Cuối tuần qua, Mỹ và Israel đã tiến hành một loạt các cuộc không kích trên khắp Iran, một chiến dịch mà Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi là "Chiến dịch Cuồng nộ Vĩ đại".
Chiến dịch này đã dẫn đến cái chết của Lãnh tụ tối cao Iran, cùng với hàng chục quan chức quân sự cấp cao.
Ông Khamenei đã là Lãnh tụ tối cao của Iran từ năm 1989, kế nhiệm người sáng lập Iran thời hậu Shah, Ayatollah Ruhollah Khomeini, người đã lãnh đạo cuộc cách mạng năm 1979 của Iran.
READ MORE
Mỹ và Israel phối hợp tấn công Iran.
Trên chương trình Radio National Breakfast của đài ABC, Bộ trưởng Quốc phòng Richard Marles đã được hỏi về việc liệu cơ sở Pine Gap chung của Úc và Mỹ có cung cấp thông tin tình báo hoặc hỗ trợ trực tiếp cho chiến dịch này hay không.
"Ý tôi là, chúng tôi không được thông báo trước về việc này và chúng tôi cũng không mong đợi được thông báo. Đây là hành động do Hoa Kỳ và Israel thực hiện. Và như tôi đã nói, chúng tôi không tham gia vào việc này. Tuy nhiên, lập trường của chúng tôi về chế độ Iran là hoàn toàn rõ ràng, và chúng tôi hoàn toàn ủng hộ người dân Iran”, Richard Marles.
Việc leo thang căng thẳng, đặt 100 binh sĩ Úc đóng quân trong khu vực, vào tình thế nguy hiểm.
Điều này bao gồm cả các binh sĩ hiện đang đóng quân tại Căn cứ Không quân Al Minhad ở Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Ben Saul, Giáo sư Luật Quốc tế tại Đại học Sydney, nói với đài SBS rằng hành động của Mỹ và Israel đang vi phạm một trong những quy tắc cơ bản nhất của trật tự quốc tế được thiết lập từ năm 1945.
“Theo luật quốc tế, họ đang vi phạm lệnh cấm sử dụng vũ lực trong Hiến chương Liên Hiệp Quốc và theo luật quốc tế nói chung, bạn chỉ có thể sử dụng vũ lực để tự vệ nếu bạn bị tấn công, hoặc nếu Hội đồng Bảo an cho phép và tất nhiên, trường hợp này không phải như vậy”, Ben Saul.
Trong khi đó Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã xác nhận vào tháng 2 năm 2026 rằng, họ không tìm thấy bằng chứng về một kế hoạch có hệ thống, chủ động của Iran nhằm chế tạo vũ khí hạt nhân.
Cơ quan này khẳng định rằng, Iran đã có được bí quyết kỹ thuật và vật liệu, để chế tạo bom hạt nhân, nhưng họ vẫn chưa lắp ráp được nó.
Ông Marles từ chối bình luận, về tính hợp pháp của các cuộc tấn công.
Tuy nhiên, ông ủng hộ hành động của Mỹ và Israel, nhằm đảm Iran không sở hữu vũ khí hạt nhân.
"Chúng tôi ủng hộ Hoa Kỳ trong việc ngăn chặn Iran sở hữu năng lực hạt nhân. Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc từ lâu đã ở trong lập trường làm mọi thứ trong khả năng của mình, để ngăn chặn Iran có được năng lực đó. Ý tôi là, cuối cùng, tính hợp pháp của các biện pháp này, là vấn đề mà cả Hoa Kỳ và Israel cần phải xem xét”, Richad Marles.
Trong khi khẳng định rằng, việc biện minh về mặt pháp lý cho các cuộc tấn công là vấn đề của Hoa Kỳ và Israel, Ngoại trưởng Penny Wong vẫn giữ thái độ không cam kết, về việc sử dụng tiềm năng Pine Gap, hoặc các nguồn lực tình báo khác của Úc.
Thượng nghị sĩ Wong hôm Chủ nhật, đã từ chối làm rõ sự tham gia của địa điểm tình báo Pine Gap của Úc, tuyên bố rằng chính phủ "không bao giờ bình luận về cơ sở đó".
"Cuối cùng, những cuộc tấn công này là vấn đề mà Hoa Kỳ và Israel phải giải thích. Không ai thương tiếc cái chết của Lãnh tụ Tối cao. Đây là người chịu trách nhiệm cho một chế độ, đã tàn sát dã man chính người dân của mình, nhằm duy trì quyền lực. Đây là một chế độ do người này lãnh đạo, đã tài trợ cho khủng bố, tài trợ cho các lực lượng ủy nhiệm tham gia khủng bố trong khu vực. Đây là một chế độ, đã tham gia tổ chức các cuộc tấn công trên lãnh thổ Úc. Vì vậy, chúng ta không thương tiếc cái chết của ông ta”, Penny Wong.
Trong một khoảnh khắc thể hiện sự đoàn kết lưỡng đảng, Phó lãnh đạo phe đối lập, Jane Hume, đã lặp lại quan điểm của bà Wong.
"Ayatollah Khamenei đã chết và vì điều đó, thế giới trở nên an toàn hơn. Mặc dù có hàng ngàn người Iran đang sinh sống hòa bình tại Úc, nhưng chế độ hiện tại ở Iran không phải là bạn của Úc. Họ đã xuất khẩu chủ nghĩa khủng bố ra khắp thế giới, bao gồm cả đến bờ biển của chúng ta. Thật vậy, giáo đường Do Thái Adass Israel gần nhà tôi ở Victoria, là một trong những mục tiêu bị tấn công. Một vụ tấn công khủng bố do Iran dàn dựng. Chúng tôi chắc chắn kêu gọi tất cả người Úc, đang ở gần các khu vực xung đột và các quốc gia Ả Rập, lân cận hãy làm theo lời khuyên của chính phủ, bảo đảm rằng họ đăng ký với Smart Traveller, và lắng nghe lời khuyên của Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc (DFAT)”, Jane Hume.
Tuy nhiên, không phải tất cả các dân biểu hay nghị sĩ Đảng Lao động đều đồng ý rằng, cộng đồng người Úc gốc Iran, đang đồng ý ăn mừng cái chết của Lãnh tụ tối cao.
Dân biểu đảng Lao động Gabriel Ng, đại diện cho khu vực bầu cử Menzies, nơi có dân số người Úc gốc Iran đông nhất cả nước.
Ông nói rằng trong khi một số người đang ăn mừng, thì phản ứng trong cộng đồng vẫn rất khác nhau.
"Nhưng đồng thời, trong cộng đồng cũng có những cảm xúc lẫn lộn và quan điểm khác nhau, và hiện tại cũng có niềm hy vọng thực sự. Tôi biết rằng nhiều thành viên trong cộng đồng, sẽ hoan nghênh tin tức về cái chết của Ayatollah Khamenei”, Gabriel Ng.
Trong khi đó dân biểu độc lập Sophie Scamps, đang đặt câu hỏi về tính hợp pháp của các cuộc không kích.
Bà nói rằng, các cuộc tấn công vi phạm trật tự quốc tế, dựa trên luật lệ mà Úc là một bên ký kết.
"Hãy nhìn xem, Úc ký kết trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, vì vậy nước này nằm ngoài phạm vi đó. Vì vậy, đây là một tình huống khó khăn, bởi vì tôi biết nhiều người ở Iran rất tuyệt vọng muốn lật đổ chế độ tàn bạo đó, nhưng tôi nghĩ chúng ta phải xem xét xem, cuối cùng chúng ta sẽ đi đến đâu. Liệu điều đó có thực sự thay đổi chế độ không? Tất cả những câu hỏi kiểu đó, và có sự không chắc chắn, sâu sắc về điều đó”, Sophie Scamps.
Còn Thượng nghị sĩ đảng Xanh David Shoebridge đặt câu hỏi, tại sao chính phủ Albanese lại trở thành chính phủ đầu tiên trên thế giớ,i công khai ủng hộ hành động của Tổng thống Trump.
Ông nói không ai tin rằng, ông Trump đang tham gia vào cuộc chiến vì dân chủ, hay nhân quyền của người dân Iran.
Ông thừa nhận chế độ tàn bạo do cố lãnh đạo Ayatollah Khamenei đứng đầu, dẫn chứng các báo cáo cho rằng hàng chục ngàn người Iran đã chết, hoặc chịu đau khổ, trong các cuộc đàn áp người biểu tình kể từ tháng Giêng.
Tuy nhiên ông cảnh báo rằng, nếu Úc không tuân thủ luật pháp quốc tế ngay bây giờ, toàn bộ khuôn khổ pháp lý toàn cầu sẽ trở nên vô nghĩa.
“Chúng ta đã thấy chính phủ Lao động của Albanese, vội vàng trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới, ủng hộ cuộc chiến tranh bất hợp pháp mới nhất, của Donald Trump và Benjamin Netanyahu. Thực sự vội vàng ủng hộ một cuộc chiến, mà đảng Lao động biết là vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế. Và có lý do tại sa, Bộ trưởng Ngoại giao từ chối thảo luận về việc, cuộc chiến này có bất hợp pháp hay không. Đó là bởi vì đảng Lao động biết nó bất hợp pháp và đảng Lao động biết rằng, những lập luận do người bạn của họ là Donald Trump và người đồng hành tranh cử Benjamin Netanyahu đưa ra, rằng đây là để ngăn chặn một mối đe dọa hạt nhân sắp xảy ra ở Iran, họ biết đó là một lời nói dối”, David Shoebridge.
Việc chính phủ từ chối làm rõ sự tham gia của Úc, cũng đang bị Thượng nghị sĩ Shoebridge lên án.
“Thật phi thường khi cả Ngoại trưởng Wong lẫn Thủ tướng Albanese, đều không sẵn lòng công khai sự thật với người dân Úc rằng, các căn cứ quân sự của Mỹ ở đây, Pine Gap, Northwest Cape, đang được sử dụng, để nhắm mục tiêu và hỗ trợ các cuộc tấn công bất hợp pháp, của Donald Trump vào Iran. Họ biết đó là mục đích của Pine Gap. Họ biết nó được sử dụng, để nhắm mục tiêu các cuộc tấn công quân sự ở Trung Đông. Nó đã được sử dụng, để nhắm mục tiêu các cuộc tấn công quân sự ở Gaza. Giờ đây, nó được sử dụng để nhắm mục tiêu, các cuộc tấn công quân sự ở Iran. Và đảng Lao động nói gì? Họ nói: Chúng tôi thậm chí sẽ không đề cập đến điều đó, sẽ không nói về điều đó”, David Shoebridge.
Trong khi đó, nghị sĩ Barnaby Joyce của đảng One Nation, đang tập trung vào những gì điều này sẽ gây ra, cho nền kinh tế Úc.
Ông nói rằng, Úc đang ở trong tình trạng cực kỳ dễ bị tổn thương, chỉ dựa vào hai nhà máy lọc dầu trong nước, trong khi gánh nặng nợ quốc gia lên tới hơn một nghìn tỷ đô la.
"Hãy bắt đầu xem xét điều này có ý nghĩa gì đối với Úc, trong sự thiếu khôn ngoan của mình, chúng ta đã giảm xuống chỉ còn hai nhà máy lọc dầu, và nguồn dự trữ dầu của chúng ta lại nằm ở Hoa Kỳ, rồi eo biển Hormuz đã bị đóng cửa, chúng ta đang gặp rắc rối thực sự. Chúng ta hoàn toàn không chuẩn bị cho điều này. Bộ trưởng Tài chính nên ra mặt, giải thích kế hoạch của họ là gì. Bộ trưởng Quốc phòng nên ra mặt giải thích kế hoạch của họ là gì. Bộ trưởng Tài nguyên nên ra mặt, nói về cách chúng ta sẽ vận chuyển nhiên liệu về đây. Nếu một cuộc khủng hoảng xảy ra, họ nên ra mặt, nhưng họ không làm vậy. Phe đối lập nên tạo ra sự thay đổi, nhưng mọi người đều đang tập trung vào Trung Đông. Hãy bắt đầu tập trung vào những gì đang xảy ra trong quốc gia này và cách chúng ta quản lý những vấn đề, đang đến với chúng ta”,Barnaby Joyce .
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
