Số lượng thực tế người cao tuổi Úc đang phải chờ đợi gói kinh phí chăm sóc tại nhà trọn gói hiện đã lên tới gần 154.000 người, theo một cuộc điều tra của chương trình Four Corners của ABC. Con số này vượt xa số liệu 100.000 được công bố chính thức, sau khi chính phủ áp dụng phương pháp tính mới nhằm đưa hơn 53.000 người ra khỏi danh sách thống kê.
Theo báo cáo điều tra vừa được công bố, chính phủ liên bang Úc đã thay đổi cách thức ghi nhận số lượng người đăng ký chờ cấp kinh phí chăm sóc người cao tuổi tại nhà. Sự thay đổi này khiến hơn 53.000 trường hợp — những người lẽ ra vẫn được đưa vào danh sách theo chuẩn cũ — bị gạch tên khỏi danh sách chờ chính thức.
Nếu áp dụng lại phương pháp tính đã được Bộ Y tế, Khuyết tật và Chăm sóc Người cao tuổi sử dụng liên tục trong 9 năm qua, danh sách những người chờ nhận đầy đủ kinh phí hiện đã chạm mức cao nhất kể từ trước khi Ủy ban Hoàng gia về Chăm sóc Người cao tuổi được thành lập vào năm 2018.
Cú bắt tay từ các con số và cơ chế tạm thời
Theo hệ thống mới bắt đầu vận hành từ ngày 1 tháng 11 năm ngoái, ngay khi một cá nhân bắt đầu nhận khoản kinh phí tạm thời tương đương 60% mức kinh phí đã được phê duyệt, họ sẽ lập tức bị xóa khỏi danh sách chờ chính thức. Điều này diễn ra dù trên thực tế, họ vẫn chưa nhận đủ 100% số tiền hỗ trợ theo đúng cấp độ được đánh giá.
Trong chương trình "Hỗ trợ tại Nhà" (Support at Home), có tới hơn 90% số người được phê duyệt cấp kinh phí phải nhận gói hỗ trợ tạm thời 60% này. Thời gian họ phải duy trì ở mức hỗ trợ thiếu hụt này kéo dài trung bình khoảng 10 tuần trước khi tiếp cận được nguồn kinh phí trọn gói.
Chính sự điều chỉnh trong quy trình kế toán này là nguyên nhân cốt lõi khiến con số trên danh sách chờ có vẻ giảm mạnh ngay sau khi các cải cách "trăm năm có một" của chính phủ có hiệu lực vào ngày 1 tháng 11 năm ngoái.
Số liệu thống kê chính thức ngay trước khi chương trình Hỗ trợ tại Nhà được triển khai ghi nhận: tính đến ngày 31 tháng 10 năm 2025, có 107.281 người đang đợi cấp đủ kinh phí chăm sóc. Con số này nhanh chóng giảm xuống còn 94.963 vào ngày 31 tháng 12 năm 2025 — thời điểm nhóm đối tượng nhận kinh phí tạm thời bắt đầu bị loại khỏi báo cáo.
Khi chương trình Four Corners đưa những phát hiện này ra đối chất, Bộ trưởng Chăm sóc Người cao tuổi Sam Rae đã phủ nhận việc có sự thay đổi trong cách tính toán.
"Danh sách chờ từ trước đến nay vẫn luôn được lập hoặc tính toán theo đúng cách thức mà nó đang được thực hiện hiện nay,” ông Rae nói.
Tuy nhiên, khi được hỏi trực tiếp liệu danh sách chờ hiện tại có bao gồm những người đang nhận kinh phí tạm thời hay không, Bộ trưởng Sam Rae lại xác nhận là không.
Bộ trưởng Sam Rae giải thích:
"Không, một khi người dân nhận được gói chăm sóc ở cấp độ mà họ đã được đánh giá, họ sẽ không còn nằm trong danh sách chờ chính thức nữa,” ông Rae nói.
Trong khi các con số được điều chỉnh trên giấy tờ, thực tế diễn ra lại vô cùng khốc liệt: đã có hơn 4.800 người qua đời trong năm 2024–2025 trong lúc vẫn đang mỏi mòn đợi chờ gói kinh phí hỗ trợ chăm sóc tại nhà đã được phê duyệt.
Phản ứng từ các chuyên gia và số liệu thực
Ông Ian Yates, cựu Quyền Tổng thanh tra Chăm sóc Người cao tuổi, đã chỉ trích gay gắt việc thay đổi phương pháp báo cáo của chính phủ và gọi hành động này là "không thể chấp nhận được".
"Chính phủ cần phải minh bạch và ít nhất phải báo cáo nhóm [những người đang nhận kinh phí tạm thời] như một con số bổ sung trong các báo cáo của mình để họ có thể được theo dõi,” Ông Ian Yates đưa ra ý kiến.
Báo cáo mới nhất của Bộ Y tế, Khuyết tật và Chăm sóc Người cao tuổi công bố số lượng người trong danh sách chờ tính đến ngày 31 tháng 3 là 100.191 người. Tuy nhiên, nếu tính theo phương pháp chuẩn được áp dụng nhất quán từ khi bắt đầu công khai số liệu vào năm 2017, con số thực tế phải là 153.909 người.
Four Corners đã phát hiện ra sự chênh lệch này sau khi đối chiếu các bằng chứng được trình bày tại phiên điều tra của Thượng viện vào ngày 2 tháng 6 năm nay. Tại đây, các quan chức bộ đã tiết lộ rằng những người nhận kinh phí tạm thời đã bị đưa ra khỏi danh sách chờ, đồng nghĩa với việc có 53.718 trường hợp đã bị gạch tên tính đến ngày 31 tháng 3. Khi cộng gộp lại, tổng số người đang chờ cấp đủ kinh phí thực tế là 153.909 người.
Nhu cầu về dịch vụ chăm sóc người cao tuổi đã tăng vọt kể từ khi Ủy ban Hoàng gia được công bố. Số lượng người nhận dịch vụ chăm sóc tại nhà đã tăng gấp 4 lần, đạt hơn 364.700 người. Nút thắt cổ chai cũng một phần đến từ việc số lượng các cuộc đánh giá hoàn thành gia tăng: trung bình mỗi quý từ 46.500 cuộc (giai đoạn 2017–18) đã tăng lên hơn 79.700 cuộc vào quý kết thúc tháng 3 năm 2026.
Tháng 5 vừa qua, Thủ tướng Anthony Albanese cũng đã thừa nhận những tồn tại của hệ thống khi phát biểu:
Tình trạng chăm sóc người cao tuổi hiện nay là chưa đủ tốt.Thủ tướng Anthony Albanese
Thủ tướng Anthony Albanese đồng thời chỉ ra giải pháp là "hàng tỷ đô la kinh phí bổ sung trong ngân sách"
Bài toán kinh tế và thành tích của chính phủ
Xét về mặt số liệu quản lý, trong 3 năm đầu nhiệm kỳ, chính phủ Lao động đã phát hành ít gói chăm sóc tại nhà hơn so với Liên đảng trong 3 năm cuối nắm quyền. Mức trung bình của Lao động đạt dưới 37.700 gói/quý, so với con số hơn 45.700 gói/quý của Liên đảng, và cũng thấp hơn mức trung bình 41.445 gói/quý trong thời gian diễn ra Ủy ban Hoàng gia.
Bà Natalie Siegel-Brown, người vừa từ chức Tổng thanh tra Chăm sóc Người cao tuổi, nhận định rằng việc thắt chặt kinh phí hỗ trợ người cao tuổi ở lại nhà là một chính sách tiết kiệm sai lầm.
“Điều đó có vẻ giống như tiết kiệm trong ngắn hạn, nhưng trong khoảng thời gian chờ đợi đó, sự suy giảm sức khỏe sẽ diễn ra nhanh hơn… và cuối cùng chúng ta phải trả chi phí cao hơn nhiều để đưa họ vào các cơ sở chăm sóc tập trung,” bà Natalie Siegel-Brown phân tích.
Tính toán tài chính cho thấy, trung bình chính phủ liên bang phải tốn hơn 117.000 đô la mỗi năm để trợ cấp cho một người tại cơ sở chăm sóc tập trung, trong khi chi phí chăm sóc tại nhà chỉ tốn chưa đến 30.000 đô la.
Dù vậy, kể từ khi chương trình Hỗ trợ tại Nhà được đưa vào áp dụng, chính phủ Lao động đã tăng tốc đầu ra, tăng gần gấp đôi số lượng gói hỗ trợ được phát hành mỗi quý so với mức trung bình 3 năm trước đó.
Khẳng định về nỗ lực này, Bộ trưởng Chăm sóc Người cao tuổi Sam Rae cho biết.
"Mặc dù chúng tôi biết còn nhiều việc phải làm… nhưng công việc mang tính bài bản của chúng tôi nhằm đảm bảo thêm nhiều dịch vụ chăm sóc cho nhiều người cao tuổi Australia hơn bao giờ hết đang tạo ra tác động rõ rệt,” ông Rae nói thêm.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
