Tổng thống Mỹ Donald Trump kêu gọi đưa lãi suất xuống dưới 1%, sau khi Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (Fed) tăng lãi suất lần đầu tiên trong hơn ba năm. Quyết định đầu tiên dưới thời tân Chủ tịch Fed Kevin Warsh cũng được xem là phép thử đối với tính độc lập của ngân hàng trung ương Mỹ.
Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ, gọi tắt là Fed, đã nhất trí tăng lãi suất vào thứ Năm, lần đầu tiên kể từ năm 2023.
Ủy ban Thị trường Mở Liên bang bỏ phiếu với tỷ lệ 12–0, nâng biên độ lãi suất quỹ liên bang thêm 0,25 điểm phần trăm, lên mức từ 3,75% đến 4%.
Fed cho biết quyết định này sẽ hỗ trợ việc đưa lạm phát trở lại mục tiêu 2% “một cách kịp thời hơn”.
Đây là một đòn giáng đối với Tổng thống Donald Trump, người đã bổ nhiệm ông Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed với kỳ vọng ông sẽ hạ lãi suất.
Thế nhưng trong quyết định quan trọng đầu tiên kể từ khi nhậm chức vào cuối tháng Năm, ông Warsh lại lựa chọn hướng đi ngược lại.
Ông Trump đã lên tiếng phản đối quyết định tăng lãi suất trên nền tảng mạng xã hội Truth Social, nói rằng lãi suất phải thấp hơn 1% và nước Mỹ không thể tiếp tục “gánh” các quốc gia khác.
Tuy nhiên, ông không trực tiếp chỉ trích cá nhân ông Warsh.
Ông Trump viết vào sáng thứ Năm:
“Lãi suất tại Hoa Kỳ phải ở mức 1%, hoặc thấp hơn, bởi vì chúng ta có uy tín tín dụng tốt nhất thế giới, vượt xa tất cả các quốc gia khác.”
Ông cho rằng nếu Mỹ ngừng giao thương với những quốc gia mà nước này đang bị thâm hụt thương mại, Washington sẽ kiếm được “ít nhất” 1.500 tỷ đô la Mỹ, tương đương 2.100 tỷ đô la Úc, mỗi năm. Tuy nhiên, ông không dẫn nguồn cho con số này.
Ông viết thêm:
“Chúng ta đang ‘gánh’ gần như mọi quốc gia trên thế giới và điều đó không thể tiếp diễn lâu hơn nữa.”
Ông kết thúc bài đăng bằng lời kêu gọi:
“Hãy hạ lãi suất cho hợp chủng quốc hoa kỳ, và phải làm thật nhanh!”
Ông Warsh đi ngược áp lực từ Tổng thống Trump
Đây là sự thay đổi chính sách đầu tiên dưới thời tân Chủ tịch Fed, người được ông Trump lựa chọn với kỳ vọng sẽ đưa chi phí vay đi xuống.
Ông Warsh nhấn mạnh sự cần thiết phải kiểm soát tình trạng lạm phát đã ở mức “quá cao” trong một khoảng thời gian “quá dài”. Ông cho biết đây là một quyết định “nghiêm túc”, nhưng cần phải được thực hiện.
Ông nói trong cuộc họp báo:
“Thực tế rõ ràng là lạm phát đang ở mức quá cao và đã duy trì như vậy trong một thời gian quá dài.”
Các số liệu mới nhất cho thấy vì sao Fed vẫn lo ngại về giá cả. Theo Cục Phân tích Kinh tế Hoa Kỳ, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân, thước đo lạm phát được Fed ưu tiên sử dụng, đã tăng 3,7% trong 12 tháng tính đến tháng Bảy.
Nếu không tính thực phẩm và năng lượng, lạm phát cơ bản ở mức 3,3%. Cả hai con số đều cao hơn đáng kể so với mục tiêu 2% của Fed.
Trong khi đó, nền kinh tế Mỹ vẫn tương đối vững vàng. Fed nhận định hoạt động kinh tế tiếp tục tăng trưởng ổn định, chi tiêu trong nước có khả năng chống chịu tốt, năng suất và đầu tư đều ở mức cao. Số việc làm mới nhìn chung theo kịp tốc độ tăng của lực lượng lao động, trong khi tỷ lệ thất nghiệp ít thay đổi.
Điều này tạo thêm dư địa để Fed nâng lãi suất nhằm kiềm chế giá cả mà chưa phải đối mặt ngay với nguy cơ suy thoái.
Và đây có thể chưa phải là lần tăng lãi suất cuối cùng. Theo bản Tóm tắt Dự báo Kinh tế, 16 trong số 18 nhà hoạch định chính sách của Fed cho rằng lãi suất cần tăng thêm ít nhất một lần trước cuối năm nay.
Dự báo trung vị cho thấy lãi suất có thể ở mức khoảng 4,1% vào cuối năm 2026, cao hơn mức 3,8% được dự báo hồi tháng Sáu.
Fed cũng dự báo lạm phát sẽ ở mức 3,7% vào cuối năm nay, trước khi giảm xuống 2,3% trong năm 2027 và trở về mục tiêu 2% vào năm 2029.
Các hộ gia đình và doanh nghiệp Mỹ đã phải chịu sức ép từ tình trạng lạm phát cao hơn mục tiêu trong nhiều năm. Giá cả tiếp tục tăng sau cuộc chiến của ông Trump với Iran, các chính sách thuế quan của ông và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo.
Kể từ khi nhậm chức, ông Trump đã tiến hành một chiến dịch gây sức ép chưa từng có đối với tính độc lập của Fed. Trong nỗ lực hạ lãi suất để thúc đẩy kinh tế, ông đã tìm cách sa thải một thống đốc Fed và mở cuộc điều tra hình sự đối với người tiền nhiệm của ông Warsh.
Đảng Cộng hòa của Tổng thống đang đứng trước một phép thử nghiêm trọng trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới. Đảng Dân chủ đang tìm cách giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội, trong bối cảnh kinh tế và chi phí sinh hoạt là những mối quan tâm hàng đầu của cử tri.
Tòa Bạch Ốc gọi quyết định tăng lãi suất là “đáng tiếc”
Thị trường tài chính phần lớn đã dự đoán Fed sẽ tăng lãi suất. Tuy nhiên, chứng khoán Mỹ vẫn đi xuống sau thông báo, đặc biệt khi Fed phát tín hiệu có thể tiếp tục thắt chặt chính sách.
Chỉ số Dow Jones giảm hơn 1%, S&P 500 mất gần 0,5%, trong khi Nasdaq gần như đi ngang. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm cũng vượt ngưỡng 5%, phản ánh lo ngại của giới đầu tư về lạm phát và chi phí vay trong dài hạn.
Sau thông báo của Fed, phát ngôn viên Tòa Bạch Ốc Kush Desai gọi quyết định này là “khá đáng tiếc”, đồng thời nhấn mạnh ông Trump đã nói rõ rằng ông muốn lãi suất thấp hơn.
Ông Warsh được bổ nhiệm sau một quá trình phê chuẩn đầy tranh cãi tại Thượng viện, trong đó các nghị sĩ Dân chủ cáo buộc ông là “con rối” của ông Trump. Ông Warsh đã bác bỏ cáo buộc này.
Cho đến nay, ông Trump vẫn ủng hộ ông Warsh, khẳng định Chủ tịch Fed muốn hạ lãi suất, đồng thời cáo buộc hội đồng thống đốc của ngân hàng trung ương hành động vì động cơ “chính trị”.
Fed có hai nhiệm vụ chính: duy trì việc làm ở mức tối đa và giữ lạm phát quanh mục tiêu dài hạn 2%.
Cơ quan này chủ yếu thực hiện hai mục tiêu trên bằng cách điều chỉnh lãi suất chủ chốt. Lãi suất thấp thường thúc đẩy vay mượn, chi tiêu và hoạt động kinh tế, nhưng cũng có thể khiến lạm phát gia tăng. Ngược lại, lãi suất cao giúp hạ nhiệt nhu cầu và giá cả, nhưng làm tăng chi phí vay của người dân và doanh nghiệp.
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
