفت دو کشور دستکم بر سر یک موضوع به توافق رسیدهاند: اینکه ایران نباید تنگه هرمز را نظامی کند.
روبیو گفت چین اعلام کرده «با نظامیسازی تنگه هرمز و دریافت عوارض از کشتیها موافق نیست» و آمریکا هم چنین موضعی دارد.
او همچنین گفت پکن بار دیگر تأکید کرده ایران نباید به سلاح هستهای دست پیدا کند، چون عضو پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است.
اما در حالی که موضوع ایران بر دیدار پکن سایه انداخته بود، مسئله حساس تایوان هم همچنان در پسزمینه حضور داشت.
طبق روایت رسمی چین، شی جینپینگ به ترامپ هشدار داده که تایوان «حساسترین مسئله» در روابط دو کشور است و هرگونه سوءمدیریت میتواند به رویارویی منجر شود.
با این حال، رئیسجمهور چین در مراسم رسمی شام دولتی تلاش کرد لحن ملایمتری داشته باشد و گفت روابط پکن و واشنگتن «مهمترین رابطه دوجانبه جهان» است و دو کشور باید کاری کنند که این رابطه «هرگز از کنترل خارج نشود.»
او تأکید کرد «چین و آمریکا از همکاری سود میبرند و از تقابل ضرر میکنند» و باید «شریک باشند، نه رقیب.»
با وجود این زبان دیپلماتیک، اختلافها همچنان جدی است. چین فشار نظامی بر تایوان را افزایش داده و آمریکا هم همچنان متعهد است به توان دفاعی این جزیره کمک کند.
مارکو روبیو تأکید کرد موضع واشنگتن تغییری نکرده و گفت «هرگونه تغییر اجباری در وضعیت موجود برای هر دو کشور بد خواهد بود.»
او در عین حال افزود آمریکا و چین هر دو بر ضرورت «ثبات راهبردی» در روابطشان تأکید دارند تا سوءتفاهمها به درگیری گستردهتر منجر نشود.
در نهایت، هر دو طرف در طول این سفر تلاش کردند این پیام را منتقل کنند که رقابت میان آمریکا و چین، لزوماً نباید به رویارویی تبدیل شود؛ حتی اگر اختلافها بر سر ایران، تجارت، تایوان و مسائل نظامی همچنان پابرجا باشد.
