Sau vụ xả súng kinh hoàng tại Port Arthur, phía nam Tasmania, khiến 35 người thiệt mạng và hàng chục người khác bị thương, vào ngày 28 tháng 4.
Úc đã không chứng kiến một vụ xả súng hàng loạt nào ở quy mô lớn như vậy trong gần 30 năm, cho đến vụ tấn công tại Bondi vào tháng 12, khi 15 người thiệt mạng.
Vụ tấn công đó đã làm dấy lên cuộc tranh luận, về kiểm soát súng và đề xuất một vòng cải cách mới trên toàn quốc, bao gồm chương trình mua lại súng mới, các yêu cầu cấp phép chặt chẽ hơn, giới hạn số lượng súng mỗi người và một Sổ đăng ký Súng Quốc gia, được chờ đợi từ lâu.
Justin Noble không thể quên chuyến thăm Port Arthur 30 năm trước.
Ông đang đi nghỉ ở Tasmania với vợ, khi chuyến đi trong ngày đến địa điểm lịch sử này, đã biến thành bi kịch.
Ông nhớ lại “nỗi kinh hoàng tột độ”, của những người có mặt tại đó ngày hôm ấy.
“Mọi người sợ hãi đến mức một người phụ nữ đã nhìn thấy thẻ cảnh sát và huy hiệu cảnh sát của tôi, và bà ấy bám vào thắt lưng tôi, rồi một hàng người bắt đầu bám vào tôi khi tôi cố gắng đi lại quanh khu vực”, Justin Noble.
Cựu sĩ quan cảnh sát NSW cho biết, đó là lời nhắc nhở thường xuyên rằng. súng cần được quản lý chặt chẽ.
"Nếu bạn là người được cấp phép sử dụng súng và đã đăng ký súng, thì trước hết, mọi người cần hiểu rằng, việc sở hữu súng và có giấy phép sử dụng súng không phải là quyền. Đó là đặc quyền”, Justin Noble.
Theo dữ liệu do Viện Úc tổng hợp, số lượng súng ở Úc đã tăng 25% kể từ vụ xả súng ở Port Arthur.
Alice Grundy là thành viên của nhóm nghiên cứu thuộc Viện đã nghiên cứu về quyền sở hữu súng.
“Những gì chúng tôi tìm thấy, là có hơn bốn triệu khẩu súng được cấp phép ở Úc, và đây là con số mà không nơi nào khác có được”, Alice Grundy.
Ước tính có khoảng 3,2 triệu khẩu súng trong nước, trước vụ xả súng ở Port Arthur.
Khoảng 650.000 khẩu đã bị tiêu hủy trong chương trình mua lại sau thảm kịch và số lượng súng đăng ký đã giảm xuống mức thấp nhất là 2,2 triệu vào năm 2001.
Mặc dù số lượng súng tăng lên, nhưng tính theo đầu người, con số này đã giảm từ khoảng 0,18 khẩu súng được cấp phép trên mỗi người trước vụ xả súng,, xuống còn 0,15 khẩu hiện nay.
Số lượng súng ngày càng tăng không làm Giám đốc điều hành của Hiệp hội Bắn súng Thể thao Úc, Tom Kenyon, lo ngại.
"Vâng, dân số Úc hiện nay nhiều hơn, so với trước sự kiện Port Arthur, ý tôi là đã 30 năm trôi qua rồi. Dân số Úc đã tăng khoảng 50% trong thời gian đó, tôi nghĩ là gần 50%. Số lượng súng đã tăng khoảng 20%. Vì vậy, số lượng súng trên mỗi người và số người sở hữu súng thực tế đang giảm xuống,, so với tỷ lệ phần trăm dân số”, Tom Kenyon.
Nhưng Alice Grundy từ Viện Úc cho biết, có những lo ngại về những hậu quả không lường trước được, bao gồm cả việc trộm cắp súng.
"Chúng ta biết rằng nạn trộm cắp súng ở Úc , khá phổ biến. Nguồn cung cấp súng lớn nhất cho thị trường chợ đen, là súng có giấy phép bị đánh cắp. Từ năm 2020 đến nay, đã có 9.000 vụ trộm súng, vì vậy việc tăng số lượng súng có giấy phép, cũng có thể dẫn đến việc tăng số lượng súng bị đánh cắp”, Alice Grundy .
Bà Grundy cho rằng, việc giới hạn số lượng súng mà người dân có thể sở hữu – điều đang được một số tiểu bang xem xét, sau vụ xả súng ở Bondi hồi tháng 12 – có thể là một giải pháp khả thi.
"Một trong những lợi ích tiềm năng, của việc giới hạn số lượng súng mà một người có thể sở hữu, là nó giúp họ dễ dàng theo dõi hơn. Việc cất giữ cũng đơn giản hơn, và điều đó có thể giúp ngăn ngừa trộm cắp”, Alice Grundy .
Nhưng Tom Kenyon lại không đồng ý, cho rằng ý tưởng về việc giới hạn số lượng súng, không được hỗ trợ bởi nghiên cứu.
“Đó là một con số ngẫu nhiên, nó không thực sự được xác định bằng bất kỳ cơ sở khoa học nào, và tôi không biết có bằng chứng nào cho thấy, việc giới hạn số lượng sẽ cải thiện an toàn công cộng”, Tom Kenyon.
Ông nói rằng, trọng tâm nên là việc thực thi tốt hơn, các quy định về lưu trữ.
“Gần như chắc chắn vấn đề nằm ở cách thức lưu trữ chúng, vì vậy phản ứng hợp lý và có lý trí đối với điều đó, là xem xét việc thực thi các yêu cầu về lưu trữ, đảm bảo mọi người lưu trữ súng của họ đúng cách và theo đúng quy định pháp luật, đó là nơi mang lại lợi ích lớn nhất cho an toàn công cộng, chứ không phải là việc giới hạn số lượng”, Tom Kenyon.
Và ông nói rằng, việc vượt quá các con số được đề xuất là rất dễ dàng.
“Nếu bạn tham gia nhiều sự kiện trong môn bắn súng thi đấu, một số sự kiện đó có thể yêu cầu bạn sở hữu ba khẩu súng, chỉ cho một sự kiện. Sau đó, bạn có thể tham gia săn bắn: các loài động vật khác nhau yêu cầu cỡ đạn khác nhau, các kiểu săn bắn khác nhau yêu cầu các loại súng trường khác nhau, bắn ban ngày và ban đêm yêu cầu các loại kính ngắm khác nhau, và bạn thường không dễ dàng thay đổi kính ngắm giữa các khẩu súng, bạn phải hiệu chỉnh lại và làm mọi thứ khác, nó rất phức tạp”, Tom Kenyon.
Để đáp lại vụ xả súng ở Bondi, chương trình mua lại súng là một trong những biện pháp được đề xuất.
Một động thái tương tự đã được thực hiện để đáp lại vụ xả súng ở Port Arthur, như một phần của các cải cách do Thủ tướng lúc bấy giờ là John Howard dẫn đầu.
Bác sĩ Bryan Walpole – người được gọi đến khoa cấp cứu để giúp điều trị các nạn nhân của vụ xả súng – cho biết ông đã tận mắt chứng kiến lợi ích của chương trình mua lại súng.
"Nó khác biệt như ngày và đêm. Trước vụ Port Arthur, mỗi năm trong 15 năm trước đó đều xảy ra ít nhất một vụ thảm sát bằng súng. Bạn biết đấy, đã có những vụ việc ở phố Spencer, phố Hoddle, Milpera và một số vụ thảm sát ở vùng nông thôn”, Bryan Walpole.
Nhưng Tom Kenyon nói rằng những biện pháp như vậy không nhất thiết sẽ ngăn chặn các cuộc tấn công tương tự.
"Nếu bạn đang tranh luận về loại vũ khí bạn sử dụng trong một cuộc tấn công khủng bố, thì đã quá muộn rồi. Đó là một lập luận thứ yếu. Lập luận thực sự là, người đó đã bị cực đoan hóa như thế nào ngay từ đầu? Ai biết về điều đó, và họ đã nói với ai”, Tom Kenyon.
Alice Grundy từ Viện Australia lo ngại vì một lý do khác: không phải tất cả các tiểu bang đều tham gia.
"Cho đến nay, chúng ta thấy rằng Nam Úc, Lãnh thổ Bắc Úc và Queensland chưa đồng ý tham gia chương trình mua lại, vẫn còn phải xem Victoria sẽ có cách tiếp cận như thế nào. Nhưng vì Australia có biên giới lỏng lẻo, nên việc hợp tác giữa các tiểu bang về vấn đề này thực sự rất quan trọng để đảm bảo người dân Australia được an toàn”, Alice Grundy.
Tom Kenyon nói rằng bất kỳ kế hoạch nào cũng cần phải trả giá trị thị trường hợp lý cho chủ sở hữu và bao gồm bồi thường cho các mặt hàng như đạn dược và ống ngắm.
Trong khi đó, Justin Noble đã chờ đợi 30 năm, để một lời hứa được đưa ra sau vụ Port Arthur, được thực hiện, đó là việc thành lập Cơ quan Đăng ký Vũ khí Quốc gia.
"Họ đã hứa hẹn về một Cơ quan đăng ký vũ khí quốc gia từ lâu rồi. Việc này thực sự đã quá hạn”, Justin Noble.
Một phát ngôn viên của Bộ Nội vụ cho biết, việc triển khai các thành phần của Liên bang cho Cơ quan đăng ký vũ khí quốc gia, đã được đẩy nhanh và đang đúng tiến độ, để hoàn thành vào cuối năm nay, các tiểu bang và vùng lãnh thổ sẽ có thể tích hợp bất cứ lúc nào sau đó.
Nội các Quốc gia đã đồng ý rằng, Cơ quan đăng ký sẽ đi vào hoạt động vào giữa năm 2028.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
