หลังรัฐบาลออสเตรเลียประกาศงบประมาณปี 2026 ได้เกิดเสียงวิพากษ์วิจารณ์จากหลายฝ่าย เอสบีเอส ไทยพูดคุยกับ ดร.วันนิวัต ปันสุวงค์ อาจารย์อาวุโสจาก University of South Australia เพื่อวิเคราะห์ว่า งบประมาณฉบับนี้จะช่วยแก้ปัญหาความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและแรงกดดันของคนวัยทำงานได้มากน้อยเพียงใด
ฟังพอดคาสต์ในเรื่องอื่นๆ ของเราได้ที่นี่
งบประมาณรัฐบาลกลางออสเตรเลียปี 2026 ที่ประกาศโดยรัฐบาลพรรคแรงงานของนายกรัฐมนตรี แอนโทนี อัลบานีซี ถูกจับตาอย่างใกล้ชิดในฐานะงบประมาณที่พยายามตอบโจทย์ใหญ่ เช่น ปัญหาค่าครองชีพและความสามารถในการเข้าถึงที่อยู่อาศัย ของประชาชน ท่ามกลางแรงกดดันจากเงินเฟ้อ ดอกเบี้ยสูง และความเหลื่อมล้ำด้านทรัพย์สินที่ขยายตัวต่อเนื่องหลังโควิด-19
หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ถูกพูดถึงมากที่สุด คือการส่งสัญญาณปรับนโยบายภาษีที่เคยเอื้อประโยชน์ต่อนักลงทุนอสังหาริมทรัพย์ โดยเฉพาะมาตรการส่วนลดภาษีกำไรจากการขายสินทรัพย์ (capital gains tax discount)
รวมถึงการใช้การปฏิรูปมาตรการเนกาทีฟเกียริง (negative gearing) ซึ่งถูกวิจารณ์มายาวนานว่าเป็นกลไกที่ผลักดันราคาบ้านให้สูงขึ้น และทำให้คนรุ่นใหม่เข้าถึงตลาดอสังหาริมทรัพย์ได้ยากขึ้น
ดร.วันนิวัต ปันสุวงค์ อาจารย์อาวุโสจากคณะ Entrepreneurship and Innovation แห่ง University of South Australia มองว่า งบประมาณปีนี้สะท้อนความพยายามของรัฐบาลในการปรับสมดุลระหว่างกลุ่มผู้มีรายได้จากการทำงานกับกลุ่มนักลงทุนที่ได้รับประโยชน์จากนโยบายเศรษฐกิจมาเป็นเวลานาน
“รัฐบาลอาจจะมองว่าตอนนี้เป็นสมดุลระหว่างผลตอบแทนกับคนที่หารายได้จริงโดยเฉพาะในเรื่องของอุปโภคบริโภค เรื่องของค่าเช่าบ้านมีความสามารถในการครอบครองที่อยู่อาศัยก็จะต้องหันมามองงบประมาณที่มาจัดการลดแรงกดดัน แล้วก็เพิ่มมาตรฐานความเป็นอยู่” เขากล่าว
ดร.วันนิวัตอธิบายว่า ที่ผ่านมา นโยบายด้านภาษีจำนวนมากเปิดช่องให้นักลงทุนอสังหาริมทรัพย์สามารถสะสมความมั่งคั่งได้รวดเร็วขึ้น โดยเฉพาะการใช้ capital gains tax discount ที่ให้ส่วนลดภาษีถึง 50 เปอร์เซ็นต์ หากถือครองทรัพย์สินเกิน 12 เดือน
อย่างไรก็ตาม เขามองว่าในทางปฏิบัติ มาตรการดังกล่าวกลับไม่ได้กระตุ้นการสร้างที่อยู่อาศัยใหม่อย่างที่รัฐบาลตั้งใจ แต่กลายเป็นแรงจูงใจให้นักลงทุนเข้าซื้อบ้านมือสองเพื่อเก็งกำไรแทน
“มันไม่ได้เกิดการสร้างบ้านใหม่จริง ๆ แต่กลับเป็นการซื้อขายเปลี่ยนมือของบ้านเดิม ทำให้ราคาบ้านสูงขึ้นเรื่อย ๆ ในขณะที่จำนวนบ้านในตลาดไม่ได้เพิ่มขึ้น” เขากล่าว
เขามองว่า การจำกัดสิทธิประโยชน์ทางภาษีให้เน้นเฉพาะอสังหาริมทรัพย์ใหม่ อาจเป็นความพยายามของรัฐบาลในการผลักดัน supply ของที่อยู่อาศัยเข้าสู่ตลาดจริง และลดแรงกดดันต่อผู้เช่าหรือผู้ซื้อบ้านหลังแรก
ทำไมคนวัยทำงานกลายเป็นกลุ่มเปราะบาง
ในมุมของดร.วันนิวัต งบประมาณปีนี้สะท้อนชัดว่า รัฐบาลกำลังพยายามตอบสนองต่อแรงกดดันของ “income earners” หรือคนวัยทำงาน ซึ่งกำลังแบกรับภาระจากหลายด้านพร้อมกัน
ทั้งเงินเฟ้อ ดอกเบี้ย ค่าผ่อนบ้าน ค่าเช่า และต้นทุนชีวิตประจำวันที่สูงขึ้น กำลังทำให้คนจำนวนมากรู้สึกว่ารายได้ไม่สอดคล้องกับคุณภาพชีวิตที่ควรจะเป็น
“คนที่เพิ่งซื้อบ้าน หรือยังมีภาระดอกเบี้ยเงินกู้สูง จะได้รับแรงกดดันมากเป็นพิเศษ” เขากล่าว พร้อมชี้ว่า ภาวะสงครามและความไม่แน่นอนของเศรษฐกิจโลก รวมถึงราคาน้ำมัน ยังซ้ำเติมต้นทุนการใช้ชีวิตของประชาชนอีกทางหนึ่ง
เขามองว่า ปรากฏการณ์ที่คนรุ่นใหม่ต้องทำงานมากกว่าหนึ่งงาน หรือมีงานที่สอง (second job) เพิ่มขึ้น กำลังสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างทางเศรษฐกิจมากกว่าพฤติกรรมการใช้ชีวิต
“ประชาชนรู้สึกว่าต้องทำงานมากขึ้นเพื่อให้มีเงินพอสำหรับค่าใช้จ่าย มีเงินเก็บ และรับมือกับความไม่แน่นอน” เขากล่าว
Productivity ต่ำสุดในรอบ 60 ปี
อีกหนึ่งคำสำคัญในงบประมาณปีนี้คือ ผลิตภาพทางเศรษฐกิจ (productivity) หรือ ซึ่งรัฐบาลระบุว่าเป็นหัวใจสำคัญของการปฏิรูปเศรษฐกิจระยะยาว
ดร.วันนิวัตอธิบายว่า ปัจจุบันออสเตรเลียกำลังเผชิญปัญหาผลิตภาพต่ำสุดในรอบกว่า 60 ปี ขณะที่ต้นทุนการดำเนินธุรกิจกลับสูงขึ้นต่อเนื่อง
เขามองว่า หากประชาชนต้องทำงานยาวนานขึ้นเพื่อรักษาระดับรายได้ แต่กลับมีคุณภาพชีวิตและประสิทธิภาพการทำงานลดลง ปัญหานี้อาจย้อนกลับมากระทบเศรษฐกิจโดยรวมอีกครั้ง
“คนทำงานมากขึ้น แต่ผลตอบแทนอาจไม่สมดุลกับแรงกายแรงใจที่เสียไป” เขากล่าว
ข้อถกเถียงประเด็นงบ NDIS
งบประมาณของระบบ National Disability Insurance Scheme หรือ NDIS ที่กำลังเป็นประเด็นถกเถียงสำคัญในออสเตรเลีย ท่ามกลางความไม่พอใจจากบางกลุ่มผู้พิการและผู้ให้บริการ หลังรัฐบาลเดินหน้าควบคุมค่าใช้จ่ายและปรับมาตรการเบิกจ่ายให้เข้มงวดมากขึ้น
ด้าน ดร. วันนิวัติ มองว่า รัฐบาลพยายามลดภาระงบประมาณด้านสวัสดิการที่เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในส่วนของ NDIS รวมถึง Medicare และ PBS ซึ่งเป็นระบบที่ใช้งบประมาณจากภาษีของประชาชนจำนวนมาก
“รัฐบาลพยายามจะมาลดตรงนี้ลง เพราะเห็นว่าเป็นส่วนที่ใช้งบประมาณภาษีที่เก็บมาจากประชาชนวัยทำงานได้มาก” เขากล่าว
เขายังระบุว่า มีความกังวลเกี่ยวกับการใช้ระบบในทางที่ไม่เหมาะสมหรือเกินความจำเป็น ซึ่งส่งผลให้เกิดความสูญเสียงบประมาณจำนวนมากในแต่ละปี
“ทุกปีมีประมาณร้อยละ 10% ที่ได้รับผลกระทบ เป็นเงินที่สูญหายไปจากเรื่อง fraud หรือการเบิกจ่ายที่ไม่ตรงตามระเบียบ ทำให้เงินสูญหายหลายพันล้านเหรียญต่อปี”
เขามองว่า ในอนาคต รัฐบาลอาจปรับโครงสร้างการบริหารงบประมาณของ NDIS ใหม่ และทำให้มาตรการอนุมัติหรือเบิกจ่ายค่าใช้จ่ายด้าน disability และ health care เข้มงวดมากขึ้น เพื่อควบคุมการใช้จ่ายและลดการรั่วไหลของงบประมาณ
นโยบายย้ายถิ่นฐานที่เข้มงวดขึ้น
ดร.วันนิวัตยังเชื่อมโยงปัญหาที่อยู่อาศัยเข้ากับนโยบายการย้ายถิ่นฐาน โดยมองว่า รัฐบาลพยายามลดแรงกดดันต่อตลาดที่อยู่อาศัยผ่านการคุมจำนวนผู้ย้ายถิ่นและการเพิ่มความเข้มงวดในการออกวีซ่า
อย่างไรก็ตาม เขาชี้ว่า ออสเตรเลียยังคงต้องพึ่งพาแรงงานทักษะสูงจากต่างประเทศ จึงเกิดคำถามสำคัญว่า รัฐบาลจะสร้าง “สมดุล” ระหว่างการลดแรงกดดันด้านที่อยู่อาศัย กับการรักษากำลังแรงงานที่เศรษฐกิจต้องการได้อย่างไร
“ออสเตรเลียยังต้องพึ่งพาแรงงานทักษะสูงจากต่างชาติอยู่มาก เพราะฉะนั้นโจทย์คือจะทำอย่างไรให้เกิดความสมดุล” เขากล่าว
งบประมาณปีนี้จึงไม่ได้เป็นเพียงเรื่องตัวเลขรายรับรายจ่ายของรัฐบาล แต่สะท้อนความพยายามตอบคำถามใหญ่ของสังคมออสเตรเลียว่า ภายใต้เศรษฐกิจที่เติบโตขึ้น ใครคือผู้ได้ประโยชน์ และใครคือกลุ่มที่กำลังถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
ติดตามข่าวสารล่าสุดจากเอสบีเอส ไทยได้ที่ เว็บไซต์ เฟซบุ๊กและ อินสตาแกรม
