Giáo sư Belinda Medlyn, thuộc Viện Môi trường của Đại học Western Sydney, đã nghiên cứu về cây cối từ những năm 1990.
Bà là tác giả chính của báo cáo mới nhất khẳng định các khu rừng ở Úc đang dần thưa thớt.
"Điều này rất đáng lo ngại vì tỷ lệ cây chết tăng cao cho thấy các khu rừng của chúng ta đang chịu áp lực ngày càng lớn. Nó sẽ tác động đến tất cả những giá trị mà chúng ta kỳ vọng từ rừng: từ đa dạng sinh học, cung cấp môi trường sống, hấp thụ carbon cho đến sản xuất gỗ, tất cả những điều khiến rừng trở nên quan trọng."
Nghiên cứu này dựa trên dữ liệu lưu trữ suốt 83 năm từ hơn 2.700 lô rừng mẫu.
Đây là nghiên cứu đầu tiên sử dụng dữ liệu trên quy mô toàn lục địa để chỉ ra số lượng cây chết tự nhiên (không phải do cháy rừng hay khai thác gỗ) trên bốn loại hệ sinh thái, bao gồm rừng mưa nhiệt đới, thảo nguyên (savanna) và rừng bạch đàn ôn đới.
"Chúng tôi đã xem xét sự thay đổi của tỷ lệ cây chết và nhận thấy con số này tăng dần theo thời gian ở tất cả các loại rừng được khảo sát. Dữ liệu trải dài từ Nam Tasmania cho đến tận Vùng lãnh thổ phía Bắc. Tất cả đều cho thấy sự gia tăng tỷ lệ cây chết theo thời gian và chúng tôi có thể liên kết điều này với sự gia tăng nhiệt độ. Vì vậy, đây thực sự là hệ quả của biến đổi khí hậu."Nghiên cứu cho thấy thiệt hại nặng nề nhất xảy ra ở các vùng khô hạn và các khu rừng rậm rạp, dù đây là những loài cây vốn có khả năng thích nghi tốt với điều kiện khắc nghiệt.
Đồng thời, nghiên cứu cũng phát hiện ra rằng cây mới không mọc nhanh hơn, nghĩa là những cây đã chết không được thay thế kịp thời với tốc độ như trước đây.
Báo cáo này tiếp nối các nghiên cứu trước đó vốn chỉ ra rằng các khu rừng mưa nhiệt đới của Úc đã chuyển từ vai trò là "máy lọc carbon" sang nguồn phát thải khí CO2 ròng.
Nguyên nhân là do khi cây chết và phân hủy, lượng carbon tích lũy trong thân cây sẽ bị giải phóng ngược lại vào bầu khí quyển.
Bà Lesley Hughes, giáo sư tại Đại học Macquarie kiêm thành viên Hội đồng Khí hậu độc lập, cho biết đây là một xu hướng cực kỳ nguy cấp.
Thật không may, tại nhiều khu rừng, lượng carbon thải ra thực tế còn nhiều hơn lượng carbon lưu trữ. Khi chúng ta mất cây xanh, đó là một ví dụ về phản hồi tích cực tồi tệ đối với hệ thống khí hậu. Biến đổi khí hậu không chỉ gây ra cái chết của cây cối, mà mỗi khi một cái cây mất đi, khả năng tự đối phó với biến đổi khí hậu của chúng ta lại bị giảm xuống.Lesley Hughes
Tình trạng cây chết gia tăng không chỉ xảy ra riêng tại Úc, mà các xu hướng tương tự cũng đã được ghi nhận tại các khu rừng mưa như Amazon.
Tuy nhiên, với hệ sinh thái đa dạng và khí hậu biến động, các nhà nghiên cứu như Giáo sư Medlyn cho rằng Úc là một trường hợp nghiên cứu điển hình quan trọng để giúp hiểu rõ các mô hình toàn cầu.
"Một điều khiến chúng tôi lo lắng là dữ liệu chúng tôi sử dụng chủ yếu được thu thập bởi các cơ quan lâm nghiệp bang. Với việc giảm bớt khai thác rừng tự nhiên, nhiều hoạt động giám sát này đã bị cắt giảm kinh phí và không được các cơ quan khác tiếp nhận. Vì vậy, điều chúng tôi thực sự mong muốn là việc giám sát rừng phải được duy trì liên tục."
Tiến sĩ Bruce Webber, quản lý điều hành khoa học và bảo tồn tại tổ chức Bush Heritage Australia, nhận định:
Ông cho biết những dữ liệu này sẽ có ý nghĩa sống còn để cả chính phủ và các nhóm môi trường tìm ra cách tốt nhất giúp rừng thích nghi với biến đổi khí hậu.
"Đây là một hồi chuông cảnh tỉnh để chúng ta tìm cách hiểu rõ hơn việc giám sát tình trạng cây chết trong tương lai, đảm bảo có đủ các lô giám sát trên khắp nước Úc. Cho dù đó là thông qua các mạng lưới lâm nghiệp hiện có hay các quan hệ đối tác mới với các khu bảo tồn đất tư nhân, chúng ta cần tận dụng mọi cơ hội để có được cái nhìn sâu sắc này nhằm đưa ra những phản ứng kịp thời."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
