Các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tiêu thụ lượng nước đủ đáp ứng nhu cầu uống của toàn bộ dân số thế giới trong hơn một năm.
Liên Hợp Quốc cảnh báo tác động môi trường ngày càng lớn của AI
Các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) có thể thải ra lượng khí carbon tương đương cả nước Anh, chiếm diện tích đất tương đương Bắc Ireland và tiêu thụ lượng nước đủ đáp ứng nhu cầu uống của toàn bộ dân số thế giới trong hơn một năm.
Đó là cảnh báo được đưa ra trong một báo cáo mới của Liên Hợp Quốc về tác động môi trường của AI, công bố hôm thứ Năm.
Báo cáo cũng kêu gọi các chính phủ và doanh nghiệp công nghệ sớm đưa ra các quy định và giải pháp nhằm hạn chế những hệ quả tiêu cực mà cuộc bùng nổ AI đang tạo ra.
Những cảnh báo này xuất hiện trong bối cảnh các tập đoàn công nghệ đang chạy đua xây dựng thêm nhiều trung tâm dữ liệu trên khắp thế giới, trong đó có Úc. Chỉ chưa đầy một tháng trước, Thượng viện Úc cũng đã mở cuộc điều tra về việc quản lý và mở rộng các trung tâm dữ liệu AI.
AI đang tiêu thụ lượng tài nguyên khổng lồ
Báo cáo dài 56 trang do United Nations University Institute for Water, Environment and Health thực hiện đã phân tích tác động trực tiếp và gián tiếp của các trung tâm dữ liệu, bao gồm mức sử dụng điện năng, nước, đất đai và lượng khí thải carbon.
Theo báo cáo, nếu xem các trung tâm dữ liệu như một quốc gia độc lập, chúng sẽ đứng thứ 11 thế giới về tiêu thụ điện trong năm 2025.
Lượng nước mà các cơ sở này sử dụng cũng đủ để lấp đầy khoảng 1,8 triệu hồ bơi Olympic.
Trong khi đó, đầu tư toàn cầu vào AI được dự báo sẽ tăng gấp 25 lần trong vòng một thập niên, từ 189 tỷ USD vào năm 2023 lên khoảng 5.000 tỷ USD vào năm 2033.
Điều đó đồng nghĩa với việc nhu cầu về điện, nước và đất đai cũng sẽ tăng vọt.
Đến năm 2030, AI có thể tiêu thụ lượng điện đứng thứ 6 thế giới
Báo cáo dự báo đến năm 2030:
- Các trung tâm dữ liệu AI có thể vươn lên vị trí thứ 6 thế giới về tiêu thụ năng lượng.
- Cần hơn 14.000 km² đất để sản xuất điện phục vụ hoạt động của hệ thống này.
- Phát thải khoảng 400 triệu tấn khí carbon mỗi năm, tương đương lượng phát thải của cả Vương quốc Anh trong năm 2025.
- Tiêu thụ khoảng 9,3 nghìn tỷ lít nước.
Theo các nhà nghiên cứu, lượng nước này đủ để cung cấp nước uống cho khoảng 8,1 tỷ người trên Trái Đất trong suốt 1,6 năm.
Ngoài ra, rác thải điện tử cũng được xem là một nguy cơ đáng lo ngại. Báo cáo ước tính các trung tâm dữ liệu có thể tạo ra tới 2,5 triệu tấn rác thải điện tử vào năm 2030.
"Chi phí môi trường ẩn phía sau mỗi câu lệnh AI"
Theo trưởng nhóm nghiên cứu, ông Kaveh Madani, báo cáo nhằm làm rõ những tác động môi trường thường bị bỏ quên đằng sau các công cụ AI đang ngày càng phổ biến trong cuộc sống hàng ngày.
Ông cho biết:
"Đằng sau mỗi câu lệnh, mỗi hình ảnh hay video do AI tạo ra là cả một hệ thống hạ tầng ngày càng mở rộng gồm điện năng, nguồn nước, đất đai, khai thác khoáng sản và rác thải điện tử."
Ông nhấn mạnh:
"Báo cáo này là lời kêu gọi phải nhìn thấy những chi phí môi trường đang bị che khuất đó trước khi chúng trở nên ngoài tầm kiểm soát."
Kêu gọi minh bạch và quản lý chặt chẽ hơn
Liên Hợp Quốc khuyến nghị các quốc gia tăng cường minh bạch trong vận hành các trung tâm dữ liệu, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy hợp tác quốc tế.
Báo cáo cũng đề xuất:
- Công bố rõ mức tiêu thụ năng lượng của các trung tâm dữ liệu.
- Tham vấn cộng đồng nhiều hơn trước khi xây dựng các cơ sở mới.
- Ban hành các tiêu chuẩn và quy định quản lý thống nhất từ phía chính phủ.
AI không phải là thủ phạm duy nhất
Nhiều chuyên gia công nghệ tại Úc hoan nghênh báo cáo này, nhưng cũng cho rằng không nên quy toàn bộ trách nhiệm về biến đổi khí hậu cho AI.
Phó giáo sư Walayat Hussain thuộc Australian Catholic University cho biết các công nghệ số nói chung đều tạo ra dấu chân carbon đáng kể.
Theo ông, việc sử dụng năng lượng sạch, phần cứng hiệu quả hơn và minh bạch hóa dữ liệu môi trường cần trở thành tiêu chuẩn chung cho toàn ngành công nghệ.
Ông nói:
"AI đang tạo thêm nhu cầu sử dụng tài nguyên và trong một số trường hợp làm nhu cầu đó tăng rất nhanh. Tuy nhiên, sẽ không chính xác về mặt khoa học nếu cho rằng AI là nguyên nhân duy nhất của các vấn đề môi trường liên quan đến hạ tầng số."
Theo các chuyên gia, thách thức hiện nay là tìm cách khai thác lợi ích to lớn của AI trong khi vẫn kiểm soát được những tác động ngày càng lớn mà công nghệ này đang đặt lên tài nguyên và môi trường toàn cầu.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
