spk_0
Quý vị đang nghe SBS tiếng Việt.
Kim Anh
Không chỉ là những dòng code trên màn hình, AI thật sự cần những ngôi nhà khổng lồ bằng bê tông cốt thép ngay tại Úc. Khi các doanh nghiệp rót hàng tỷ đô vào AI data center và hạ tầng dữ liệu, thì thị trường lao động lại lộ ra một điểm mù lớn. Đó là thiếu trầm trọng những kỹ sư có thể xây dựng, vận hành và bảo vệ các hệ thống này từ con số không. Và đó có thể là nhóm nhân lực được săn đón nhất trong làn sóng AI hiện nay tại Úc.
Kim Anh
Chọn nghề gì? Học đại học hay TF, chuyển đổi ngành nghề như thế nào? Những ngành nghề nào đang rất cần nhân lực ở Úc? Những ngành nghề nào ít bị ảnh hưởng bởi trí tuệ nhân tạo trong tương lai? Chọn nghề gì được phát sóng trên SBS Radio Việt Ngữ vào tối thứ 6 hàng tuần.
Kim Anh
Thưa quý vị, để tìm hiểu về 'cơn sốt' này và cơ hội nghề nghiệp cho người Việt tại Úc, thì hôm nay chúng ta cùng trò chuyện với anh Ngô Quang Nhật, chuyên gia hạ tầng điện toán đám mây và siêu máy tính đến từ Melbourne.
Kim Anh
Xin chào Nhật Ngô. Trước hết Nhật có thể giới thiệu một chút về bản thân mình được không? Chuyên môn chính của Nhật là gì?
Nhật Ngô
Xin chào các bạn nghe đài SBS, mình là Ngô Quang Nhật, hay tiếng Anh thì gọi là Nhật Ngô.
Nhật Ngô
Hiện tại mình đã lăn lộn trong ngành IT này khoảng được 15 năm rồi. Bây giờ mình đang đảm nhiệm vai trò gọi là senior HPC engineer và head of cloud engineering ở một công ty ở Châu Âu là Next Cloud - đó là công ty cloud làm về những mảng center và GPUs service. Tuy nhiên, trọng tâm của mình là vẫn muốn hướng về nước Úc, nên sắp tới mình có thể mình sẽ chuyển về công ty Úc Sharon AI.
Nhật Ngô
Bên cạnh đó thì mình cũng là giữ vai trò thư ký cho VAIT (Vietnamese Australian Information Technology). Đây là tổ chức từ thiện ở Victoria được lập ra với mong muốn kết nối nâng đỡ và giúp đỡ cho các anh chị em người Việt đang làm việc hoặc muốn bước chân vào ngành IT tại Úc.
Kim Anh
Chuyên môn chính của Quang Nhật là tập trung vào mảng gọi là cyber security và hạ tầng cơ sở IT đúng không?
Nhật Ngô
Dạ chính xác là về hạ tầng cơ sở IT và đặc biệt là những cái mảng gọi là cloud, nó sẽ cạnh tranh trực tiếp với lại những cái thí dụ như là Amazon, Google hoặc là Microsoft.
Kim Anh
Vậy thì nó có liên quan gì đến cái gọi là hạ tầng cơ sở ờ AI AI data center không?
Nhật Ngô
Dạ, chính là mảng đó đó ạ.
Kim Anh
Chúng ta thường nghe nói về đám mây cloud, thì mọi người cứ tưởng nó giống như là một cái khái niệm vô hình ở trên trời. Nhưng thực tế thì để AI hoạt động thì nó cần những ngôi nhà khổng lồ bằng bê tông khúc thép với hàng vạn máy chủ chạy liên tục dưới mặt đất, AI data center. Gần đây có rất là nhiều thông tin về việc là Úc chi hàng tỷ đô để xây những AI data center. Tại sao Úc lại phải chi hàng tỷ đô để xây ngay tại đất Úc thay vì có thể thuê máy chủ ở Mỹ hay Singapore?
Nhật Ngô
Em nghĩ là nhiều người nghĩ khi nói về những vấn đề đuổi kịp cuộc đua AI toàn cầu, thì chính phủ phải xuất ngân hàng tỉ, hàng tỷ đô la. Nhưng thực tế ở Úc vào lúc này thì cuộc chơi này được dẫn dắt hoàn toàn bởi vốn tư nhân với quy mô rất khổng lồ, điển hình là ngay lúc này, chúng ta chứng kiến những vụ lịch sử chẳng hạn như công ty vừa gọi vốn thành công khoảng 10 tỷ đô Mỹ từ Blackstone.
Nhật Ngô
hay là công ty Sharon.ai của em sắp qua làm là gọi vốn là 350 triệu đô Mỹ. Đây là chỉ là cho nội trong năm 2025, 2026 từ sàn chứng khoán thôi. Cuộc đua AI trên toàn cầu không phải là ai có phần mềm thông minh hơn hay sử dụng platform ở nước ngoài, mà ai có nhiều những cái em gọi là cơ bắp tính toán hơn.
Nhật Ngô
Mẫu số chung của những cái tham vọng về AI là năng lực high performance computing và năng lượng. Thì nhìn vào những quy mô trung tâm dữ liệu và kiến trúc hạ tầng đang xây dựng ở các khu vực, chẳng hạn như châu Âu với Mỹ, thì Úc đang chịu một sức ép rất lớn để cạnh tranh về kinh tế. Để bắt kịp thì từ năm 2025, chính phủ Úc đã tung ra một cái gọi là kế hoạch AI quốc gia hoặc là National AI Plan, họ xác định hạ tầng AI là bước khởi nguồn cho mọi hoạt động kinh tế về sau.
Nhật Ngô
Thành ra vào tháng 3 năm 2026, họ đã đưa ra thêm một bộ tiêu chuẩn gọi là kỳ vọng cho các nhà phát triển hạ tầng, gọi là Expectations for Data Centers and AI Infrastructure Developers
Nhật Ngô
Thay vì họ rót tiền trực tiếp thì họ ưu tiên duyệt những cái dự án cực nhanh cho những trung tâm dữ liệu đó nếu như mà dùng năng lượng sạch. Chính sách này tạo ra lợi thế cạnh tranh rất lớn của Úc so với thị trường Âu Mỹ.
Nhật Ngô
Tại vì hiện tại, những thị trường đó họ đang về năng lượng nó rất là khó khăn. Và cái thứ hai là khi mà họ ưu tiên những cái xây dựng như vậy thì nó sẽ giảm thiểu chi phí rất nhiều, tại vì họ đầu tư tới hàng tỷ đô la. Ngoài ra, vấn đề chính về chính trị hiện tại bối cảnh thế giới cũng có nhiều bất ổn. Nếu như mình phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nằm ở máy chủ nước ngoài thì nó là một rủi ro rất lớn so với mục kinh tế của Úc.
Nhật Ngô
Trong thế giới AI thì sức mạnh cạnh tranh nằm ở chỗ dữ liệu. Nếu như dữ liệu để huấn luyện cho những cái model mà nó nằm ở nước ngoài thì nó có thể dễ bị rò rỉ. Thành ra các tập đoàn tài chính, tập đoàn quốc phòng, y tế thì họ sẵn sàng trả tiền cao để đặt dữ liệu nhạy cảm và được xử lý trên hệ thống tại nước Úc luôn, không bị can thiệp hay rò rỉ ra nước ngoài.
Nhật Ngô
Thì em nghĩ nó giống như là dầu mỏ thôi. Giống như là dữ liệu là dầu mỏ, GPU sẽ là động cơ. Đầu tư onshore này hiện tại đang là một cơ hội rất là tốt để Úc khai phá một cái nền kinh tế mới và không bị tụt hậu so với thị trường thế giới.
Kim Anh
Vậy thì để xây dựng và vận hành những AI data center này chắc chắn là Úc sẽ cần nhiều người làm việc đúng không? Không biết là thị trường Úc đang thiếu những nhóm kỹ sư nào để vận hành các AI data center này?
Nhật Ngô
Hiện tại, những thị trường data center này thì cái ranh giới giữa phần mềm, phần cứng và mạng lưới bị xóa nhòa rất nhiều. Theo ý kiến của em thì thị trường lao động Úc có một điểm mù rất lớn. Đó là hầu như hiện tại mình phụ thuộc rất nhiều vào những cái hyperscaler như Amazon, Microsoft hoặc là Google. Mười năm qua chúng ta đào tạo những kỹ sư giỏi chỉ thao tác những điện toán đám mây trên hạ tầng của người khác xây sẵn thôi. Thành ra khi bắt đầu đổ vào để mà xây dựng nhà máy tại sân nhà mình, thì mới ngã ngửa ra là mình đang thiếu trầm trọng những người biết xây dựng thật sự. Giống như là cá nhân em thì hai năm trở lại đây, thị trường của Úc cũng không có đất dụng võ nhiều cho những chuyên môn như là của em.
Nhật Ngô
Thành ra em làm những dự án ở châu Âu cho đến gần đây khi mà làn sóng hạ tầng đầu tư nội địa bùng nổ, thì em mới tập trung trở lại vào cái thị trường Úc. Phần lớn là liên quan về kỹ sư bên công nghệ thông tin. Đó là chẳng hạn như em là những kỹ sư về high performance computing device, biết kết nối hàng ngàn cái chip GPU lại với nhau, am hiểu về kiến trúc vật lý, am hiểu về quản lý những cái distributed workload cho các nền tảng như là Slurm hoặc là Kubernetes.
Nhật Ngô
À, những cái AI storage và network engineering là họ chuyên hiểu về những mạng vận tốc cao như là Infinity Band hoặc là RDMA chứ không phải chỉ là connect internet không. Nó cần một lượng dữ liệu di chuyển giữa các máy chủ với nhau rất là lớn.
Nhật Ngô
rồi về vấn đề lưu trữ, họ cũng phải hiểu cách vận hành những dữ liệu mà nó phân tán ở quy mô khủng lồ, có thể lên tới hàng ngàn peta-petabyte hoặc exabyte. Nhưng một cái ngành mà những cái bạn có thể dễ dàng vào hơn là chẳng hạn như bắt đầu chẳng hạn như về platform và DevSecOps engineer, cái này nó phụ thuộc vào những cái ngành phía trước nhiều hơn một chút, là một khi hạ tầng vật lý đã có xong thì các bạn sẽ xây dựng các luồng tự động hóa, sẽ dệt các lớp bảo mật vào thẳng trong hệ thống. Nhóm này sẽ đóng vai trò quản lý các công cụ AI và đảm bảo những cái cỗ máy nó vận hành trơn tru và không có cần quá nhiều thao tác để mà kiểm duyệt.
Kim Anh
Những nhóm ngành mà Nhật vừa mới nhắc đến, khi học ở trường đại học, các bạn sẽ chọn những chuyên ngành nào để liên quan đến những công việc đang thiếu hụt như vậy?
Nhật Ngô
Em nghĩ nó sẽ hơi khó hơn một chút, tại những ngành này tương đối đòi hỏi kinh nghiệm rất nhiều. Những ngành này sẽ phụ thuộc vào việc các bạn có đi tìm hiểu, các bạn có tư duy sản xuất sản phẩm hay không.
Nhật Ngô
Giống như nói chuyện về học về coaching, thì một góc nhìn chẳng hạn như em thấy là các bạn học về code thì không sai, nhưng khi review những cái portfolio của các bạn thì các bạn rất ít diễn ra tư duy về sản xuất và sản phẩm. Chẳng hạn như 10 bạn thì có 9 bạn khoe là làm website cá nhân hay là những blog giới thiệu bản thân. Nhưng mà góc độ của người tuyển dụng thì mình hỏi thẳng là các bạn làm website cá nhân thì có gì hay, nó có lợi ích gì?
Nhật Ngô
câu hỏi mà các doanh nghiệp đặt ra là các bạn giải quyết được gì bài toán cho họ, thì các bạn nhìn ra, các bạn có thể viết một hệ thống gì để giúp các vấn đề thực tế, chẳng hạn bạn viết hệ thống Booking đặt lịch cho một câu lạc bộ bóng đá ngay tại khu vực mình sống, hay là bạn viết một chương trình quản lý để mời mọi người có thể đăng nhập tương tác và truy xuất thông tin.
Nhật Ngô
Khi các bạn làm ra sản phẩm có người dùng như vậy, thì các bạn mới bắt đầu va chạm vào thực tế, từ cách đó các bạn mới có thể hiểu được làm thế nào để vận hành những hệ thống đó. Các nhà tuyển sụng sẽ tìm hiểu những cái đó, người ta sẽ thấy những cái đó có giá trị thực tế, để người ta biết là mình có khả năng giúp người ta điều hành, giúp người ta quản lý những hệ thống lớn này.
Kim Anh
Nhìn lại khoảng hai, ba năm trước, ngành IT nói chung vẫn là một cánh cửa rất là rộng cho sinh viên quốc tế, nếu như muốn tìm cơ hội công việc hay là định cư ở lại Úc. Tuy nhiên hiện nay có vẻ như là thực tế đã khắt khe hơn nhiều và cánh cửa ấy gần như đang hẹp dần, ngoại trừ hai ngành mà người ta vẫn nhắc đến nhiều, đó là ngành AI và Cyber securityđ, ó là trí tuệ nhân tạo và bảo mật. Trong lộ trình định cư tại Úc, tại sao Cyber security và AI lại được chính phủ ưu tiên đặc biệt và thậm chí là trải thảm đỏ hơn so với các nhánh IT khác?
Nhật Ngô
Em nghĩ là tại vì trước đây, học IT chung chung dễ định cư là tại vì chính phủ cũng chưa xác định được là ngành kinh tế thiếu những gì. Hiện tại thì visa chính phủ Úc cũng rất là phân hóa, rất là rõ ràng, là họ chỉ trải thảm đỏ cho những cái ngành công nghệ cốt lõi, chẳng hạn như là AI hoặc là cybersecurity. Với góc nhìn cá nhân của em thì có vài động lực chính.
Nhật Ngô
Lý do chính khiến ngành Bảo mật và AI được ưu tiên xuất phát từ áp lực pháp lý và kinh tế, khi cái giá phải trả cho sự lơ là hiện nay là rất đắt. Sau các thảm họa rò rỉ dữ liệu từ Optus và Medibank, chính phủ Úc đã sửa đổi Đạo luật Bảo mật (Privacy Act), nâng mức phạt tối đa đối với doanh nghiệp lên tới 50 triệu AUD hoặc 30% tổng doanh thu. Đứng trước con số này, các hội đồng quản trị nhận ra rằng việc trả lương cho một kỹ sư bảo mật giỏi để xây dựng hệ thống an toàn ngay từ đầu chính là "gói bảo hiểm" rẻ nhất cho công ty.
Nhật Ngô
Bên cạnh đó, Ủy ban Chứng khoán và Đầu tư Úc (ASIC) quy định trách nhiệm pháp lý hiện gắn liền trực tiếp với cá nhân người đứng đầu. Nếu hệ thống bị tấn công do quản lý rủi ro kém, CEO hoàn toàn có thể bị truy tố. Do đó, an ninh mạng và quản trị dữ liệu đã trở thành vấn đề trọng tâm trên bàn họp của ban giám đốc, thay vì chỉ là công việc nội bộ của phòng IT. Dù mọi doanh nghiệp đều muốn ứng dụng AI để cạnh tranh, nhưng không ai dám liều lĩnh triển khai nếu hệ thống chưa được bảo mật tuyệt đối. Cuối cùng, việc chính phủ ưu tiên visa cho ngành này là điều tất yếu vì công nghệ thay đổi với tốc độ quá nhanh.
Nhật Ngô
Về bài toán nhân lực, nước Úc hiện không thể tự đào tạo đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo báo cáo của Hội đồng Công nghệ Úc (Tech Council), quốc gia này đang thiếu hụt hàng chục ngàn chuyên gia bảo mật và kiến trúc sư hạ tầng AI. Đáng chú ý, sự thiếu hụt này chủ yếu nằm ở các vị trí cấp trung (mid) và cấp cao (senior) – những người đã tích lũy từ 5 đến 10 năm kinh nghiệm thực chiến. Do các trường đại học không thể đào tạo ra ngay nhóm nhân lực dày dặn kinh nghiệm này, việc thu hút nhân tài quốc tế thông qua các chương trình visa ưu tiên chính là mục tiêu trọng tâm mà chính phủ Úc đang hướng tới.
spk_2
Vậy thì bây giờ những bạn sinh viên mới ra trường học ngành công nghệ thông tin làm sao mà họ có thể tích lũy được 5 đến 10 năm kinh nghiệm để mà xin vào những vị trí như vậy?
Nhật Ngô
Dạ, cái đó cũng là một bài toán khó, nhưng mà cái đó là mục đích của visa để mời những tài năng từ quốc tế tới. Theo em nghĩ chẳng hạn như là những bạn học cybersecurity, thì nếu như các bạn chỉ học cyber security để thuần túy đi xin việc và định cư thì rất là dễ nản.
Nhật Ngô
Thứ nhất, những ngành liên quan tới cyber security, đặc biệt khi làm việc cho chính phủ, quốc phòng hay ngân hàng, các bạn sẽ dễ dàng vấp phải bức tường gọi là security clearance (thẩm định an ninh). Đây là thủ tục thường đòi hỏi bạn phải có quốc tịch Úc. Như lộ trình cá nhân của em, em không bắt đầu bằng cyber security mà đi từ developer, xong làm DevOps rồi mới sang Cloud Engineer. Em đi làm rất sớm từ năm đầu đại học và thử việc ở nhiều chỗ. Thành ra, em khuyến khích các bạn nên bắt đầu sớm, tìm hiểu sớm và làm việc sớm.
Nhật Ngô
Nếu chưa có cơ hội đi làm, các bạn cũng nên nuôi dưỡng sự tò mò, tìm hiểu cách xây dựng và vận hành một hệ thống. Các bạn học viết code thì phải hiểu cách deploy (triển khai) đoạn code đó như thế nào. Không chỉ biết báo lỗi, mà phải biết cách ngăn chặn lỗi ngay từ khâu xây dựng luôn.
Nhật Ngô
Sự khác biệt giữa học vẹt và làm thật nằm ở chỗ này: ví dụ học cyber security, các bạn nhìn vào màn hình phân tích log để tìm dấu hiệu hacker. Nhưng thay vì chỉ đọc log người khác đưa, bạn có biết hệ thống đó được quản lý và xây dựng ra sao, phần mềm cài đặt chạy trên nền tảng nào không? Nếu lưu lượng tăng đột biến gấp mười lần thì làm sao để hệ thống không bị sập? Đó là những bài toán thực tế giúp các bạn xây dựng kinh nghiệm ngay từ bây giờ. Có rất nhiều phần mềm mã nguồn mở (free and open-source) để các bạn tự tìm hiểu mà không cần đợi đến lúc có công việc chính thức.
Nhật Ngô
Ngành IT rất may mắn là không đòi hỏi bạn phải có chứng chỉ mới được bắt đầu làm việc. Nhưng cái khó cũng nằm ở đó: chỉ những bạn nào chịu khó tìm hiểu, cần cù và dám thử nghiệm (experiment) thì mới có thể tiến bộ đi xa được.
Kim Anh
Cám ơn Nhật Ngô rất nhiều đã dành thời gian để chia sẻ những thông tin rất bổ ích trong buổi trò chuyện hôm nay.
Kim Anh
Quý vị thính giả thân mến, qua những chia sẻ vừa rồi thì chúng ta cũng đã hình dung được bức tranh toàn cảnh về cơn sốt hạ tầng AI tại Úc, cũng như là sự dịch chuyển đầy cơ hội của thị trường lao động. Vậy thì làm thế nào để thực sự nắm bắt được những cơ hội này? Sinh viên mới ra trường cần chuẩn bị những kỹ năng gì để không bị đào thải? Và những sai lầm chết người nào khi lạm dụng AI để viết CV xin việc có thể khiến cho ứng viên bị loại ngay lập tức. Tất cả những bí quyết thực tế và góc nhìn về văn hóa làm việc, ngành IT tại Úc sẽ được anh Nhật Ngô tiếp tục chia sẻ trong phần hai của chương trình, sẽ được phát sóng vào tuần tới. Mời quý vị cùng đón nghe. Kim Anh xin chào và hẹn gặp lại.
spk_0
Quý vị muốn nghe những câu chuyện tương tự có trên Apple Podcast, Google Podcast, Spotify hoặc tải về để nghe bất cứ lúc nào.
