SKIP TO MAIN CONTENT

Tuñi ar ekzon ór garden (bariza) óttu gula gala siri fariba?

Verge planting.jpg
A verge garden in Freemantle, WA. Credit: City of Fremantle

Australia ár gór ór bare záíle,tuñi dikiba kari fatattu loti,hosi tu hora taíyon ar borfata ya herb ókkol tarar bariza ya gór or gira ár hasé.Yan hono gaír kanuni ne siri bolla?Episod yan ót buzaibo hoñte siri fariba de yan,ar ijazot kiyalla lagéde yan,ar comaj ór yani komuniti garden hodé eçe nizor haibar gas gusala hondilla gori lagaí faribade yan.


Published

By Phil Tucak

Presented by Melissa Compagnoni

Source: SBS



Skip to podcast episode content

Australia ár gór ór bare záíle,tuñi dikiba kari fatattu loti,hosi tu hora taíyon ar borfata ya herb ókkol tarar bariza ya gór or gira ár hasé.Yan hono gaír kanuni ne siri bolla?Episod yan ót buzaibo hoñte siri fariba de yan,ar ijazot kiyalla lagéde yan,ar comaj ór yani komuniti garden hodé eçe nizor haibar gas gusala hondilla gori lagaí faribade yan.


Key Points

  • Taking produce from someone else's garden without permission can be considered trespass and theft.
  • Always ask the resident's permission before taking produce from a garden or verge, unless it has clearly been left out for people to take.
  • Join a community garden in your local area to grow and share produce.

Añi hono ar ekzon ór garden ya gira óttu jinis loí fajjum né?

Zedice tuñi ar ekzon or gaden ót gula faíkke dikila mono hoíbo diki siri bolla.

Kintu Jarrad Duggan,ziba neíki cómaj or safety team ase Citu of Fremantle ór,buzaddeíki,yan gaír kanuni ar ekzon ór garden óttu jinis siri lon.

''Zindilla neíki ar ekzon ór gór ót goli nafare ijazot sara.Eítalla ar ekzon ór zomin not goli ar jinis ókkol lon yan óre sur góijje hóí dora zaíbo,''hodde Mr Duggan yé.

Yan hamica monot rakiba deíki gór ór malik óre fusra goribolla hono ekan no loíbar agottu.Ar ekzon ór gór ór girar baré gas gusala asede iín ólla yo eíkkuí dilla.

"Gira ar baré óttu yo tuñi kiccu loí nafariba,Yan council ór zomin de hasa,yan ottú yo jinis loi bolla ejazot laí bo,''hodde Mr Duggan yé.

''Tuañrtu ijazot lagi bo zé manúic ei gor or malik ase ya eçe také.Council óttu loí bade noí ejazot eí gór ót take de manúic óttu loí badé.''

Verge tree.jpg
It may be tempting to pick fruit from a neighbour's tree—but is it legal? Credit: Pexels/Strannik-sk

Zedice tuñi ar ekzon ór garden ya gira baré óttu jinis loí to sor,asan totika :fusar goro.

''Tuañrtu hamica ijazot maga foribo-dor za bajjaí ya not ekan liki.Ijazot faíle fusar gor howa loí faribade yan ar tarar gas gusala horaf nó goíjjo,"hodde Mr Duggan yé.

Beca beci manúic ókkole foson gore cer goribolla zedice tarattu bec wan yan dorilé,khas gori tuñi fusar goíllé.Hudun yé gór baré gula gala ar sobsi ókkol baré sain loí dirake manúic loíbolla.

" Mesal tuñi açor ar deko dabbba uggwá hasat leíkia asede ki 'free' eçe o it fare hosi furayé.ar sain o sap gori leíka ase .Com ibat tuañrtu ijazot lo no foribo,''hodde Mr duggan yé.

Andrea Sciubba.jpg
Andrea Sciubba leaves out her excess lemons for neighbours to take. Credit: Josh Jenkins

Andrea Sciubba Nedlands Perth óttu hamica i indilla goré.

''Añar bari fise beci bura hosi gas uggwá asé,gas ibat beci hosi dore fotti bosor yé.''

I pick as much as I can, and I put them in a box and leave them by the letterbox so people can help themselves.
Andrea Sciubba

Añar nizor gór gira baré jinis lagaí fajjum né?

Gór gira baré yani añçede foñt yan oíldeki pablik ór zaga ar vouncil yé soledé.Kintu gór ziyan baxaiya ase tarar zimma boné deíki ker ter haçi bolla foñt yan ot.

Eçe hono tara gula gas,sobsi gas lagaí faribo na faribo yan tarar council loí hota.

"Yan council loí hota.Kiccu council yé ijazot de kiccu council yé mana gotré"hodde Mr Duggan yé.

Komuniti garden hodé iba ki?

Gór ót zaga notaíle tuñi komuniti garden ot wan yan laga i fariba.

Hurstville Community Garden Sydney komuniti garden asé eçe 30 yan garden ór plot asé hodde member uggwá ye zibar nam o iyedeiki fSofia Carvajal explains.

"Yan behtor torika ciki bolla,curu óttu loti ya ago lotti gori aíccede oíyede loti.Tuñi ciki fariba kenggóri gula gala ar sobsi laga...ar gurup ót fuñwati kenggóri hissa loí ham goriba ziyan neíki beci zoruri.''

Urban produce.jpg
Produce can often be seen growing in a front garden. Credit: Pexels/Ivy Nguyen

Eçe maçi ar komposit ór baabote cike zitara asé.

“Fottí komuniti garden solade torika alok,kintu men jinis oí yedeíki tuñi taím faíba agottú cikibolla toíbade cikibade kiccu jinis lagaí fariba.ar hasil ókkol lojaí fariba,''hodde Ms Carvajal yé.

Komuniti garden or faída ki?

Komuniti garden yan fotti cómaj ólla kula,oít fare member bonibar so yani láín asé.Kintu beggun ót tuañare jinis ókkol dibo curu goribolla.

Community gardens are a great way of growing whatever you have in your homeland that you can't get from any of the shopping centres.
Sofia Carvajal

Jinis lagaí bar mauka baade beca beci komuniti garden ót oínno aktiviti ókkol gore har uggwá boc ór man uic ólla.

"Tuañrtu gura fuan taíle,garden ót kitab forede eçe hissa loí faribo..Eçe hotodilla purugaram asé har ekzon ólla.Hoto dilla neurodivergent cómaj ólla plot diraíkke.Beci sokun or jinis iín.Eçe zero sata,beggún komposit ót golibo goí,''hodde Ms Carvaja yé

Ki tuñi ar ekzon lo i lagaí de hasil iín cer goriba ya nizé lagaí ba,komuniti garden ót fariba.Ar zedice tuñi gula gala ar sobsi uçedde dekor ar ekzon or garden ót ya girar baré,monot rakiyo ijazot magi bolla no loí bar agottú.

Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.

Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au


Latest podcast episodes

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Stream now