Trí tuệ nhân tạo (AI) đã nhanh chóng trở thành công cụ quen thuộc trong công việc của hàng triệu người. Nhưng khi AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi, thị trường lao động cũng bước sang một giai đoạn mới. Doanh nghiệp tại Úc không còn chỉ cần những người biết sử dụng AI để hỏi đáp hay viết nội dung, mà đang tìm kiếm những nhân sự có thể ứng dụng AI để giải quyết công việc thực tế, nâng cao năng suất và tạo ra giá trị. Vậy những kỹ năng AI nào đang được doanh nghiệp săn đón và vì sao họ sẵn sàng trả lương cao cho những nhân sự này?
Sau làn sóng bùng nổ của ChatGPT, thị trường lao động AI tại Úc đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Nếu vài năm trước, biết viết prompt hay sử dụng các công cụ AI cơ bản đã là một lợi thế, thì hiện nay doanh nghiệp lại tìm kiếm những người có thể đưa AI vào quy trình làm việc thực tế, giúp tiết kiệm thời gian, giảm chi phí và tự động hóa công việc.
Đó là nhận định của Tiến sĩ Lại Tuấn Dũng, giảng viên ngành Công nghệ thông tin và Trí tuệ nhân tạo tại Đại học Swinburne ở Melbourne, đồng thời có nhiều năm kinh nghiệm tư vấn và triển khai các giải pháp AI cho doanh nghiệp.
Từ ChatGPT đến AI Agent: Nhu cầu nhân sự đã thay đổi
Theo Tiến sĩ Tuấn Dũng, bước ngoặt lớn bắt đầu từ khi ChatGPT ra mắt và đưa công nghệ AI đến với hàng trăm triệu người dùng trên toàn thế giới. Lần đầu tiên, một công nghệ AI có thể được sử dụng bởi gần như bất kỳ ai, bất kể ngành nghề hay trình độ kỹ thuật.
Tuy nhiên, thời điểm đó, phần lớn người dùng chỉ khai thác AI như một công cụ hỏi đáp hoặc hỗ trợ viết nội dung.
"Đến khoảng năm 2023-2024, AI bắt đầu chuyển sang một giai đoạn mới là AI Agent - những hệ thống không chỉ trả lời câu hỏi mà còn có thể lập kế hoạch, đưa ra quyết định và tự động thực hiện các công việc trong doanh nghiệp”, Tuấn Dũng giải thích.
Sự thay đổi này kéo theo nhu cầu tuyển dụng cũng thay đổi.
Nếu trước đây doanh nghiệp tập trung tuyển người phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn (Large Language Model), Generative AI hay những người biết viết prompt, gọi API, thì hiện nay nhu cầu đang chuyển mạnh sang những nhân sự có khả năng xây dựng và triển khai AI Agent vào hoạt động của doanh nghiệp. Đồng thời, số lượng vị trí lập trình truyền thống đang giảm dần khi nhiều công việc có thể được AI hỗ trợ hoặc tự động hóa.
Ít người hơn nhưng tạo ra nhiều giá trị hơn
Theo Tuấn Dũng, điều đang thay đổi không phải là nhu cầu về công nghệ, mà là cách doanh nghiệp sử dụng nguồn nhân lực.
Trước đây, để phát triển một phần mềm có thể cần một nhóm khoảng 10 người, gồm kỹ sư thiết kế hệ thống, lập trình viên, người thu thập yêu cầu khách hàng và các lập trình viên junior.
"Bây giờ có khi chỉ cần hai đến ba người là đủ", anh nói.
Điều đó không có nghĩa công việc biến mất, mà là cùng một khối lượng công việc có thể được thực hiện bởi ít người hơn nhờ AI hỗ trợ. Trong khi số lượng lập trình viên truyền thống giảm, lượng mã nguồn được tạo ra trên thực tế lại đang tăng lên vì các doanh nghiệp ứng dụng công nghệ nhiều hơn bao giờ hết.
Theo anh, người lao động ngày nay không chỉ cần biết lập trình mà còn phải hiểu vấn đề cần giải quyết, có khả năng giao tiếp, phân tích và biết cách sử dụng AI để hoàn thành công việc hiệu quả hơn.
"Vấn đề bây giờ không còn là viết từng dòng code nữa, mà là biết mình cần phải làm gì."
Vì sao doanh nghiệp sẵn sàng trả lương cao cho người có kỹ năng AI?
Theo các báo cáo tuyển dụng gần đây, những vị trí có kỹ năng AI, dữ liệu, an ninh mạng và tự động hóa đang có mức lương hấp dẫn hơn mặt bằng chung.
Theo Tuấn Dũng, lý do khá đơn giản.
"Doanh nghiệp mà không sử dụng AI thì chắc chắn sẽ bị bỏ lại phía sau."
Anh lấy ví dụ, nhiều công việc văn phòng hiện nay vẫn được nhân viên thực hiện thủ công trên Excel hoặc qua nhiều bước xử lý lặp đi lặp lại. Trong khi đó, chi phí tuyển dụng nhân sự tại Úc rất cao, kể cả thuê nhân viên ở nước ngoài theo hình thức outsourcing cũng không rẻ.
Nếu AI có thể tự động xử lý phần lớn những công việc này, doanh nghiệp sẽ tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự, đồng thời tăng tốc độ vận hành.
"Doanh nghiệp nào cũng muốn đưa AI vào phần mềm, vào hệ thống và vào quy trình làm việc để một nhân viên có thể làm được nhiều việc hơn."
Chính vì vậy, người lao động biết triển khai AI vào công việc thực tế trở thành nguồn nhân lực khan hiếm và được trả lương cao hơn.
Biết dùng ChatGPT chưa đủ
Theo Tuấn Dũng, nhiều người hiện nay nghĩ rằng mình đã biết AI vì có thể trò chuyện với ChatGPT.
Tuy nhiên, đó mới chỉ là bước đầu.
"Người chỉ chat với AI thì đang dùng AI giống như dùng Google."
Trong khi đó, người có kỹ năng AI chuyên nghiệp hiểu cách một AI Agent hoạt động, biết cách để AI kết nối với email, tài liệu, bảng tính, hệ thống dữ liệu và các phần mềm doanh nghiệp.
Một AI chỉ thực sự tạo ra giá trị khi có thể đọc email, xử lý tài liệu, kết nối nhiều nguồn dữ liệu khác nhau, đưa ra quyết định và thực hiện hành động phù hợp.
"Mấu chốt là phải biết áp dụng AI vào công việc thật của mình, vào dữ liệu của mình và vào những công việc mình đang làm hàng ngày."
Khác biệt nằm ở khả năng tích hợp AI vào quy trình làm việc
Qua quá trình đào tạo và tư vấn cho nhiều doanh nghiệp, Tuấn Dũng nhận thấy rất nhiều người đã biết sử dụng ChatGPT để tổng hợp thông tin hoặc viết nội dung.
Tuy nhiên, phần lớn vẫn chưa biết cách kết nối AI với hệ thống đang sử dụng hoặc dữ liệu sẵn có trong doanh nghiệp.
"Khi họ biết cách liên kết AI với các công cụ và dữ liệu mình đang có, họ bắt đầu nhận ra rất nhiều việc hàng ngày hoàn toàn có thể giao cho AI xử lý. Khi một công việc trước đây mất cả ngày, giờ chỉ còn mất khoảng một tiếng với AI thì giá trị tạo ra là rất lớn."
Theo anh, đó chính là "aha moment" - thời điểm người dùng nhận ra AI có thể tạo ra giá trị lớn đến mức nào.
Muốn sử dụng AI hiệu quả trong công việc, nên bắt đầu từ đâu?
Theo Tuấn Dũng, bước đầu tiên không phải là học những kiến thức phức tạp mà là dám thử.
"Nhiều người nghe nói công cụ này làm được việc này, công cụ kia làm được việc kia nhưng vẫn chưa thực sự bắt tay vào sử dụng."
Theo anh, sự khác biệt lớn nhất giữa người biết và chưa biết dùng AI là sẵn sàng tải công cụ về máy, dành thời gian tự trải nghiệm, tự mày mò và tìm hiểu cách nó hoạt động. Nếu có điều kiện, việc tham gia một khóa học bài bản sẽ giúp rút ngắn quá trình học tập.
Tuy nhiên, Tuấn Dũng cho rằng không phải khóa học AI nào cũng mang lại hiệu quả. Một chương trình tốt trước hết cần giúp người học hiểu bức tranh tổng thể về AI và AI Agent, thay vì chỉ hướng dẫn cách sử dụng một vài công cụ cụ thể. Khi nắm được các khái niệm nền tảng, người học sẽ biết công cụ nào phù hợp với nhu cầu của mình, công cụ nào mạnh ở điểm nào và lựa chọn đúng giải pháp cho từng công việc.
Bên cạnh kiến thức nền tảng, khóa học cũng cần gắn với thực tế. Theo anh, người học nên được trực tiếp thao tác trên chính máy tính của mình, thử đưa tài liệu, dữ liệu hoặc các công việc hằng ngày vào AI để quan sát cách công cụ phân tích, đưa ra hành động và hỗ trợ giải quyết vấn đề. Đồng thời, nội dung đào tạo cần xuất phát từ những tình huống thực tế trong doanh nghiệp và nhiều ngành nghề khác nhau để người học có thể áp dụng ngay sau khóa học.
Là người đã đào tạo về lập trình Python, khoa học dữ liệu và AI từ năm 2020, đồng thời tư vấn và triển khai các dự án AI cho nhiều doanh nghiệp tại Úc, Tuấn Dũng cho biết các chương trình giảng dạy của mình luôn hướng đến những ví dụ thực tế.
Chẳng hạn, với một doanh nghiệp bất động sản, học viên sẽ được thực hành cách dùng AI để trích xuất thông tin từ hồ sơ khách hàng, đối chiếu dữ liệu, cập nhật thông tin vào hệ thống quản lý và tự động hóa nhiều công việc vốn trước đây phải làm thủ công. Theo anh, mục tiêu của các chương trình này là giúp người học có thể tự áp dụng AI vào chính công việc thực tế của mình.
Mời quý vị nhấn vào phần Audio để nghe toàn bộ câu chuyện của Lại Tuấn Dũng.
(*Quan điểm và trải nghiệm được chia sẻ trong câu chuyện này chỉ mang tính chất cá nhân. Chúng tôi không ủng hộ hay quảng bá bất kỳ tổ chức giáo dục, dịch vụ tài chính hoặc tư vấn cụ thể nào. Người đọc nên tự nghiên cứu và tìm kiếm lời khuyên chuyên nghiệp khi cần thiết.)
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
