Avustralyalı her beş erkekten biri prostat kanserine yakalanıyor. Prostatı anlamak, risk ve test yaptırma seçeneği erken teşhis ve tedaviye yardımcı olabilir. Bu yazıda prostat kanseri hakkında bilgi, PSA testi, tedavi ve destek konusunda bilgiye yer verdik.
ÖNE ÇIKANLAR
- Prostat kanseri, cilt kanserinin ardından Avustralya’daki en yaygın kanser türüdür.
- Prostat kanseri herhangi bir semptom göstermez; bununla birlikte iyi huylu prostat büyümesi, idrarın dışarı atılmasında zorluğa neden olabilir.
- Prostat spesifik antijen (PSA) kan tahlili prostat kanserinin tesbitinde kullanılan ana yöntemdir ve 50 yaş üzeri tüm erkeklere tavsiye edilir.
- Prostat bezi nedir ve neden sorun olabilir?
- Prostat kanserine yakalanmada risk fartörleri nelerdir ve hangi test yaptırılabilir?
- Prostat kanserinin tedavisinde seçenekler nelerdir?
- Prostat kanseri olanlar ne gibi zorluklar yaşar?
- Prostat kanseri olan erkekler ne gibi desteklerden yararlanır?
Prostat bezi nedir ve neden sorun olabilir?
Erkeklerde prostat bezi ceviz büyüklüğünde olur ve pelvik bölgesinde bulunur.
Melbourne’da Peter McCallum Cancer Centre’in Genitourinary Oncology kürsüsü profesörü Declan Murphy, “Prostat, sidik torbasının hemen altında bulunur ve çevresi işeme kanalıyla sarılıdır. Bu kanalın ürettiği sıvı ayrıca erkeğin sperminin korunmasını, boşalma sırasında yaşamasını da sağlar. Yani boşalmada çok önemli bir işlevi vardır,” diyor.
Erkekler yaşlandıkça, prostat büyür ve işemede değişiklik yaratır. Prostat’ın büyümesi üretra’ya baskı yapar, bu da işemeyi etkiler.
Australian Prostate Centre’dan üroloji hemşiresi Helen Crowe, gece boyunca birkaç kez sidik torbasını boşaltmak için tuvalete gitme gereği doğurduğuna işaret ediyor. Bu prostat kanseri olduğunuzu göstermez, yaşlanmanın neden olduğu normal bir şeydir. Crowe, “Ancak bu büyüme, sidik torbasının rahat boşalmasını önleyebilir. Erkekler,prostat bezinde bir sorun olduğunu böyle anlar,” diyor.
Prostat bezi, şişebilir veya enfeksiyon kapabilir. Buna ‘prostatitis’ denir. Penis ile dışkı çıkarılan yer arasında rahatsızlık hissi verir. Crowe, “Çok rahatsız edici olabilir. Aile doktoruna giden erkekler, hissettikleri rahatsızlıktan dolayı uyumakta güçlük çektiklerinden, otururken veya egzersiz yaparken çok rahatsız olduklarından yakınırlar,” diyor.
Prostat bezinde ayrıca kanser de tesbit edilebilir. Prostat kanseri olduğunuzu gösteren bir semptom yoktur ve Avustralya’da erkekler arasındaki en yaygın kanser türüdür.
Profesör Murphy, “Bazı erkekler için prostat kanseri büyük sorun teşkil etmez. Sadece izlemek yeterlidir. Ancak diğer bazıları için çok ciddi bir sorun olabilir, hatta ölüme bile neden olabilir,” diyor.
Prostat kanserine yakalanmada risk faktörleri nelerdir ve hangi test yaptırılabilir?
Prostat kanserti Avustralya’da görülen en yaygın kanser türleri arasında yer alır. Yaşın ilerlemesiyle, ailede başka vaka olup olmamasıyla ve genlerinizin durumu prostat kanseri riskinizi belirler.
Profesör Murphy, “Prostat kanseri dünya çapında büyük bir problemdir. Yeni yayınlanan bir rapora göre 2020 ile 2040 arasında dünya çapında prostat kanseri hasta sayısı iki katına çıkacak,” diyor.
Cilt kanseri dışında Avustralya’da erkeklerde belirlenen en yaygın kanserdir. 80 yaşına kadar her beş erkekten birinin prostat kanserine yakalanması beklenir.Professor Declan Murphy
Crowe, prostat kanserine neyin neden olduğunun henüz tam olarak anlaşılamadığını söylüyor.
PSA, (prostate-specific antigen) kan testi, semptomlar belirmeden prostat kanserinin izinin bulunmasına yardımcı olur. Avustralya’da henüz ulusal prostat kanseri tarama programı uygulanmıyor. Bu nedenle erkeklerin aile doktorlarıyla görüşüp PSA testi yaptırma seçeneğinin risk ve faydaları konusunda bir karar vermeleri tavsiye edilir.
50 yaşından itibaren erkeklerin bu konuyu aile doktorlarıyla konuşmaları, düzenli PSA testi yaptırıp yaptırmama konusunda danışmaları tavsiye edilir. Yüksek risk taşıyan erkeklerin doktorlarıyla konuşmak için 50 yaşını beklememeleri gerekir.
Profesör Murphy, “prostat kanseri olma konusunda riski yüksek olan belli bir grup erkek var. Bunlar, ailesinde prostat kanseri olmuş kişiler olanlar, genlerinde mutasyon tesbit edilenler… Bu kişiler 45 yaşından sonra mutlaka aile doktorlarıyla test yaptırma konusunu konuşmalı,” diyor.
Prostat kanserinin tedavisinde seçenekler nelerdir?
Prostat kanserinin tedavisi tanı konduğu andaki geldiği aşamaya bağlıdır. Profesör Murphy, “hastaya, prostat kanserinin artık tedavi gerektiren bir hastalık olmadığı iyi anlatılmalıdır. Artık, Avustralya gibi ülkelerde, prostat kanseri tanısı konan hastaların yüzde 90’ını sadece aktif bir şekilde izlemek yeterlidir,” diyor.
Aktif izleme süresince hastalara düzenli testler yapılır. Eğer kanserde ilerleme tesbit edilirse tedavi önerilebilir. Hastalığı agresif bir biçimde ilerleyen prostat kanseri hastalarına ameliyat, radyoterapi, kemoterapi ve hormon terapisi gibi tedaviler önerilebilir.
Öneri, kanserip türü ve aşamasına göre değişebilir. Ancak erken aşamada tesbit edilen prostat kanserinde genellikle hayatta kalma oranı oldukça yüksektir.
Prostat kanseri olanlar ne gibi zorluklar yaşar?
PSA seviyesinin sürekli yükselmesi üzerine aile doktoru Danny Moyle’u üroloğa gönderdiğinde Moyle 65 yaşındaydı. Ürolog başka testler de yaptı ve Moyle’a ‘prostatectomy’ tedavisi önerdi. Bir diğer deyişle, uzman Moyle’un prostatının alınacağı bir ameliyat öneriyordu. Moyle, “Doktorun sözleri beni çok etkiledi. Cinsel hayatımın biteceği gibi şeyler düşündüm,” diyor.
Ameliyattan sonra PSA tekrar yükselmeye başlayınca Moyle’un endişeleri arttı. Çünkü, prostatı alınmış olmasına rağmen kanser hala oralarda bir yerdeydi. Prostat kanser hücreleri vücutta nerde olursa olsun PSA üretmeye devam ediyordu. Kanserli hücre vücutta herhangi bir yerde olabilirdi.
Sonraki beş yıl Moyle’nin doktoru PSA sevişyesini sürekli izledi. Onkolog, yedi hafta sürecek radyasyon, ardından altı ay sürecek hormon tedavisi önerdi. Moyle, “Hayatımın hoşuma giden birkaç aylık bir süresi değildi. Bu tedaviden sonra yine düzenli PSA testi yaptırdım. En son geçen yılın sonunda yaptırdığımda temiz çıktı. Şimdilik her şey yolunda,” diyor.
Crowe, prostat kanseri tanısı konan erkeklerin duygusal olarak sarsılabileceğini söylüyor. “En yaygın olanı şok yaşamak. Ancak hastalara zaman içinde şoku atlatacaklarını anlatıyoruz ve bundan sonra ne olacağın ortaya çıkınca gerçekten atlatıyorlar da,” diye ekliyor.
Prostat kanseri olan erkekler ne gibi desteklerden yararlanır?
Prostat kanseri tanısı konan erkeler için destek söz konusu olanbilir. Bu destekler arasında hastanın sorularını yanıtlayacak prostat kanseri konusunda uzman hemşire, ihtiyaca göre bakım ve hastaya tedavide yol gösterecek rehberlik ile sürekli izleme de bulunur.
Aile ve doktorların desteği hasta için en önemli destektir. Moyle ayrıca yaşadığı Queensland’da bir yerel destek grubu da oluşturdu. Ay-nı süreçten geçen kişilerin birbirini bulup konuşmalarının, çok büyük fark yarattığını söyledi. Bu grup üyeleri kişisel dertlerinden, birbirin i desteğe kadar pek çok şey paylaştı, konuk konuşmacılar davet ederek prostat kanserinin değişik yönleri konusunda bilgiler de aldılar.
Prostat kanseri ve yaşadığınız bölgedeki destek grupları konusunda Australian Prostate Centre ve Prostate Cancer Foundation of Australia internet sitelerini ziyaret ederek bilgi alabilirsiniz.
Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.
Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: australiaexplained@sbs.com.au
