Garma Festivali, Avustralya’nın en büyük yerli kültür etkinliğidir; bu etkinlik için binlerce kişi, Kuzey Bölgesi’ndeki Arnhem Land’in kuzeydoğusunda yer alan Nhulunbuy’da ücra bir kasabaya seyahat eder. Garma’da neler olduğu ve kimlerin katılabileceğine bakıyoruz.
ÖNE ÇIKANLAR
- Garma, Avustralya’nın en büyük yerli kültürel buluşmasıdır.
- Festival her yıl Ağustos ayında düzenlenir ve Yothu Yindi Vakfı tarafından organize edilir.
- Festival, geleneksel törenler ile siyasi hedefler arasında bir köprü kurarak Avustralya’nın önde gelen siyasi liderlerini, yöneticilerini, hak savunucularını ve sanatçılarını bir araya getirir.
Bu makalede kullanılan yerli kelimeler ve anlamları:
- Yolŋu: Yolŋu Matha dilinde “kişi” anlamına gelir; Arnhem Land’in kuzeydoğusundaki kasabalarda ve çevresinde yaşayan bir grup kabileyi ifade eder.
- Yolŋu Matha: Yolŋu halkı tarafından konuşulan dilleri ifade eder.
- Garma: Yolŋu Matha dilinde "iki yönlü öğrenme süreci" anlamına gelir.
- Arnhem Land: Kuzey Bölgesi’nin Top End bölgesinde, Darwin’in yaklaşık 500 kilometre doğusunda yer alır.
- Nhulunbuy: Kuzey Bölgesi’ndeki Doğu Arnhem Land’ın en büyük kasabası; Darwin’in yaklaşık bin kilometre doğusunda yer alır.
- Gulkula: Geleneksel bir buluşma yeri.
- Ganbulapula: Yidaki müzik enstrümanını Yolŋu halkına getirdiği inanılan ata.
- Yidaki (didgeridoo olarak da bilinir): Aborjinlere ait bir nefesli çalgı.
- Miny’tji: Kutsal resimler.
- Manikay: Atalardan kalma şarkılar.
- Bunggul: Geleneksel tören dansları.
- Bilma: Çırpma çubukları.
Uyarı: Aborijin ve Torres Boğazı Adalı halkına, aşağıdaki makalede vefat etmiş yerli halk üyelerinin isimleri yer alıyor.
Garma Festivali nedir?
Avustralya’nın en büyük yerli kültürel buluşması olan Garma Festivali için her yıl binlerce kişi, Kuzey Bölgesi’ndeki Arnhem Land’ın kuzeydoğusunda bulunan Nhulunbuy adlı ücra bir kasabaya seyahat eder.
Her yıl Ağustos ayında Yolŋu kültürünü kutlamak amacıyla düzenlenen festival dört gün sürer.
Yolŋu, Arnhem Land'ın kuzeydoğusundaki Aborijin halkıdır ve Yolŋu Matha dilinde Garma, “iki yönlü öğrenme süreci” anlamına gelen bir terimdir.
Bu kavram, herkesin paylaşacak bilgisi olduğu anlamına gelir. Bir grubun diğerine öğretmesi yerine, insanlar dinleyerek, sorular sorarak ve farklı yaşam biçimlerine saygı göstererek birlikte öğrenirler.
Festivalde geleneksel miny’tji (sanat), manikay (şarkı) ve ünlü bunggul (dans) sergileniyor.
En önemlisi, Garma, İlk Uluslar toplumları ile ilgili çeşitli sosyal, siyasi ve çevresel tartışmaların yapıldığı bir platformdur.
Garma festivali nasıl başladı?
1999 yılında merhum Dr. Yunupingu AC ve Yothu Yindi grubunun solisti Dr. M. Yunupingu kardeşler tarafından ortaya atılan Garma Festivali fikri, Yolŋu kültürünü korumak, muhafaza etmek ve tanıtmak arzusundan doğdu.
O dönemde, toplumdaki birçok yaşlı, önemli kültürel bilgilerin kaybolmakta olmasından endişe duyuyordu. Garma, kültürel gücün ve siyasi tartışmaların bir araya gelebileceği bir platform olarak kuruldu.
“Amaç, diyalog ve Yolŋu kültürünün kutlanması yoluyla kültürel bölünmeleri aşmak ve yerli toplulukları güçlendirmekti,” diyor John-Paul Janke. Janke, SBS’nin Ulusal Yerli İşleri Editörü ve NITV’deki The Point programının eş sunucusu.
Garma Festivali nerede düzenleniyor?
Festival, Arnhem Land’in kuzeydoğusunda bulunan ve Gumatj, Rirratjingu, Djapu, Galpu ve Wangurri olmak üzere beş bölgesel klanın geleneksel buluşma yeri olan Gulkula’da düzenleniyor.
Gumatj klanı için Gulkula, kutsal bir tören alanı.
Yolŋu kültüründe Gulkula, ataları Ganbulapula’nın Yolŋu halkına Aborijin nefesli çalgısı Yidaki’yi (didgeridoo olarak da bilinir) getirdiği yer olarak kabul edilir. Günümüzde Gulkula, festivale her yıl ev sahipliği etmeye devam ediyor.
Garma Festivali neden önemli?
SBS İlk Uluslar Direktörü Tanya Denning-Orman, Garma'nın başka hiçbir şeye benzemediğini söylüyor.
“Garma, coğrafi açıdan benzersiz bir konumda düzenleniyor. Ama aynı zamanda bu buluşma yerine kimlerin katıldığı da önemli. Dolayısıyla bu yer, yüzlerce yıldır bu tür iş birliğine dayalı diyalogları, siyasi tartışmaları ve söylemleri beslemiştir.”
Garma Festivali, Yolŋu kültürel bilgisini korumak ve aynı zamanda İlk Uluslar’ın gücünü ve dayanıklılığını kutlamak amacıyla oluşturuldu.
Garma’nın Yolŋu topraklarında düzenlenmesi, festival için hayati önem taşıyor; çünkü ziyaretçiler, kültürel bilginin binlerce yıldır aktarıldığı yerde öğrenme fırsatı buluyor.
Festival, farklı geçmişlere sahip insanların birbirlerinden öğrenebilmeleri için kültürel açıdan güvenli bir ortam sunuyor.
Birçok kişi için bu festival, Topraklar’da zaman geçirme ve Geleneksel Koruyuculardan doğrudan bilgi edinme fırsatı sunan ilk deneyimleri oluyor.
Kültürel programın yanı sıra, Aborijin ve Torres Boğazı Adalı halklarını ilgilendiren kamu politikaları hakkında tartışmalar da düzenleniyor. Bu, Yerli liderlerin kültürel birikimleri ile tartışmaları yönlendirmelerine olanak tanıyor ve bu da kendi kaderini tayin etmenin önemli bir parçasıdır.
Kendi kaderini tayin hakkı, yerli halkların kendilerini ilgilendiren konularda karar alma sürecine doğrudan dahil olmalarını sağlamaya yönelik devam eden bir süreç.
Garma Festivali’ne kimler katılıyor?
Garma Festivali’ne katılımın sadece davetle mümkün olduğu yönünde yaygın ancak bir yanlış kanı var. Yothu Yindi'nin Genel Müdürü Denise Bowden, Yothu Yindi Vakfı'nın web sitesi üzerinden herkesin bilet satın alabileceğini ve Garma'nın herkese açık olduğunu söylüyor.
"Yothu Yindi Vakfı, bu etkinliği sadece sponsorluklarla değil, bilet satışlarından elde edilen gelirlerin büyük bir kısmını da bölgeye geri aktararak düzenliyor. Sanatçılarımız, etkinliğin çeşitli unsurlarını gerçekleştirdikleri için bu gelirlerden ödeme alabiliyorlar."
Yothu Yindi Vakfı, her kesimden politikacıyı davet ediyor; geçmiş yıllarda Avustralya başbakanı da festivale katılmıştı.
Araştırmacılar, eğitimciler, hak savunucuları, sanatçılar ve toplum kuruluşları da etkinliğe katılıyor; bu da Garma’yı, farklı kökenlere sahip insanların fikirlerini paylaşabileceği, ortaklıklar kurabileceği ve politikaları tartışabileceği bir yer haline getiriyor.
Garma Festivali’nde neler oluyor?
Garma, dünyanın en eski yaşayan kültürlerinden birini daha iyi anlamak için bir fırsat sunuyor.
Gün boyunca düzenlenen kültürel atölyeler sayesinde konuklar, Yolŋu Matha, akrabalık sistemleri, sanat, şarkılar ve daha fazlası hakkında Yolŋu'nun kıdemli liderlerinden bilgi edinebiliyorlar.
Gün batımında, yidaki (didgeridoo), bilma (clapsticks) ve Yolŋu şarkıcılarının sesleri eşliğinde bunggul gösterisi sahnelenir. Farklı klanlar sırayla kendi hikayelerini anlatıyor.
Ancak Garma’nın bir kültür festivalinden daha fazlası olduğunu unutmamak çok önemli. Festival, Yolŋu halkını ve ülke genelindeki diğer yerli halkları etkileyen önemli konuları tartışmak ve müzakere etmek için eşsiz bir fırsat sunar.
Festival süresince iki konferans düzenlenir.
- Ana Forum: Yerli ve yerli olmayan liderlerin, o yılın Garma temasını yansıtan konuları tartıştıkları bir politika konferansı.
- Gençlik Forumu: Ülkenin dört bir yanından gelen 8 ile 18 yaş arası çocuklar için düzenlenen bu forumda, bilgi paylaşımına yönelik çeşitli etkinlikler ve atölye çalışmaları düzenleniyor.
Bu kültürel etkinlikler ve tartışmalar, Garma’yı kültür, öğrenim ve liderliğin bir araya geldiği eşsiz bir buluşma noktası haline getiriyor.
Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.
Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: australiaexplained@sbs.com.au
