Chi phí sinh hoạt là mối quan tâm chính của cử tri, trong khi cả hai đảng chính đều hứa hẹn các biện pháp giải quyết áp lực tài chính, năng lượng và nhà ở.
Cử tri New South Wales đang tiến hành bỏ phiếu để quyết định ai sẽ điều hành tiểu bang này trong ít nhất 4 năm tới.
Có một số chủ đề chính cử tri quan tâm, trước khi các điểm bỏ phiếu đóng cửa lúc 6 giờ chiều thứ Bảy 25 tháng 3 thì áp lực chi phí sinh hoạt vẫn là trọng tâm của họ.
Thủ hiến New South Wales Dominic Perrottet đang đấu tranh để giành nhiệm kỳ chính phủ thứ tư cho Đảng Tự do, trong khi lãnh đạo phe Đối lập Chris Minns đang tìm kiếm cơ hội lãnh đạo sau khi Đảng Lao Động đã ngồi trên ghế đối lập trong hơn 10 năm qua.
Thủ hiến Perrottet đã đưa ra một số lời hứa quan trọng khi đề cập đến việc giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, bao gồm hỗ trợ tiền điện ga cho các gia đình và những sáng kiến tài chính vì tương lai của trẻ em.
Ông Perrottet nói với SBS rằng ông được trang bị tốt nhất để lãnh đạo, với tư cách là một cựu bộ trưởng ngân khố, người đã hướng dẫn New South Wales vượt qua lũ lụt, hỏa hoạn và đại dịch COVID-19.
"Tôi nghĩ hồ sơ giám sát chính phủ cho thấy những gì chúng tôi có thể làm được qua những giai đoạn khó khăn đó, nhưng khi chúng tôi gặp những thách thức kinh tế về lạm phát gia tăng, lãi suất gia tăng, chính sự quản lý kinh tế và tài chính mạnh mẽ đó sẽ giúp chúng ta trải qua thời kỳ đó."
Lãnh đạo phe đối lập Chris Minns nói với SBS rằng cần phải thay đổi chính phủ để giải quyết gánh nặng gia tăng căng thẳng tài chính đối với người dân ở Úc.
"Tôi nghĩ chúng tôi có năng lượng và ý tưởng để đưa New South Wales đi đúng hướng. Chúng ta cần tiếp thêm sinh lực và sửa chữa các dịch vụ thiết yếu của chúng ta. Chúng tôi sẽ tham gia chiến dịch bầu cử này với một chính sách rõ ràng xung quanh việc tư hữu hóa, và tôi nghĩ các chính sách của chúng tôi có ý nghĩa hơn rất nhiều trước những thách thức mà New South Wales đang phải đối mặt vào lúc này. Tôi nghĩ rằng nhiều người sẽ nhìn vào chính phủ NSW và thấy chi phí sinh hoạt tăng vọt dưới sự điều hành của họ. Phí cầu đường, thuế, phí, tiền phạt, phí đều tăng chóng mặt."
Giáo sư Luke Mansillo đến từ Khoa Chính phủ và Quan hệ Quốc tế của Đại học Sydney, chuyên về bầu cử. Ông nói rằng chi phí sinh hoạt chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến quyết định của cử tri.
"Bỏ phiếu kinh tế là một tác động thực sự rất mạnh mẽ, và khi hầu bao của mọi người đang bị tổn hại, họ có xu hướng thay đổi lòng trung thành nếu họ là cử tri lâu năm của một đảng nào đó. Và chúng ta đã có nhiều đợt tăng lãi suất, và rất nhiều người ở Úc đang bị tổn thương. Và tôi không nghĩ rằng có một nơi nào ngoại ô của Sydney mà không có một số lượng đáng kể căng thẳng về tiền thuê nhà hoặc tiền vay mua nhà vào lúc này. Vì vậy, vẫn còn phải xem điều đó có thể tác động thế nào đến quyết định của cử tri, điều gì có thể là lá bài đại diện rất địa phương trong cuộc bầu cử này."
Giáo sư Verity Firth là Hiệu phó phụ trách Công bằng Xã hội và Hòa nhập tại Đại học Công nghệ Sydney, đồng thời là cựu Bộ trưởng Giáo dục New South Wales dưới thời Lao động. Bà ấy đồng ý rằng chi phí sinh hoạt là trọng tâm của cuộc bầu cử sắp tới, nhưng nói rằng các ưu tiên khác nhau đang diễn ra ở các đơn vị bầu cử khác nhau.
"Khi bạn nhìn vào vùng trung tâm của phía tây và tây nam Sydney, nơi có rất nhiều cuộc chiến giành chính quyền đang nổi lên, bạn sẽ thấy rằng chi phí sinh hoạt hoàn toàn vượt trội. Đây là lý do tại sao chúng ta đang nhìn thấy các đảng đưa ra những hứa hẹn xung quanh phí cầu đường, nhà ở, khả năng chi trả và những lời hứa hỗ trợ giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Khi bạn đến những khu vực giàu có hơn của Sydney, nơi có lẽ sức ép kinh tế không quá nặng nề, bạn sẽ thấy những thứ như chính sách quy hoạch, phát triển bền vững, sự liêm chính của chính phủ và cải cách cờ bạc chiếm tỷ trọng cao hơn trong danh sách những gì cử tri quan tâm.”
Nhà ở đã xuất hiện nhiều trong các chiến dịch bầu cử của cả hai đảng. Chính sách cho thuê của Lao Động bao gồm việc cấm trục xuất không có căn cứ, điều này sẽ đảm bảo mọi người không thể bị đuổi khỏi nhà đang thuê mà không có lý do, cũng như giới thiệu chương trình tiền cọc di động để cho phép người thuê chuyển giữa các lần thuê dễ dàng hơn.
Phe Đối lập cũng đã hứa sẽ bổ nhiệm một ủy viên cho thuê độc lập để tranh đấu cho quyền lợi của người thuê nhà.
Thủ hiến Perrottet đã làm theo nhiều cam kết của Lao động, bao gồm cả việc quy định việc chủ nhà đuổi người thuê nhà ra khỏi nhà khi hết hợp đồng là bất hợp pháp. Các biện pháp này được đưa ra khi giá thuê nhà ở các thủ phủ tăng hơn 14% trong năm qua và chỉ hơn 11% ở thôn quê, theo báo cáo của công ty địa ốc Domain.
Giáo sư Firth nói rằng cả hai bên đã được thúc đẩy để giải quyết cuộc khủng hoảng nhà ở trong tiểu bang.
"Bạn có thể thấy cả hai bên đang vận động cho lá phiếu của người thuê nhà. Đảng Lao Động đã đưa ra một số hứa hẹn thú vị trong việc mở rộng các quyền của người thuê nhà, bao gồm cả quyền nuôi thú cưng trong nhà, nhưng Đảng Tự Do cũng đưa ra những lời hứa về khả năng chi trả nhà ở và các chương trình cho vay mua nhà lần đầu. Đó là một vấn đề vì khả năng chi trả nhà ở là một vấn đề, và đặc biệt là ở một số khu vực của Sydney, nguồn cung bất động sản cho thuê đang giảm dần, buộc cả giá thuê đều tăng nhưng cũng không có sẵn."
Tư hữu hóa cũng đã trở thành một chủ đề nóng. Cả hai nhà lãnh đạo đã cam kết ngăn chặn bất kỳ hoạt động tư hữu hóa nào nữa đối với các dịch vụ của chính phủ tiểu bang và hứa sẽ không đánh thuế mới đối với các hộ gia đình và doanh nghiệp trong vòng 4 năm tới.
Sau tin tức về một tài liệu bị rò rỉ cho thấy chính phủ đã xin lời khuyên về việc bán Sydney Water để tài trợ cho các dự án hạ tầng cơ sở, Thủ hiến Perrottet khẳng định chính phủ của ông sẽ không bán công ty này. Ông Perrottet nói rằng chính phủ của ông đã có sẵn các kế hoạch phát triển và hạ tầng cơ sở mạnh mẽ cho tương lai.
"Chúng tôi đã có hạ tầng cơ sở được tài trợ đó trong bốn năm tới và công việc chúng tôi thực hiện trong tương lai có nghĩa là chúng tôi cũng có thể tiếp tục lập kế hoạch cho tương lai. Và với tư cách là cựu thủ quỹ của tiểu bang, tôi đã thực hiện một số những quyết định đó, chúng luôn dựa trên hoàn cảnh mà chúng tôi gặp phải. Để vượt qua đại dịch, chúng tôi đã đầu tư hơn 50 tỷ đô la vào dịch vụ chăm sóc sức khỏe của tiểu bang, giúp đỡ các doanh nghiệp nhỏ, giúp đỡ các gia đình vượt qua, xem xét sổ sách và quả quyết New South Wales đang làm rất tốt. Vì vậy, chúng tôi đang ở một vị trí rất vững chắc để tiếp tục xây dựng, đồng thời chuẩn bị cho các gia đình của chúng ta thành công trong tương lai."
Nhưng Thủ lãnh đối lập Chris Minns nói New South Wales là khu vực tài phán bị đánh thuế cao nhất ở Úc và nói rằng ông không tin vào lời hứa không tư hữu hóa của Thủ hiến Perrottet. Ông Minns rằng chính phủ Lao Động của ông sẽ có một số biện pháp để giải quyết vấn đề chi phí sinh hoạt gia tăng, bao gồm áp dụng mức trần phí 60 đô la cho những người phải sử dụng đường cao tốc M5 và M8 trên khắp Sydney, cũng như cắt giảm thuế cho những người mua nhà lần đầu.
Phe Đối lập cũng hứa hẹn sẽ bãi bỏ giới hạn tiền lương của khu vực công, điều mà ông Minns nói sẽ giải quyết tình trạng thiếu giáo viên nghiêm trọng trên toàn tiểu bang.
"Đối với giới hạn tiền lương ở New South Wales, Lao Động coi đó là mức sàn chứ không phải mức trần, ông Perrottet coi đó là mức trần chứ không phải mức sàn. Và quyết định của ông ta vào tháng 7 năm 2020 qua đó đưa mức tăng lương về con số 0 cho giáo viên, là một trong những lý do hàng đầu khiến chúng ta gặp khủng hoảng giữ chân các nhân lực thiết yếu ở New South Wales."
Một trong những câu trả lời bầu cử quan trọng của Lao Động đối với chi phí năng lượng ngày càng tăng là tập đoàn năng lượng tái tạo thuộc sở hữu nhà nước trị giá một tỷ đô la của họ. Lãnh đạo Đảng Lao Động Chris Minns cho biết đảng của ông cũng có giảm giá cho các doanh nghiệp nhỏ, vì nhiều doanh nghiệp đang hy sinh nhân viên chỉ để trang trải chi phí năng lượng.
Ông Minns nói rằng tập đoàn năng lượng là một phần của chiến lược dài hạn nhằm tránh xa các nguồn năng lượng từ nhiên liệu hóa thạch, đặc biệt là các cử tri trẻ tuổi đã coi biến đổi khí hậu là một chủ đề bầu cử quan trọng.
"Chúng tôi đã đưa ra quyết định về nguồn điện có thể điều động dài hạn, không chỉ trong 12 tháng tới mà còn trong nhiều năm tới trong tương lai, với tập đoàn an ninh năng lượng của chúng tôi. Tổng hợp lại, bây giờ tôi nghĩ nhiều cử tri sẽ đồng ý Lao Động dường như có một kế hoạch toàn diện về an ninh năng lượng. Đảng Tự Do chỉ nhận được một khoản trợ cấp trong một năm, và điều mà ông Perrottet không bao giờ nói là một khi khoản giảm giá hết hạn, hóa đơn năng lượng dự kiến sẽ tăng trở lại 30% nhưng họ không có kế hoạch nào khác."
Tuy vậy Liên Đảng đang cung cấp phiếu thanh toán hóa đơn năng lượng trị giá 250 đô la và các khoản thanh toán tựu trường cho các gia đình. Thủ hiến Perrottet cho biết một trong những biện pháp tài chính dài hạn của chính phủ ông là thành lập quỹ hưu bổng tương lai dành cho trẻ em.
Chính phủ cho biết họ sẽ bắt đầu mọi tài khoản với 400 đô la và Thủ hiến Perrottet cho biết chính phủ của ông sẽ hỗ trợ các gia đình có thu nhập thấp hơn bằng cách tự động đóng góp thêm 200 đô la mỗi năm.
"Mọi cha mẹ đều muốn điều tốt nhất cho con mình, và tôi hy vọng điều này sẽ khiến mọi người nghĩ về việc tiết kiệm, nghĩ về tương lai của con cái họ. Ý tôi là hãy tưởng tượng nếu bạn biết chúng ta bây giờ thế này và bạn có thể quay ngược lại 18 năm trước đây và chính sách này đã được đưa ra từ lúc đó, thì học sinh lớp 12 rời trường có một số tiền lên tới 49.000 đô la trong tài khoản ngân hàng. Điều đó cũng sẽ khuyến khích các em tiết kiệm cho tương lai. Vì vậy, tôi nghĩ đây là một bước thay đổi cuộc chơi chính sách. Thay đổi có thể khó khăn nhưng đây là thay đổi tốt hơn và nó sẽ thực sự thay đổi cơ hội của con em chúng ta."
Ông Perrottet cũng đã cam kết đại tu ngành công nghiệp cờ bạc, bao gồm cả kế hoạch biến mọi máy chơi bài không dùng tiền mặt vào cuối năm 2028. Lãnh đạo phe Đối lập đã không cam kết với hệ thống không dùng tiền mặt, thay vào đó đã đề xuất việc dùng thử 12 tháng trên 500 máy.
Nhiều người cho rằng cuộc tranh cử sẽ diễn ra sít sao,có khả năng đưa đến một nghị viện treo vì không đảng lớn nào chiếm được đa số. Giáo sư Mansillo giải thích điều này có nghĩa là gì.
"Rất khó có khả năng cuộc bầu cử này sẽ tạo ra bất cứ điều gì khác ngoài một nghị viện treo. Và trong một nghị viện treo như vậy, chúng ta có thể thấy rất nhiều đảng đàm phán với bất kỳ ai tình cờ tham gia chính phủ. Sẽ có một số lập trường ý thức hệ có mặt ở hàng ghế giữa. Và họ sẽ bắt tay với bất kỳ ai ở trong chính phủ, đàm phán trên các lập trường khác nhau và giữ tư cách người chơi có quyền phủ quyết."
Ông cũng nói rằng điều quan trọng là cử tri điền vào càng nhiều ứng cử viên họ ưa chuộn càng tốt để bảo đảm kết quả bầu cử chính xác hơn. Giáo sư Mansillo nói rằng điều này khó hơn nhiều đối với nhiều người không rành tiếng Anh và những người chưa nhận được thông tin rõ ràng về cách thức hoạt động của hệ thống bỏ phiếu ưu tiên của tiểu bang.
"Cử tri nên sử dụng càng nhiều ưu tiên càng tốt khi họ bỏ phiếu, vì có nguy cơ phiếu bầu của bạn không được tính, và ở nhiều ghế, kết quả sẽ thay đổi nếu những lựa chọn thay thế đó, nếu những lựa chọn ưu tiên của cử tri không được ghi lại đầy đủ."
Bỏ phiếu sớm, bao gồm bỏ phiếu qua bưu điện đã được mở cho những người không thể đến phòng phiếu vào ngày bầu cử 25 tháng 3.
