Mọi con mắt đều đổ dồn vào đoàn thanh tra hạt nhân của Liên hợp quốc, những người đã đến nhà máy điện Zaporizhzhia do Nga chiếm đóng ở Ukraine.
Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế [IAEA] Rafael Grossi lãnh đạo đoàn kiểm tra. Họ đang thực hiện một nhiệm vụ khẩn cấp để đánh giá mức độ an toàn của cơ sở trong bối cảnh ngày càng có nhiều mối đe dọa về một tai nạn hạt nhân.
Đã một tuần trôi qua khi các cuộc tấn công pháo kích giữa Nga và Ukraine tiếp tục diễn ra ở khu vực xung quanh nhà máy .
John Kirby, người phát ngôn Hội đồng An ninh Quốc gia Hoa Kỳ, đang thúc giục Nga cấp quyền cho các thanh sát viên IAEA tiếp cận cơ sở này mà không bị gián đoạn.
"Chúng tôi đã công khai rất rõ ràng, thẳng thắn, riêng tư, rằng cuộc chiến xung quanh nhà máy phải dừng lại.
Đoàn kiểm tra cho biết họ sẽ đánh giá thiệt hại, xác định chức năng của hệ thống an toàn và an ninh của nhà máy, đồng thời đánh giá điều kiện làm việc của nhân viên.
Mặc dù chúng tôi không thể đếm số lượng đạn pháo công kích, chúng tôi biết rằng Nga về căn bản đã quân sự hóa nhà máy điện bằng cách đóng quân ở đó, bao gồm cả tích trữ vũ khí.John Kirby
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết sứ mệnh IAEA đã vấp phải trở ngại từ các quốc gia phương Tây.
"Kết luận của họ nên dựa trên tính chuyên nghiệp, nên dựa trên những gì họ thấy ở đó, cách họ đánh giá tình hình. Chúng tôi hiểu rằng việc thực hiện sứ mệnh này đã bị một số kẻ phương Tây phản đối tích cực."
Nhà máy Zaporizhzhia, cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu, đã bị đánh sập một thời gian ngắn vào tuần trước sau khi bị pháo kích ở khu vực rộng lớn hơn.
Giờ đây, hình ảnh vệ tinh cho thấy sự tàn phá gần đây đối với mái của một tòa nhà gần lò phản ứng hạt nhân và khói bụi bên ngoài các cơ sở nhà máy điện chính.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy cảnh báo rò rỉ phóng xạ do các cuộc tấn công của Nga có thể khiến nhân loại gặp nguy hiểm.
"Bây giờ họ đã chiếm được Zaporizhzhia NPP, 6 đơn vị hạt nhân. Đó có thể là 6 thảm họa Chernobyl trên lãnh thổ của Ukraine. Ở Chernobyl, một đơn vị hạt nhân đã phát nổ".
Mối nguy hiểm ngày càng gia tăng đã khiến chính quyền địa phương phát các viên i-ốt chống bức xạ cho người dân gần đó.
Ông Kirby nói rằng chính quyền Biden muốn Nga đồng ý xây dựng một khu phi quân sự xung quanh nhà máy.
"Như chúng tôi đã nói nhiều lần, một nhà máy điện hạt nhân không phải là địa điểm thích hợp cho các hoạt động chiến đấu.
Trong khi đó, chúng tôi tiếp tục tin rằng việc đóng cửa có kiểm soát các lò phản ứng hạt nhân Zaporizhzhia sẽ là lựa chọn an toàn và ít rủi ro nhất trong ngắn hạn."
Bây giờ Nga có quân đội ở đó, mọi thứ đều bị khai thác, Nga bắn vào các khối hạt nhân khi họ chiếm đóng. Đó là lý do tại sao đây là một câu hỏi về chiến lược sinh tồn của thế giới.Thủ tướng Zelensky
Trong khi một vụ tai nạn hạt nhân có nguy cơ bùng phát, xung đột Ukraine Nga tiếp tục ảnh hưởng đến các nguồn cung cấp điện trên toàn thế giới.
Từ ngày 31 tháng 8, tập đoàn năng lượng khổng lồ Gazprom của Nga sẽ đóng cửa đường ống Nord Stream One, chạy thẳng vào Đức trong ba ngày.
Đây là cơ sở hạ tầng khí đốt lớn nhất Châu Âu và các nhà lãnh đạo đang tranh giành trước khả năng thiếu hụt vào mùa đông.
Tổng thống Zelenskyy đã đề nghị chia sẻ năng lượng của Ukraine với các khu vực.
"Chúng tôi có 15 đơn vị điện hạt nhân ở Ukraine. Chúng tôi tạo ra rất nhiều điện từ hạt nhân. Bất chấp chiến tranh, chúng tôi có thể kết nối với các mạng lưới châu Âu.
Chúng tôi sẵn sàng cung cấp cho châu Âu nguồn điện giá rẻ, hợp túi tiền hơn nhiều so với giá thị trường hiện nay."
Tuy nhiên, ông Kirby cảnh báo rằng việc Nga chiếm đóng nhà máy Zaporizhzhia, hiện đã gần 6 tháng, cho phép Điện Kremlin sử dụng năng lực sản xuất điện của Ukraine để gây áp lực.
"Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia về cơ bản kiểm soát tất cả nguồn điện cho phần lớn miền nam Ukraine và thậm chí xa hơn nữa. Vì vậy hắn ta có thể giữ nguồn điện đó làm con tin."
Áp lực cao hơn nhiều đối với nhóm chuyên gia đến thị sát nhà máy, ở một đất nước mà hậu quả của thảm họa Chernobyl năm 1986 vẫn là hiện thực.
Đó là một chuyến đi được chờ đợi từ lâu mà thế giới hy vọng sẽ giúp tránh được một thảm họa phóng xạ khác.
