Trung Quốc cảnh báo rằng, sự hiện diện mạnh mẽ của Đài Loan tại cuộc đàm phán của các nhà lãnh đạo Thái Bình Dương ở Palau, có thể gây ra 'hậu quả', nhưng khẳng định đó không phải là một lời đe dọa. Sự vắng mặt của một số nhà lãnh đạo, làm dấy lên nghi ngờ về hành động thống nhất về khí hậu và an ninh khu vực.
Nhà ngoại giao hàng đầu của Trung Quốc phụ trách các đảo Thái Bình Dương đã cảnh báo rằng "sẽ luôn có hậu quả", đối với sự hiện diện mạnh mẽ của Đài Loan tại cuộc họp thường niên, của các nhà lãnh đạo Diễn đàn các đảo Thái Bình Dương, Pacific Islands Forum hay PIF ở Palau, khởi động cuộc đàm phán kéo dài ba ngày đầy căng thẳng, chính thức bắt đầu vào thứ Ba.
Qian Bo, đặc phái viên của Bắc Kinh về các vấn đề các đảo Thái Bình Dương, phủ nhận rằng những bình luận của ông là một lời đe dọa, nhưng cho biết Trung Quốc có "mối quan ngại nghiêm trọng" về vị thế của Đài Loan, với tư cách là đối tác phát triển tại diễn đàn.
Ông nói với các phóng viên Úc, khi rời khỏi lễ khai mạc hôm thứ Hai.
"Sẽ luôn có hậu quả. Các bạn biết đấy, điều này bị tất cả mọi người phản đối, vì vậy điều này không nên xảy ra. Chúng tôi nghĩ rằng, làm như vậy là rất không phù hợp", Qian Bo.
Cả Trung Quốc và Đài Loan đều không nằm trong nhóm 18 thành viên tại diễn đàn này, nhưng các quốc gia như Hoa Kỳ và Trung Quốc theo truyền thống, vẫn được mời với tư cách là đối tác đối thoại.
Đài Loan được xếp loại là đối tác phát triển từ năm 1993 và năm nay được đại diện bởi Ngoại trưởng Lâm Gia Phổi, cùng với một phái đoàn khá lớn.
Được biết Palau là một trong ba quốc gia Thái Bình Dương duy nhất có quan hệ ngoại giao với Đài Loan, điều này đã tạo ra nhiều căng thẳng giữa nước chủ nhà và Trung Quốc trong thập niên qua.
Năm 2017, Bắc Kinh đã áp đặt lệnh "cấm du lịch" trên thực tế đối với quốc gia Micronesia nhỏ bé này, nơi ngành du lịch chiếm 40% GDP, trong một nỗ lực rõ ràng nhằm làm lung lay lập trường ngoại giao của Palau khỏi Đài Bắc.
Tổng thống Palau là Surangel Whipps Jr. cho biết hôm Chủ nhật rằng, ông nhận thức được sẽ có "những lời đe dọa" trả đũa, nếu Đài Loan tham dự các cuộc đàm phán năm nay.
"Chúng ta đừng biến nơi này thành nơi để đe dọa, hay khiến mọi người cảm thấy khó chịu. Trung Quốc không nói với chúng ta rằng, chúng ta không thể là đối tác của Đài Loan. Đó là quyết định chủ quyền của chúng tôi, không phải quyết định của họ”, Surangel Whipps Jr.
Ông Qian cũng tuyên bố, Trung Quốc có “sự hiểu biết và ủng hộ” của “đa số” các thành viên PIF và đã làm rõ lập trường của mình với Palau.
Hội nghị PIF năm nay đã vướng vào nhiều tranh cãi, trước khi chính thức khai mạc, với 6 nhà lãnh đạo được xác nhận vắng mặt, bao gồm cả chủ tịch diễn đàn sắp mãn nhiệm và Thủ tướng Quần đảo Solomon là Mathew Wale, cũng như Tổng thống thân Bắc Kinh của Kiribati là Taneti Maamau, người đã cố tình cử cựu đại sứ của mình tại Trung Quốc, David Teabo, thay thế ông.
Lý do vắng mặt của họ, bao gồm các nhiệm vụ nghị viện quốc gia và vấn đề sức khỏe, với việc ông Wale đã đến Koror và buộc phải trở về nước vào cuối tuần, để đối mặt với một thách thức lãnh đạo tiềm tàng.
Thế nhưng việc thiếu vắng các nhà lãnh đạo chủ chốt, đã làm dấy lên nghi ngờ về việc, liệu có thể có hành động tập thể có ý nghĩa nào, đối với các mục tiêu quan trọng trong chương trình nghị sự tại sự kiện kéo dài ba ngày này, bao gồm cả hành động về khí hậu và đặc biệt là bảo vệ đại dương.
Trong khi đó Ngoại trưởng New Zealand là ông Winston Peters nói với ABC rằng, ông “rất nghi ngờ” về việc thiếu người tham dự và trước đó, đã ám chỉ đến sự can thiệp của nước ngoài tại sự kiện này.
Ông cũng không tán thành bất kỳ phản ứng tiềm tàng nào của Bắc Kinh, đối với sự hiện diện nổi bật của Đài Loan, tại các cuộc đàm phán tuần này.
"Trung Quốc có thể sẽ làm ầm ĩ chuyện này. Tôi sẽ rất ngạc nhiên nếu họ thực sự hiểu rõ tình hình, bởi vì đây là một tổ chức gồm 18 quốc gia, nơi những người trong cuộc mới là người quyết định mọi việc, chứ không phải người ngoài”, Winston Peters.
Điều này cũng làm dấy lên nghi ngờ về việc, liệu có sự lên án tập thể đối với vụ thử tên lửa đạn đạo của Trung Quốc hồi tháng 7, trong khi Thủ tướng Anthony Albanese đang ở Fiji, ký một hiệp ước quốc phòng lịch sử hay không.
Ông Albanese đã đến Palau vào chiều thứ Hai, cùng với Bộ trưởng Các vấn đề đảo Thái Bình Dương Pat Conroy và Bộ trưởng Biến đổi khí hậu và Năng lượng Chris Bowen, nơi ông dự kiến sẽ ở lại tham dự hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo cho đến thứ Năm.
Thái Bình Dương là một trong những khu vực, dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu trên thế giới, với các quốc gia phải đối mặt với tình trạng hạn hán, mưa lớn và khó khăn trong việc tiếp cận nước uống sạch, do ảnh hưởng của hiện tượng thời tiết El Niño.
Giám đốc Chương trình các đảo Thái Bình Dương tại Viện Lowy là Oliver Nobetau cho biết, ông sẽ theo dõi các cam kết về khí hậu của Úc, trước thềm hội nghị thượng đỉnh COP31, sẽ được tổ chức tại Thổ Nhĩ Kỳ vào tháng 11.
"Vì vậy, Úc đóng một vai trò quan trọng trong vấn đề này, với tư cách là một đối tác lớn hơn ở Thái Bình Dương và là thành viên của Diễn đàn các đảo Thái Bình Dương. Họ thực sự có thể định hướng, cách thức thực hiện các cam kết về khí hậu. Với sự tham gia trở lại của các đối tác phát triển trong cuộc họp này, liệu chúng ta có thấy một số cam kết đó, được thực hiện hay không. Tôi nghĩ điều cần phải thấy, là phải có sự chứng minh rằng, các quốc đảo Thái Bình Dương, có thể sử dụng các quỹ này và có lợi nhuận lớn, từ khoản đầu tư đó", Oliver Nobetau.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
