Watch FIFA World Cup 2026™

LIVE, FREE and EXCLUSIVE

Atumotu o loo feagai ma fa'afitauli ogaoga o suiga i le tau

Climate Change Threatens Pacific Island Nation Of Vanuatu

Pacific island nations are surrounded by the world's biggest ocean, which drives the weather not just for the region but for the whole world. Credit: Mario Tama/Getty Images

Le falea'oga o se a'oga i Vanuatu ua tele tausaga talu ona fa'aleagaina e se afā e le'i toe fa'aleleia. O se va'aiga ta'atele i atumotu o le Pasefika o loo feagai ma fa'afitauli ogaoga o fesuia'iga o le tau.


Published

By Olivia Di Iorio

Presented by Ioane Tiperio Lafoa'i

Source: SBS




Share this with family and friends


Le falea'oga o se a'oga i Vanuatu ua tele tausaga talu ona fa'aleagaina e se afā e le'i toe fa'aleleia. O se va'aiga ta'atele i atumotu o le Pasefika o loo feagai ma fa'afitauli ogaoga o fesuia'iga o le tau.


I le 2020, na asia ai atunu'u o le atu Solomona, Fiti, Tonga ma Vanuatu e le afā o Cyclone Harold.

I le motu o Espiritu Santo, namatuā fa’aleagaina ai le falea’oga o le a’oga a Tasmalum.

Na fa'aalia e le pule fa'atonu o le PASIFIKAID, Peter Jamieson, o se fa'alapotopotoga o loo galulue e toe fausia le a'oga, o loo malepe pea le a'oga i le 4 tausaga talu ona tō le afā.

"E ta'a'alo lava tamaiti i le taimi o le malologa, fe'a'ei i 'apa ua 'elea ma laupapa e ta'atitia i le palapala ma le tumutumu o le fale," na ia ta'ua.

"E leai se mea ua faia iai e toe fa'aleleia ai le falea'oga. E le fa'apea o le le manana'o o le malo e faia le galuega e toe fausia ai. O le leai o se tupe a le malo ona o le tele o fa'alavelave fa'anatura e tutupu mai."

Roof caved in, leaving timber and wood hanging from above, while the ground is flooded
Cyclone Harold in 2020 destroyed the Tasmalum School in Vanuatu. Credit: Supplied: Peter Jamieson

Na saunoa le Fa'auluuluga o le atunu'u o Papua New Guinea i le Fono Fa’avāomalo a le Koluse Mūmū ma le Sosaiete le Red Crescent Societies, Maki Igarashi, o le maotua ma mamao o nisi o nu'u ma alaalafaga, e faigata ai ona faia galuega lavea'i.

"I nisi o taimi matou te fa’aaogāina se va'a 'apa la'ititi pe o se va'a fagota, e faitau itula o malaga," na ia ta'ua.

"O le isi aso, na ou talanoa ai i Rarotonga le at Kuki. Masalo e o'o i le vaiaso o malaga i se motu. E te silafia ai le tulaga o le lu'itau e feagai ma tagata i le mamao o motu o le Pasefika."

Na saunoa le pule fa'atonu o 'Au'aunaga Va'aitau, le International Development Bureau of Meteorology, Andrew Jones, o nei fa'afitauli ua atili faigata ona o suiga o le tau.

“O le sautualasi o a'afiaga mai ler si'isi'i o le tai ma uiga loulouā o le tau, o se tulaga o loo sili ona lamatia ai le Pasefika i le taimi nei ma le lumana'i," na ia ta'ua.

"O a'afiaga nei e le'i molimauina muamua i le Pasefika, ma e le o taitai ona lava le tali mai iai a isi atunu'u i le lalolagi."

Mulimuli pe Talosaga i le SBS Examines ae o tatou asia le Our Pacific.


Latest podcast episodes

Follow SBS Samoan

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now