Các trường hợp được chẩn đoán mắc bệnh lậu và giang mai tại Úc đã gia tăng hơn một nửa trong vòng mười năm qua, khiến giới chuyên môn cảnh báo rằng công tác giáo dục sức khỏe cùng việc xét nghiệm, cần được tăng cường một cách khẩn cấp.
Theo phân tích của Viện Kirby thuộc Đại học New South Wales, trong năm 2025, Úc ghi nhận 42.393 trường hợp mắc bệnh lậu và 5.986 trường hợp giang mai lây nhiễm.
So với mười năm trước đó, số ca bệnh lậu tăng 57 phần trăm, trong khi bệnh giang mai tăng 56 phần trăm.
Vào cuối năm 2025, bệnh giang mai đã được tuyên bố là một bệnh truyền nhiễm có tầm quan trọng toàn quốc, sau khi số ca nhiễm tại Úc tiếp tục gia tăng ở mức đáng lo ngại.
Giám đốc Y khoa Toàn quốc, Giáo sư Michael Kidd cho biết, việc nâng cao nhận thức là điều cần thiết đối với mọi người dân Úc, kể cả giới chuyên môn y tế, đồng thời kêu gọi người dân chủ động thực hiện các xét nghiệm cần thiết.
Giang mai và bệnh lậu là hai bệnh nhiễm khuẩn phổ biến, đã xuất hiện từ nhiều thế kỷ trước. Ngày nay, cả hai đều có thể được điều trị hữu hiệu bằng thuốc kháng sinh.
Tuy nhiên, nhiều trường hợp nhiễm bệnh chỉ biểu hiện triệu chứng rất nhẹ, hoặc hoàn toàn không có triệu chứng.
Nếu không được điều trị, bệnh giang mai sẽ tiến triển qua nhiều giai đoạn khác nhau và có thể lan đến não bộ, tim, mắt cùng nhiều cơ quan khác trong cơ thể.
Bệnh có thể gây ra các rối loạn thần kinh như liệt, sa sút trí tuệ, đồng thời hình thành những khối tổn thương mềm giống bướu trên da, xương hoặc nội tạng. Khi bước sang giai đoạn cuối, bệnh có thể dẫn tới tử vong.
Trong giai đoạn từ năm 2016 đến năm 2025, tỷ lệ mắc bệnh giang mai lây nhiễm nơi phụ nữ tăng tới 170 phần trăm, trong khi đó, tỷ lệ này nơi nam giới chỉ tăng 39 phần trăm.
Được biết giang mai trong thời kỳ mang thai có thể gây ra bệnh giang mai bẩm sinh, dẫn đến sẩy thai, thai chết lưu hoặc nhiều hậu quả sức khỏe nghiêm trọng kéo dài suốt đời đối với trẻ được sinh ra, bao gồm sinh non, nhẹ cân và nhiều dị tật phát triển khác.
Nhà dịch tễ học Skye McGregor thuộc Viện Kirby cho biết, bệnh giang mai bẩm sinh vẫn là một vấn đề dai dẳng tại Úc.
Hơn một nửa số trường hợp tử vong trong thập niên qua, là trẻ em thuộc các cộng đồng Thổ dân và Cư dân Đảo Torres.
Trong năm 2025 có 14 trường hợp giang mai bẩm sinh được ghi nhận.
Từ năm 2016 đến năm 2025 có tổng cộng 113 trường hợp, trong đó 40 trường hợp đã dẫn đến tử vong ở trẻ sơ sinh.
"Đây là hậu quả hoàn toàn có thể phòng ngừa được nếu việc chẩn bệnh sớm, xét nghiệm và điều trị cho các thai phụ được thực hiện kịp thời", Skye McGregor.
Hiện nay nhu cầu là cần những phương thức tiếp cận hữu hiệu hơn, cho các cộng đồng có nguy cơ cao.
Người Thổ dân và Cư dân Đảo Torres, vẫn là nhóm dân số chịu ảnh hưởng nặng nề không tương xứng, từ các bệnh lây truyền qua đường tình dục.
Tỷ lệ mắc bệnh lậu trong cộng đồng này cao gấp hơn 4 lần so với người không phải Thổ dân, trong khi tỷ lệ mắc bệnh giang mai cao hơn 6 lần.
Bà Kim Gates, phụ trách quan hệ cộng đồng của 'Chương trình Xét nghiệm Tại chỗ dành cho Các Dân tộc Đầu tiên' thuộc Viện Kirby, cho rằng sự chênh lệch này phản ánh những bất bình đẳng rộng lớn hơn, trong hệ thống chăm sóc y tế.
Nói chuyện với SBS News, bà cho biết các dịch vụ y tế tại Úc cần được thiết kế phù hợp hơn, với thực tế sinh hoạt và kinh nghiệm của các cộng đồng Thổ dân.
Theo bà, nhiều người Thổ dân có mối quan hệ phức tạp với hệ thống y tế của quốc gia và có những lý do chính đáng, để dè dặt đối với các chính sách áp đặt từ cấp trên xuống.
"Đó là lý do khiến các dịch vụ y tế do chính cộng đồng Thổ dân điều hành có tầm quan trọng đặc biệt. Mặc dù 149 Trung tâm Y tế Cộng đồng do người Thổ dân quản trị trên toàn quốc, đang cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện và phù hợp với văn hóa địa phương, thì vẫn còn nhiều khu vực chưa được phục vụ đầy đủ", Kim Gates.
Theo bà Gates, việc đầu tư lâu dài cho các chương trình do cộng đồng điều hành, chẳng hạn như 'Chương trình Xét nghiệm Phân tử Tại chỗ dành cho Các Dân tộc Đầu tiên', là giải pháp hiệu quả để làm giảm tỷ lệ các bệnh lây truyền qua đường tình dục trong cộng đồng bản địa.
Tuy nhiên việc nâng cao nhận thức cộng đồng tỏ ra là yếu tố then chốt.
Bác sĩ Arthur Wong, chuyên gia y khoa sức khỏe tình dục và giảng sư liên kết tại Viện Kirby, cho biết việc xét nghiệm kịp thời, điều trị và tái xét nghiệm là những yếu tố "cực kỳ quan trọng", đồng thời việc theo dõi bệnh nhân sau khi được chẩn đoán cũng "thiết yếu", nhằm ngăn ngừa tình trạng tái nhiễm.
Ông nói với SBS News rằng, những nỗ lực nâng cao nhận thức hiện nay, đã bắt đầu mang lại kết quả tích cực đối với bệnh giang mai, khi dữ liệu cho thấy ,tỷ lệ mắc bệnh trong cộng đồng nam đồng tính và lưỡng tính đang suy giảm.
"Chúng tôi biết rằng số lượng xét nghiệm đã gia tăng, trong một số cộng đồng nhất định. Những người nam đồng tính hoặc lưỡng tính, đang sử dụng thuốc dự phòng HIV trước phơi nhiễm (PrEP), đã được xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục thường xuyên hơn", Arthur Wong.
Tuy nhiên, dữ liệu hiện có vẫn bỏ sót một bộ phận dân số thường ít được chú ý, là phụ nữ đồng tính, song tính và chuyển giới. Đối với nhóm này, tỷ lệ mắc bệnh giang mai và lậu vẫn chưa được thống kê đầy đủ.
Bà Lee Wang, phụ trách Dự án Phụ nữ LGBTIQ+ thuộc tổ chức ACON, cho biết dữ liệu giám sát y tế hiện nay không thường xuyên ghi nhận nhóm phụ nữ đồng tính và chuyển giới, điều có thể dẫn đến những hậu quả bất lợi về sức khỏe.
"Khi phụ nữ đồng tính và chuyển giới bị bỏ quên trong các thống kê, điều đó có thể tạo ra ấn tượng sai lầm rằng, việc phòng ngừa và xét nghiệm các bệnh lây truyền qua đường tình dục, không liên quan đến họ. Điều này có thể làm giảm tỷ lệ xét nghiệm và bỏ lỡ các cơ hội phòng bệnh, hoặc chẩn đoán sớm. Các cuộc khảo sát gần đây cho thấy, vẫn còn những khoảng cách rất lớn về tỷ lệ xét nghiệm, khi so sánh với nam đồng tính và lưỡng tính", Lee Wang.
Theo bà Wang, cần phát triển thêm các tài liệu giáo dục sức khỏe tình dục dành riêng cho các cộng đồng này, chẳng hạn như chương trình trực tuyến 'Word on the Sheets', chuyên cung cấp thông tin về sức khỏe tình dục và sinh sản cho phụ nữ LGBTQ+, người chuyển giới và người đa dạng giới tính.
"Chúng ta không nên nhầm lẫn giữa việc thiếu dữ liệu với việc thiếu tầm quan trọng. Chúng ta cần những chuyên viên y tế có khả năng trao đổi về các hành vi tình dục mà không đưa ra những giả định về khuynh hướng tính dục hoặc bản dạng giới của bệnh nhân", Lee Wang.
Bác sĩ Wang cho biết, số liệu sơ khởi của cuộc Khảo sát Sức khỏe và Quan hệ Úc mới nhất cho thấy, chỉ có 17 phần trăm số người từ 16 đến 49 tuổi cho biết họ đã thực hiện xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục trong vòng 12tháng qua.
Tỷ lệ mắc bệnh giang mai và bệnh lậu hiện cao nhất, trong nhóm thanh niên từ 15 đến 29 tuổi.
Nhiều nghiên cứu trong những năm gần đây cũng cho thấy, việc sử dụng bao cao su nơi học sinh Úc đang suy giảm.
Một cuộc phân tích thuộc chương trình 'Khảo sát Học sinh Trung học về Sức khỏe Tình dục' do Đại học Victoria công bố năm 2024 ghi nhận rằng, tỷ lệ sử dụng bao cao su tại Úc ở mức thấp và đã giảm liên tục trong suốt mười năm qua.
Cũng theo Bác sĩ Wang.
"Nói chung, nước Úc cần một phản ứng mạnh mẽ hơn, liên tục hơn và được tăng cường hơn nữa, đối với lĩnh vực sức khỏe tình dục, nhằm bảo đảm rằng những thành quả đạt được, sẽ được chia sẻ đồng đều cho mọi thành phần dân chúng", Lee Wang.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
