Không làm việc với máy móc hay hóa chất trong phòng thí nghiệm, nhà nghiên cứu khoa học xã hội chủ yếu đọc tài liệu, phân tích chính sách, gặp gỡ cộng đồng và tìm hiểu những vấn đề liên quan đến con người, văn hóa và đời sống. Nguyễn Thị Hồng Nam Ngọc, nghiên cứu sinh tiến sĩ tại Đại học La Trobe ở Melbourne, chia sẻ về công việc hằng ngày, những kỹ năng cần thiết và con đường dành cho người trẻ muốn theo đuổi nghề nghiên cứu khoa học xã hội.
Không mặc áo blouse trắng, không làm việc trong phòng thí nghiệm với máy móc hay hóa chất, công việc của một nhà nghiên cứu khoa học xã hội có thể trông khá giống nhân viên văn phòng. Tuy nhiên, đằng sau những giờ đọc tài liệu, họp hành và làm việc trên máy tính là hành trình tìm hiểu những vấn đề phức tạp liên quan đến con người, cộng đồng và chính sách.
Nguyễn Thị Hồng Nam Ngọc hiện là nghiên cứu sinh tiến sĩ tại School of Nursing and Midwifery, Đại học La Trobe ở Melbourne. Nghiên cứu của Ngọc tập trung vào mối liên hệ giữa chính sách khuyến sinh tại Việt Nam và quyền tự quyết về cơ thể của phụ nữ cũng như những nhóm giới đa dạng.
Không chỉ ngồi trong văn phòng đọc tài liệu
Theo Nam Ngọc, nhìn từ bên ngoài, một ngày của nhà nghiên cứu khoa học xã hội có thể không quá khác biệt so với nhiều công việc văn phòng khác.
Họ đi tàu hoặc xe đến trường, mở máy tính, đọc tài liệu, tham dự các cuộc họp và trao đổi với đồng nghiệp. Tuy nhiên, phần quan trọng của công việc là bước ra khỏi những lý thuyết trên giấy để tìm hiểu những gì thực sự diễn ra trong đời sống.
“Lý thuyết mình biết là một chuyện, nhưng trong đời sống nó có thể hoàn toàn khác”, Ngọc chia sẻ.
Tùy theo đề tài, nhà nghiên cứu có thể đến các địa phương, gặp gỡ cộng đồng, phỏng vấn những người chịu tác động trực tiếp hoặc trao đổi với các chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
Nếu nghiên cứu về một cộng đồng văn hóa, họ cần hiểu sự khác biệt giữa các vùng miền và nhóm dân cư. Nếu nghiên cứu chính sách, họ phải đọc lại hệ thống văn bản pháp luật, tài liệu lịch sử, báo cáo và các nghiên cứu đã được công bố trước đó.
Vì đối tượng nghiên cứu là con người và xã hội, nhà nghiên cứu không thể tách mình hoàn toàn khỏi môi trường sống xung quanh.
Từ trải nghiệm cá nhân đến nghiên cứu vì bình đẳng giới
Đề tài tiến sĩ của Nam Ngọc tìm hiểu tác động của chính sách khuyến sinh tại Việt Nam đối với quyền tự quyết của phụ nữ và các nhóm giới đa dạng. Nghiên cứu xem xét liệu chính sách có thực sự hỗ trợ những người muốn sinh con nhưng gặp khó khăn về tài chính, công việc, nghỉ thai sản hoặc chăm sóc trẻ; đồng thời đánh giá những áp lực mà các thông điệp khuyến sinh có thể tạo ra đối với người không muốn hoặc không thể sinh con.
Câu hỏi nghiên cứu xuất phát một phần từ trải nghiệm của chính Ngọc khi theo đuổi con đường học tập, sự nghiệp và đối diện với những kỳ vọng xã hội về kết hôn, sinh con. Nhiều năm làm việc trong lĩnh vực bình đẳng giới cũng khiến cô luôn quan tâm đến quyền lựa chọn và hạnh phúc của phụ nữ.
Là một nhà nghiên cứu nữ quyền, Ngọc không chỉ tìm hiểu những bất bình đẳng mà còn phân tích các nguyên nhân nằm trong chính sách, văn hóa và cấu trúc xã hội. Cô kỳ vọng kết quả nghiên cứu sẽ giúp các cơ quan hoạch định chính sách hiểu rõ hơn nhu cầu đa dạng của phụ nữ, hỗ trợ người muốn sinh con và tôn trọng lựa chọn của những người không sinh con.
Theo Ngọc, mỗi người đều có thể đóng góp cho cộng đồng theo những cách khác nhau. Một xã hội công bằng chỉ có thể được xây dựng khi các cá nhân cảm thấy hạnh phúc, an toàn và được tôn trọng trong những quyết định liên quan đến cuộc đời mình.
Khoa học xã hội là lĩnh vực mang tính liên ngành
Mặc dù nghiên cứu về giới và quyền sinh sản mang nhiều yếu tố của khoa học xã hội và nhân văn, Nam Ngọc lại thực hiện chương trình tiến sĩ tại School of Nursing and Midwifery.
Theo cô, điều này phản ánh tính liên ngành của nghiên cứu khoa học xã hội.
Một đề tài về chính sách dân số có thể đồng thời liên quan đến y tế công cộng, luật pháp, lịch sử, văn hóa, chính trị và bình đẳng giới. Không một nhà nghiên cứu nào có thể hiểu sâu tất cả các lĩnh vực này.
Vì vậy, xây dựng mạng lưới chuyên môn và hợp tác với các chuyên gia khác là một phần quan trọng của công việc.
Nhà nghiên cứu cần trao đổi với đồng nghiệp, tham dự hội thảo, đọc các tạp chí chuyên ngành và chủ động liên hệ với tác giả của những nghiên cứu liên quan. LinkedIn và các nền tảng học thuật cũng giúp họ tìm kiếm chuyên gia và những người có chung mối quan tâm.
Người trẻ cần chuẩn bị gì?
Đối với những bạn trẻ muốn theo đuổi nghiên cứu khoa học xã hội, Ngọc cho rằng kỹ năng quan trọng hàng đầu là đọc, chọn lọc thông tin và tư duy phản biện.
Một cuốn sách nổi tiếng chưa chắc đã cung cấp thông tin chính xác hoặc phù hợp với mọi bối cảnh văn hóa. Người học cần biết đặt câu hỏi, so sánh nhiều nguồn và xem xét ai là người đưa ra quan điểm đó.
Bên cạnh việc đọc, người trẻ nên tham gia những cộng đồng có cùng mối quan tâm để lắng nghe nhiều góc nhìn khác nhau.
Đặc biệt, trong khoa học xã hội, kinh nghiệm sống có thể là một lợi thế.
Những điều một người từng tin là đúng ở tuổi 20 có thể thay đổi khi họ bước sang tuổi 30, 40 hoặc 50. Khả năng nhìn nhận lại kiến thức cũ và sẵn sàng thay đổi quan điểm không phải là điểm yếu mà là một phần tự nhiên của quá trình nghiên cứu.
Khoa học xã hội hiếm khi có câu trả lời hoàn toàn trắng hoặc đen. Người làm nghề cần chấp nhận sự phức tạp, có khả năng lắng nghe và đôi khi phải đủ dũng cảm để đặt câu hỏi về những quan niệm được số đông xem là hiển nhiên.
Theo Nam Ngọc, đó cũng chính là điểm khiến nghề nghiên cứu khoa học xã hội vừa khó khăn, vừa đặc biệt.
Mời quý vị nhấn vào phần Audio để nghe toàn bộ câu chuyện của Nguyễn Thị Hồng Nam Ngọc.
(*Quan điểm và trải nghiệm được chia sẻ trong câu chuyện này chỉ mang tính chất cá nhân. Chúng tôi không ủng hộ hay quảng bá bất kỳ tổ chức giáo dục, dịch vụ tài chính hoặc tư vấn cụ thể nào. Người đọc nên tự nghiên cứu và tìm kiếm lời khuyên chuyên nghiệp khi cần thiết.)
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
