Hội chứng bệnh não do chấn thương, hay thoái hóa não mạn tính Chronic Traumatic Encephalopathy (CTE) là một bệnh thoái hóa thần kinh tiến triển, thường gặp ở những người có tiền sử chấn thương đầu lặp đi lặp lại (RHI), chẳng hạn như chấn động não và các cú đánh nhẹ. Bệnh đặc trưng bởi sự tích tụ bất thường của protein tau trong não, dẫn đến thoái hóa mô não và các triệu chứng giống như chứng mất trí nhớ. Bệnh cũng thường gặp ở các bậc cao niên, do các vụ té ngã nhiều lần. Bác sĩ Brian Cung Đình Thanh Bình ở Sydney cho biết thêm.
DISCLAIMER – Các thông tin chỉ có tính cách tổng quát. Các trường hợp riêng biệt của quí vị nên gặp bác sĩ gia đình hay chuyên viên y tế.
Sau đây là vài thông tin tổng quát.
Nguyên nhân & Yếu tố nguy cơ CTE - không phải do một chấn thương đầu đơn lẻ gây ra, mà là do chấn thương tích lũy trong nhiều năm.
Bệnh thường được chẩn đoán ở:
Vận động viên thể thao tiếp xúc:
Người chơi bóng bầu dục Mỹ, quyền anh, khúc côn cầu trên băng, bóng bầu dục và MMA.
Cựu chiến binh: Những người tiếp xúc với các vụ nổ hoặc chấn thương đầu thường xuyên.
Những người khác: Cá nhân có tiền sử ngã nhiều lần, bị lạm dụng thể chất hoặc bị hành hung.
Triệu chứng - Các triệu chứng thường không xuất hiện cho đến nhiều năm, hoặc thậm chí nhiều thập niên sau chấn thương đầu ban đầu.
Bệnh thường biểu hiện theo hai cách chính: các vấn đề sức khỏe tâm thần sớm trong đời và suy giảm nhận thức muộn trong đời.
Về hành vi và tâm trạng: Trầm cảm, lo âu, bốc đồng, hung hăng và bất ổn cảm xúc.
Về nhận thức: Mất trí nhớ, lú lẫn, suy giảm khả năng phán đoán và khó khăn trong việc lập kế hoạch hoặc tổ chức.
Về thể chất: Các vấn đề về thăng bằng và đi lại, hội chứng Parkinson và mất dần khả năng kiểm soát vận động ở giai đoạn nặng.
Các nhà nghiên cứu, chẳng hạn như tại Trung tâm CTE của Đại học Boston, thường phân loại bệnh lý CTE thành bốn giai đoạn, tương quan với mức độ nghiêm trọng của sự lắng đọng protein tau:
Giai đoạn I-II: Thường không có triệu chứng hoặc nhẹ, biểu hiện bằng suy giảm trí nhớ ngắn hạn, đau đầu và những thay đổi hành vi sớm như trầm cảm hoặc hung hăng.
Giai đoạn III-IV: Đặc trưng bởi sự suy giảm nhận thức nặng, mất trí nhớ nghiêm trọng, rối loạn chức năng điều hành, khó khăn về ngôn ngữ, hoang tưởng và các triệu chứng vận động giống Parkinson.
Chẩn đoán và điều trị: Hiện tại, CTE chỉ có thể được chẩn đoán xác định sau khi chết, thông qua khám nghiệm bệnh lý thần kinh của não.
Khi còn sống, các bác sĩ thần kinh có thể chẩn đoán bệnh nhân mắc Hội chứng bệnh não do chấn thương (CTE) dựa trên các triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh và tiền sử chấn thương đầu.
Hiện chưa có phương pháp chữa trị dứt điểm CTE, và đây là một bệnh tiến triển, ngày càng nặng hơn.
Việc điều trị tập trung hoàn toàn vào chăm sóc hỗ trợ và quản lý triệu chứng để duy trì chất lượng cuộc sống, bao gồm thuốc men, liệu pháp nhận thức và điều chỉnh lối sống.
Hỗ trợ và Nguồn lực - Nếu bạn hoặc người thân đang gặp các triệu chứng hoặc cần hướng dẫn, hãy liên hệ với các tổ chức chuyên biệt để được hỗ trợ:
Quỹ Di sản Chấn động não (Concussion Legacy Foundation): Cung cấp các nguồn lực thiết yếu, hỗ trợ từ những người cùng cảnh ngộ và tài liệu giáo dục để sống chung với CTE nghi ngờ.
Hiệp hội Sa sút trí tuệ Úc (Dementia Australia): Cung cấp thông tin về nhận diện triệu chứng, hỗ trợ trị liệu và quản lý các thay đổi về nhận thức hoặc hành vi.
Xin theo dõi phần âm thanh audio và transcription trên trang mạng của SBS về cuộc trò chuyện nói trên.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
Phần "Transcript" do AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
