Polis memurları, mevzuat çerçevesinde kullanabilecekleri bir dizi operasyonel yetkiye sahip. Bunlar arasında soru sormak, bölgeden uzaklaşma talimatı vermek ve arama yapmak da yer alır. Polisle karşılaştığınızda temel haklarınız ve yükümlülükleriniz hakkında bilmeniz gerekenleri inceliyoruz.
ÖNE ÇIKANLAR
- Polisin yetkileri eyalet ve bölgelere göre farklılık gösterebilir.
- Alkol testini reddetmek bir suçtur.
- Yasal olarak kimlik bilgilerinizi vermeniz gerekebilir, ancak daha fazla soruya cevap vermemeyi tercih edebilirsiniz.
- Polis ile etkileşiminizle ilgili bazı çekinceleriniz olduysa hukuki danışmanlık alabilirsiniz.
Avustralya'da polis tarafından durdurulduğunuzda sahip olduğunuz temel haklarınızı biliyor musunuz?
Redfern Hukuk Merkezi'nde yardımcı baş avukat olarak görev yapan Samantha Lee'ye göre, Avustralya'da doğmuş ya da ülkeye yeni gelmiş olsun, pek çok kişi polis yetkilerinin sınırlarını bilmiyor.
Polis bana ne zaman güç kullanabilir?
Polis yetkileriyle ilgili yaygın bir yanılgı, güç kullanımıyla ilgilidir.
“İnsanların şunu bilmesi çok önemli: Polis memuru olmaları, güç kullanma hakkına sahip oldukları anlamına gelmez.”
Belirli durumlarda güç kullanabilirler, ancak bu, koşullar gereği makul ölçüde gerekli olduğu takdirde mümkündür.Samantha Lee
Son çare olarak "makul" güç kullanımı orantılı olmalı; gerekli olandan fazla olmamalıdır.
Polisin yasal olarak güç kullanabileceği durumlara ilişkin ülke genelinde benzer yasalar bulunuyor.
Ancak, Avustralya’daki her eyalet ve bölgenin polis yetkilerini düzenleyen kendi mevzuatları vardır.
“Bu nedenle, bulunduğunuz eyalet ve bölgenin yasalarını kontrol etmeniz gerekir.”
Polis tarafından durdurulduğumda temel haklarım ve yükümlülüklerim nelerdir?
Bazı durumlarda yasalar gereği kimlik bilgilerinizi vermeniz gerekse de Avustralya’da fiziksel bir kimlik taşıma zorunluluğu yok. Ancak, araç kullanırken geçerli bir ehliyet taşımanız zorunludur.
Polis sizden adınızı ve adresinizi isterse, sizi durdurma ve kimlik bilgilerinizi isteme nedenlerini size açıklamak zorundadır.
Lee, polisle herhangi bir etkileşimde, polise vücut kamerasını açmasını istemenin tavsiye edildiğini söylüyor.
“Kamera açıldığında, sizi neden durdurduğunu sorun.”
Brisbane’deki Caxton Hukuk Merkezi’nin hukuk uygulama direktörü Klaire Coles, istisnalar olmakla birlikte genel olarak kimlik bilgilerinin ötesinde yasal olarak başka sorulara cevap vermekle yükümlü olmadığınızı açıklıyor.
“İnsanlar her zaman polisle mümkün olduğunca iş birliği yapmalıdır. […] kibar bir şekilde kendilerinden istenenlere uyarken polisin görevini yerine getirmesi için gerekli olandan daha fazla bilgi vermemelidirler.
“Sessiz kalma ve kendilerini suçlu duruma düşürebilecek hiçbir şey söylememe hakları var,” diyor Coles.
Bölgeden uzaklaşma talimatı nedir?
Polis, olay yerinde yasal talimatlar vererek sizden kamusal bir alandan ayrılmanızı ve genellikle 24 saate kadar sınırlı bir süre boyunca o alandan uzak durmanızı isteyebilir.
Her eyalet ve bölgede yasalar, polisin uzaklaşma talimatı verme yetkisini kullanmasına izin veren nedenleri ayrıntılandırır.
Bunlar arasında, trafiği engellediğinize, başka bir kişiyi taciz ettiğinize veya güvenlik riski oluşturduğunuza dair makul bir inançlarının olduğu durumlar da yer alır.
Polisin neden uzaklaşma talimatı verdiğini sormak sizin hakkınızdır.
Coles, “Bir yerden ayrılmanız veya bir bölgeden uzaklaşmanız istenirse, bunun nedenini, ne kadar süreceğini, nereye gitmeniz gerektiğini ve polisin sizden ne yapmanızı istediğini anlamak gerçekten çok önemli” diyor.
Polis ne zaman benden kimlik isteyebilir?
Polisin, kimlik belgenizi istemek için eyalet ve bölge mevzuatında belirtilen geçerli bir nedeni olmalıdır.
Inner Melbourne Community Legal’in hukuk uygulamaları direktörü Marlene Dixon, başlıca senaryoları şöyle özetliyor:
- Polis, bir kişinin suç işlediğine veya işleyeceğine inanıyorsa
- Birisi araba, tekne veya başka bir araç kullanıyorsa
- Toplu taşıma araçlarında iseler
- Alkol servisi yapılan bir yerde
- Polis, ciddi bir suçun soruşturulmasına yardımcı olabilecek bilgilere sahip olduklarına inanıyorsa
Avustralya genelinde, polis sirenini çaldığında veya yol kenarında rastgele alkol testi yapıldığında sürücülerin yasal olarak arabalarını kenara çekmesi zorunludur.
“Polis, sürücüleri kenara çekme ve alkol testine tabi tutma konusunda geniş yetkilere sahip.
Alkol testine uymak zorundasınız. Uymamak bir suçtur.Marlene Dixon
Polisi videoya çekebilir miyim?
Avustralya genelinde, kişinin kamerasıyla polis memurlarının işini engellememesi koşuluyla, kamusal alanda polisle yaşanan bir etkileşimi çekmesi serbesttir.
“İnsanlar polisi çekebilir, ancak bunu uzaktan ve saygılı bir şekilde, polisin görevini fiilen engellemeyecek şekilde yapmaları gerekir,” diyor Dixon.
Polis, bir kişinin sadece kendilerini videoya çektiği için kayıt cihazına yasal olarak el koyamaz.
“Bunu yapmak istiyorlarsa, resmi yollardan cihazı talep etmeleri gerekir.”
Polisle bir etkileşimden rahatsız olduysam ne yapmalıyım?
Polis, yasalara ve mevzuatlara uymakla yükümlüdür.
Redfern Hukuk Merkezi'nden Lee, “Polisin hukuka aykırı davrandığını, kaba davrandığını veya ırkçı hakaretlerde bulunduğunu düşünüyorsanız, olanları hemen ya da eve vardığınızda yazmalısınız,” diyor.
Ayrıca şunları da yapmalısınız:
- Olayı videoya çektiyseniz, kaydı saklayın
- Herhangi bir yaralanma yaşadıysanız, doktor raporu ve fotoğraflar alın
- Hukuki danışmanlık alın.
* Bu bilgiler genel niteliktedir ve tüm olası senaryoları ve farklı eyalet ve bölgelerdeki çeşitli yasaları kapsamamaktadır. Durumunuza özgü bilgiler için hukuki danışmanlık almalısınız.
Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.
Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: australiaexplained@sbs.com.au
