ÖNE ÇIKANLAR
- Avustralya Savaş Anıtı verilerine göre Birinci Dünya Savaşı'nda 1.200 ve İkinci Dünya Savaşı'nda ise 6.500 Aborijin erkek orduya kaydolmaya çalıştı.
- Yıllar içinde Aborijinler, silahlı kuvvetlere katılmak için birçok kısıtlamayla karşı karşıya kaldı.
- Birçoğu, kökenlerini gizlemek dahil olmak üzere askere alınmak için olağanüstü çaba sarf etti.
- Aborijin gaziler savaşlardan sonra eve döndüklerinde ayrımcılık ve kısıtlayıcı yasalar ile karşılaştı.
Birçok Aborijin ve Torres Boğazı Adalı, resmi olarak askere alınmaları yasaklanmış olsa bile, Birinci ve İkinci Dünya Savaşları da dahil olmak üzere, Avustralya silahlı kuvvetlerinde, genellikle yerli olmayan Avustralyalılarla birlikte görev yaptı.
Günümüzde, onların hikâyelerinin anlatılması ve hatırlanması için artan bir çaba var.
Ngunnawal/Gomeroi kökenli Michael Bell, bu çabanın bir parçası. Avustralya Savaş Anıtı'nda Yerli Halklarla İlişkiler Sorumlusu olarak görev yapan Bell, hem üniforma giyip savaşanların hem de vatan topraklarında savaş çabalarına destek verenlerin hizmet ve fedakârlıklarının tespit edilmesine ve tanınmasına yardımcı oluyor.
Bu çalışmalar sayesinde, daha net bir tablo ortaya çıkmaya başlıyor.
Birinci ve İkinci Dünya Savaşlarında kaç Aborijin ve Torres Boğazı Adalı görev yaptı?
Bell, “Şu anda Birinci Dünya Savaşı’na katılan veya katılmaya çalışan 1,200’ün biraz üzerinde Aborijin erkek olduğunu tespit ettik. İkinci Dünya Savaşı’nda bu sayının yaklaşık 6,500 olacağını tahmin ediyoruz” diyor.
Yeni kayıtlar ortaya çıktıkça sayılar artmaya devam ediyor.
Savaş Anıtı, bilinen Aborijin nüfusu ile askere alınma sayılarını istatistiksel olarak inceledi.
Önemli engellerle karşı karşıya olmalarına rağmen, sayılar oldukça yüksek.
Askere alma veya yemin etme oranları, yerli olmayan kardeşleriyle aynı.Michael Bell
Avustralya'nın İlk Ulusları, askere alınmaya çalışırken ne tür engellerle karşılaştı?
Aborijinler, silahlı kuvvetlere katılmaya çalışırken türlü kısıtlamalarla karşılaştı. Bu kısıtlamalar çok katmanlı bir şekilde uygulanıyordu.
Aborijinler, ülke içinde hareketlerinde kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyordu.
Tam Avustralya vatandaşı olarak tanınmıyor ve bazı durumlarda, yasalar önünde insan olarak bile tanınmıyorlardı. Ayrıca, askeri politikalar genellikle Avrupa kökenli olmayanları dışlıyordu.
Tüm bunlar, ülkelerine orduda hizmet etmek isteyenler için büyük engeller oluşturuyordu.
Tüm kısıtlamalara rağmen, birçok kişi askere alınmak için olağanüstü çaba sarf etti. Bell, bu kişilerden birinin Queensland'den binlerce kilometre ötedeki Albury'ye kadar yürüyerek gittiğini anlatıyor.
“Yolculuğu sırasında beş kez askere alınmaya çalıştı; nihayetinde kabul edildi, ancak ne yazık ki savaş alanına giderken gemide hastalanarak vefat ettiği için görev yapamadı. Aborijin oldukları için defalarca reddedildikleri halde geri dönüp tekrar denemeye devam eden erkeklerin adanmışlığı öne çıkıyor.”
Bu tür hikâyeler, ülke eşit haklar sunmasa bile, kararlılığı, direnci ve ülkeye hizmet etme arzusunu göstermektedir.
Savaştan eve dönen İlk Uluslar askerlerine ne oldu?
Birçok Aborijin gazi için, yaptıkları fedakârlık eşitlik anlamına gelmiyordu.
Ayrımcılığın ve kısıtlayıcı yasaların hâlâ günlük yaşamın bir parçası olduğu bir topluma geri döndüler.
Bell, "Erkeklerimiz kendi ülkelerinde sahip olmadıkları haklar için yabancı bir ülkede savaşıyorlardı" diyor. "Ve eve döndüklerinde, eşitlik olmayan bir toplumla karşılaştılar; ayrımcılığa, yasal olarak tanınmamaya, toprak sahipliği kısıtlamalarına, eşit ücret almamaya, çocuklarımızı yetiştirme konusunda kısıtlamalara ve 'Çalınan Nesiller' sorununa maruz kaldılar."
Bazı Aborijin gaziler devlet yardımlarından yararlanabildi, ancak daha geniş kapsamlı sosyal ve siyasi kısıtlamalar nedeniyle destekten mahrum kalanlar da çoktu.
Diğer gazilerle iletişim kurmak bile zordu.
Geri dönen askerler genellikle gazileri destekleyen ve ANZAK Günü törenleri gibi etkinlikler düzenleyen RSL kulüpleri gibi toplum örgütlerine katılmaya teşvik ediliyordu.
Ancak bu kulüplerin çoğu alkollü içki servisi yapılan lisanslı mekanlardı ve Aborijinlerin bu mekanlara girmeleri genellikle yasaktı.
Hem destekten hem de benzer deneyimler yaşamış insanlarla iletişimden fiilen dışlanmış oluyorlardı.
Avustralya bugün Aborijin ve Torres Boğazı Adalılarının askeri hizmetini nasıl takdir ediyor?
Son yıllarda Avustralya Savaş Anıtı, Aborijin ve Torres Boğazı Adalıların hizmetlerini ortaya çıkarmak ve paylaşmak konusunda daha aktif bir rol üstleniyor.
Bell, "Hikâyelerimiz tüm galerilerimizde eşit ve orantılı bir şekilde paylaşılıyor" diye açıklıyor. "Tüm hizmetlerimizde, tüm galerilerimizde, tüm hikâyelerimizde ve tüm temsillerimizde yerli halkla ilgili içeriklere yer veriyoruz."
Avustralya Savaş Anıtı'nda "Siyahiler Köşesi" diye bir şey yoktur. Bizim yaptığımız şey, gazilerimizin bizden istediği gibi, hikâyeyi baştan sona eşit bir şekilde anlatmak.Michael Bell
“Üniformalıyken kendilerini sadece hizmet ettikleri kuvvetin rengiyle, yani kara, hava ve deniz kuvvetleri için yeşil, mavi veya gri olarak görebiliyorlardı.”
Bu yaklaşım, birçok Aborijin askerin kendilerini nasıl gördüklerini yansıtıyor: öncelikle asker ve diğerleriyle birlikte hizmet eden insanlar olarak.
Aynı zamanda, uzun süredir gizli kalmış hikâyeler şimdi yeniden keşfediliyor ve ailelerle ve topluluklarla paylaşılıyor.
“Bazı durumlarda koleksiyonumuzda bir Aborijin erkeğin bilinen tek fotoğrafı varken, ailenin bunu görmemiş olması durumunda… bunu, onun adına veya hizmetine saygı göstergesi olarak ailesine sunabiliriz... ve bu benim için gerçekten dokunaklı ve özel bir şey — bu birikimin, Aborijin ve Torres Boğazı Adalıların hizmetiyle ilgili daha önce bilinmeyen veya az bilinen hikâyeleri olumlu bir şekilde dahil etmeye çalışan bir kurumda saklandığını bilen ailelerle bunu paylaşabilmek.”
Aileler için bu anlar çok duygusal olabiliyor. Tarihle, kimlikle ve sevdikleriyle yeniden bağ kurmalarına yardımcı olabiliyor.
Bu ANZAK Günü'nde Aborijin ve Torres Boğazı Adalıların tarihi hakkında neler öğrenebilirsiniz?
ANZAK Günü'nü anlamak, Aborijin ve Torres Boğazı Adalı halklarının hem katkılarını hem de karşılaştıkları zorlukları kabul etmek anlamına gelir.
Bell, “Avustralya'nın tam ve eksiksiz tarihi bilip ve bugün nasıl olduğunu bilmek anlamına geliyor,” diyor. “Önceki yıllarda olduğu gibi görünmez bir ulus değil. Birinci Dünya Savaşı'nda savaşmış, tarihi miraslarını saklamak zorunda kalmış insanları cesaretlendirmek, Avustralya'nın gerçek tarihini bizim varlığımızı dışlayan önceki sistemler tarafından yazıldığı gibi değil, olduğu gibi görmelerini sağlamak istiyoruz.”
ANZAK Günü, savaşlarda ve çatışmalarda görev yapmış olanları anmak için insanları bir araya getiren bir gündür. Birçok Avustralyalı için tarihi onurlandırmak üzere bir araya getirme anıdır.
Bu hikâyeler daha geniş kitlelerle paylaşıldıkça, Avustralya’nın geçmişini ve bugünü daha kapsamlı bir şekilde yansıtmaya yardımcı oluyor.
ANZAK GÜNÜ
Anzak saflarında bir Türk
Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.
Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: australiaexplained@sbs.com.au
