ኣንጀላ መርከል ን16 ዓመት ቻንስለር ጀርመን ኰይና ዘገልገለትሉ ዘንጸባርቑ ታሪኻዊ ስእሊታት

ኣንጀላ መርከል ኣብዚ ሰሙን እዚ ካብ ፖለቲካ ኣብ ትወጻሉ ዘላ እዋን፡ ካብቲ ንጀርመን "ዘለኣለማዊት ቻንስለር" ኰይና ዘሕለፈቶ 16 ዓመታት ፡ ኣዝዩ ኣገዳሲ ስእልታትን ንሞያውያኣ ዘብርህ ስእልታትን ክንርኢ ኢና ።

Angela Merkel in July 2005, a few months before she became chancellor of Germany Source: Getty Images Europe

ኣብ ኤውሮጳን ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካን ሰላማዊ ሰልፊ ኣንጻር ምልካውያን ኣብ ዝካየድሉ ዝነበረ እዋን "መራሒት ናጻ ዓለም" ተባሂላ ዝተጸወዐት: ኣንገላ መርከል ነቲ ን16 ዓመት ኣብ ውሽጢ ሃገራን ኣብ ወጻእን ሕውስዋስ ውርሻ ዘለዎ ታሪኻዊ ውርሻ ገዲፋ ኣላ።

ጓል 67 መርከል ፡ ንነዊኅ እዋን ኣብ መሪሕነት ጀርመን ብምጽንሓ "ናይ ዘለኣለም ቻንስለር" ተባሂላ ተጸዊዓያ ፣ ክወዳደር'የ እንተትብል ንሓሙሻይ ግዜ ክትዕወት ከምዝትኽእል እዩ ዝግመት።

ሚኒስተር ፋይናንስ ኦላፍ ሾልዝ ብረቡዕ መተካእታኣ ኰይኑ ምስ ተመርጸ ፡ ምሉእ ብምሉእ ብምርጫኣ ካብ ፖለቲካ ብምውራድ ናይ መጀመርታ ቻንስለር ጀርመን ክትከውን እያ ።

ኣብዚ ምልስ ኢልና ንርእዮ ስእሊታት ፡ ካብ ምብራቕ ጀርመን ክኢላ ስነ ቀመም ፡ ኣብ ፖለቲካ ዝኣተወት ኮይና ፣ ኣብ ዓለም እታ ዝሓየለት ሰበይቲ ኰነት ።

ገፋፊት ሰብ

A 36-year-old Angela Merkel in a fishermen's hut on the northern German island of Ruegen. Source: Getty

መንደቕ በርሊን ካብ ዝወድቕ ሓደ ዓመት ምስገበረ ፡ እታ ሽዑ ጓል 36 ዓመት ዝነበረት መርከል ፡ ኣብታ ኣብ ሰሜናዊ ጀርመን እትርከብ ደሴት ሩዌገን ናብ ዝርከብ ኣጕዶ ገፈፍቲ ዓሳ ኣተወት ።

ቡናዊ ጎልፎ ተኸዲና ፡ ጻዕዳ ቲ-ካምቻን ነዊሕ ካምቻን ተኸዲና ፡ ምስቶም ኣብ ልዕሊ ኣዳራሻት ሰራሕተኛታት ሰማያዊ ክዳን ዝኽደኑ ሓሙሽተ ገፈፍቲ ዓሳ ከተዕልል ጀመረት ።

ጸኒሑ ሓደ ከምዝገለጾ "ከም እተረድኣትና ኰይኑ እዩ ተሰሚዑና" ይብል ። በዚ ምኽንያት እዚ ፡ ሚስ መርከል ንፈለማ ግዜ ኣብ ምርጫ ኣተወት ፡ ናብቲ ናይ ቻንስለር ጉዕዞ ድማ ክትጐዓዝ ጀመረት።

ብ2005 እቲ ኣብ ናይ ዓቃባዊ ሰልፊ ጥምረት CDU-CSU ብዝነበረቶ ኪዳን ነቲ ምርጫ ብጸቢብ ተዓወተሉ ፡ ኣብ ሕዳር ድማ ናይ ጀርመን ናይ መጀመርታ ኣንስትይቲ ቻንስለር ብምዃን ሚሒላ።

ናይ ጀርመን መበል 12 ተጻዋቲት

ሓዳሽ ቻንስለር ጀርመን ኮይና ሓደ ዓመት ኣብ ቤት ፅሕፈት ድሕሪ ምጽናሓ ፡ ውድድር ዋንጫ ዓለም ኩዕሾ 2006 ፡ ነሃገራ ኣአንገደት።

ኣብቲ ጸወታ ጀርመን ሳልሳይ ደረጃ ሒዛ ወዲኣ ፡ ጀርመናውያን ባንዴራኦም ብሓጐስ ድሕሪ ምውዝዋዞም መጽሔት ታይም ንመርከል "እታ ንጀርመን ዘሐጐሰት ሰበይቲ" ብምባል ገሊጽዋ።

ጀርመን ሸቶ ምስ ኣመዝገበት ፡ ኣብቲ ቦታ ምስህዝቢ ተሲኣ ሓጎሳ ኣብትገልጸሉ ዝነበረት ዝተወስደ ስእልታት ፡ መራኸቢ ብዙሃን ጀርመን ፡ "ኣብታ ጋንታ መበል 12 ተጻዋቲት ኣንጀላ " ብምባል ገሊጽዋ።

Angela Merkel celebrates Germany's 2-0 goal during the FIFA World Cup 2014 match between Germany and Portugal Source: DPA

ሰሙናዊት ጋዜጣ Die Zeit፡ ኣብ መንጎ መርከልን ኣብ መንጎ ናይ ማእከል ተጻዋታይ ባስትያን ሽወይንስተገር ፡ብ "ዝኸበርካ ባስቲ" ጀሚሩ ብ"ካብ ተኽብረካ ኣንጂ" ኢሉ ዝውድእ ተኸታታሊ ናይ ፍቕሪ ደብዳበታት ተጻሒፉ እዩ ።

ኣጥቃዓይ ባየር ሉካስ ፖዶልስኪ ኣብ 2014 ኣብ ትዊተር ኣብዝጸሓፎ መልእኽቲ ሜርከል ኣብቲ ጀርመን ኣብ ብራዚል እተአንግዶ ናይ መኽፈቲ ጸወታ ዋንጫ ዓለም ምስታፋ ፡ "መተባብዒ" ይኸውንዩ ብምባል 'ሙቲ' ዝብል ቅጽል ስም ከም ዝሃባ ሓበረ ።

ኣብዚ ናይ ሎሚ ዓመት ናይ ኤውሮጳ ጸወታታት ብሰንኪ ለበዳ ኮሮናቫይረስ ከይትሳተፍ ኣምሊጥዋ እዩ።

---

ቅልውላው ኢዩሮ

Greeks chant slogans during a demonstration against the visit of the German Chancellor in Athens in 2014. Source: AFP

ኩዕሶ እግሪ ንሚስ መርከል ጽቡቕ ስምዒት እንተኣውሂብዋ ፡ ግሪኻውያን ግና ተሪር መስመር እዮም ኣትሒዞማ።

ሚስስ መርከል በቲ ኣብ እዋን ቅልውላው ዕዳ ዩሮዞን ዝነበረ ልመና ግሪኽ ስለ ዘይተነቓነቐት ፡ ኣቴንስ ኣብ ክንዲ ልቓሕ ገንዘብ እትሓትት ፡ ዕቱብ ለውጥታት ክትገብር ከም ዘለዋ ጀርመን ሓበረት።

ግሪኽ በቲ ኣብ 2015 ካብ ዩሮዞን ብሓይሊ ከም እትወጽእ ዝገበረ ቝጠባዊ ውድቀት ትሕመስ ኣብ ዝነበረትሉ እዋን ፡ ግሪኻውያን ንመርከል ብጭካነ ከም ሂትለር ገይሮም ዝገልጽ ፖስተራት ሒዞም ይጐዓዙ ነበሩ ።

ይኹን እምበር ፡ እቲ ሓበን ብለበዳ ኮሮናቫይረስ ተሓምሺሹ'ዩ ፡ እዚ ድማ ሜስ መርከል ፡ ጀርመን ካብ ቅልውላው ንኽትወጽእ ገዚፍ ዕዳ ክትከፍል ተገዲዳ እያ።

እቲ ዘገርም ከኣ ንሳን ናይ ፈረንሳ ኢማኑዌል ማክሮንን ነቲ ናይ 800 ቢልዮን ኤሮ ኤውሮ ናይ ሕውየት ማዕከን ኲናትን ኣውፊሮም እዮም፣ እዚ ድማ ኮምሽን ኤውሮጳ ኣብ ክንዲ 27 ኣባላት ዘለውዎ ናይ ገንዘብ ዉህለላ ክርከብ ተኻኢሉ እዩ።

'ክንገብሮ ኢና'

Angela Merkel speaking on refugee policy in November 2015. Source: DPA

እቲ ናይ ቻንስለር ብ4 መስከረም 2015 ነቶም ካብ ኢራቕን ሶርያን ካብ ኲናት ዝሃደሙ ሰባት ዶባት ጀርመን ክፉት ንክኸውን ዝወሰነቶ ኣገዳሲ ውሳነ ፡ ብመጠን እቲ ኣብ ፖሊሲታት ፍልሰት ኤውሮጳ ዘይርሳዕ ምልክት ዝገደፎ ፡ ኣብ ጀርመን ሕሉፍ የማናውነት ዳግማይ ከም ዝጅመር ኣበራቢሩ'ዩ።

ብዓሰርተታት ኣሽሓት ዝቝጸሩ ስደተኛታት ናብ ጀርመን ምስ ወሓዙ ፡ ሰበ-ስልጣን እታ ሃገር ህጹጽ ምላሽ ክህቡ ላዕሊ ታሕቲ ኣብዝብልሉ ዝነበሩ፡ "ክንገብሮ ንኽእል ኢና" ክትብል ሚስ መርከል ኣፍሊጣ።

እንተኾነ ግን እቲ ኩነታት ኣብ ጀርመን በሰላ ገዲፉ እዩ ፡ ኣብ ጀርመን እቲ የማናዊ ፖለቲካ እንጻር ሓደስቲ ስደተኛታት ብምጉስጓስ ብህዝቢ ተቐባልነት ክረክብ ብምስራሕ ፡ ኣብ ናይ 2017 ምርጫ እቲ ዝዓበየ ተቓዋሚ ሓይሊ ኮይኑ ወጸ።

እቲ ዓብዪ ዋሕዚ ስደተኛታት ፡ ንሕብረት ኤውሮጳ ከፋፊልዎ እዩ፣ እዚ ዝኾነሉ መብዛሕትአን እተን ኣብ ምብራቓዊ ሸነኽ ኣውሮጳ ዝርከባ ሃገራት ኣብ ልዕሊ ስደተኛታት ምጽራር ስለዝገበራ እየን።

ወጥሪ ምስ ትራምፕ

An iconic photo from last year's G7 meeting shows German Chancellor Angela Merkel staring down US President Donald Trump. Source: German Federal Government

ኣብ ሕዳር 2016 ፕረዚደንት ኣመሪካ ኰይኑ ኣብ ዝተመርጸሉ እዋን ፡ መርከል ንዶናልድ ትራምፕ ከም መራሒ እታ ናጻ ዓለም ኰይኑ ከገልግል ፍሉይ መልእኽቲ ለኣኸትሉ።

ሚስ መርከል ንፕረዚደንት ትራምፕ ክትተሓባበሮ እኳ እንተ ሓተተቶ ፡ እዚ ዝኸውን ግና ብመሰረት እቲ ዲሞክራሲያዊ መትከላት ዝምርኮስ ምዃኑ ገሊጻ።

Angela Merkel talks to Mr Trump's predecessor Barack Obama during a G7 meeting at Elmau Castle in 2015 Source: DPA

እዚ መጀመሪ ናይቲ ኣርባዕተ ዓመት ጽቡቕ ርክብ ከም እትምስርት ዝገብር እዩ ነይሩ ፣ ኣብቲ ማዕበል ዝመልኦ ናይ G7 እተገብረ ኣኼባ ፡ ነቲ መራሒ ኣመሪካ ትኽ ኢላን ብጸቢብን እናረኣየቶ ዘርኢ ስእሊ'ዩ።

እቲ ስእሊ ዘመልክቶ ፡ "ኣብ ጕዳያት ብወጥሪ ተረቢሽና ኔርና " ክብል ምስ CNN ኣብዝገበረቶ ቃለ መሕትት ገሊጻ።

"እቲ ፕረዚደንት ርእይቶኡ እዩ ፡ ናተይ ርእይቶ ኣሎኒ ፡ መብዛሕትኡ ግዜ ከኣ ሓባራዊ ባይታ ኣሎና ። እንተዘየለ ከኣ ብቐጻሊ ኽንዛራረብን ክንወዓዓልን ኣሎና " ኢላ ።