Một nữ vận động viên Úc vẫn tiếp tục thi đấu và giành chiến thắng sau khi đã đi đại tiện ngay trong giải HYROX ở Trung Quốc. Sự việc không chỉ gây tranh luận về vệ sinh và an toàn thi đấu, mà còn đặt ra câu hỏi về những rủi ro khi con người đẩy cơ thể tới giới hạn trong các môn thể thao cường độ cao.
Ban tổ chức HYROX cam kết thay đổi ngay các quy định thi đấu, sau sự cố liên quan đến nữ vận động viên Úc Joanna Wietrzyk tại một giải đấu quốc tế ở Trung Quốc.
Trong cuộc đua, Joanna Wietrzyk đã đại tiện không tự chủ, khiến chất thải dính trên chân. Tuy nhiên, cô vẫn tiếp tục thi đấu và cuối cùng giành chiến thắng.
Một cuộc thi HYROX thường kéo dài từ một đến hai giờ, bao gồm tám kilomet chạy bộ xen kẽ với các bài tập thể lực như chèo máy, đẩy xe tạ và ném bóng vào tường. Các cuộc thi thường được tổ chức trong những nhà triển lãm hoặc nhà thi đấu trong nhà.
Hình ảnh của Wietrzyk nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và gây ra nhiều phản ứng trái chiều.
Một số người cho rằng sự việc đã ảnh hưởng đến môi trường thi đấu an toàn và hợp vệ sinh của các vận động viên khác.
Nhiều ý kiến cũng đặt câu hỏi vì sao các trọng tài và quan chức thi đấu không can thiệp, trong khi HYROX vẫn áp dụng hình phạt đối với những hành vi khác như khạc nhổ hoặc xì mũi trên đường đua.
Hôm thứ Hai, nhà đồng sáng lập HYROX, ông Moritz Fürste, đã lên tiếng xin lỗi và cam kết lập tức thay đổi quy trình tổ chức cũng như luật thi đấu.
“Tôi xin lỗi tất cả những người bị ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp, cũng như bất kỳ ai cảm thấy chúng tôi đã không xử lý tình huống theo cách đáng lẽ phải làm… HYROX đã phạm sai lầm khi không phản ứng ngay trong cuộc đua. Chúng tôi đã bắt đầu cải thiện quy trình tổ chức sự kiện, đồng thời lập tức sửa đổi luật thi đấu. Kể từ thời điểm này, những quy định và thủ tục mới đã được áp dụng để ngăn chặn những tình huống tương tự tái diễn.”
Sự việc đã trở thành đề tài trên truyền thông quốc tế. Tuy nhiên, việc đại tiện không tự chủ trong lúc thi đấu không phải là chuyện bất thường đối với những vận động viên tham gia các môn thể thao sức bền.
Ông Mark Booth là giảng viên về Dinh dưỡng, Tiết chế và Sinh lý học Vận động tại Đại học New South Wales.
Ông cho biết đã có những trường hợp vận động viên đại tiện ra quần nhưng vẫn cố gắng hoàn thành cuộc đua.
Tại giải Marathon London năm 2005, Paula Radcliffe, người sau đó giành chức vô địch, đã phải dừng lại để đi vệ sinh ngay trước ống kính truyền hình.
Còn tại Thế vận hội năm 2016, vận động viên đi bộ người Pháp Yohann Diniz vẫn tiếp tục thi đấu trong nhiều kilomet dù đã đại tiện ra quần.
Theo ông Booth, tình trạng này ít xảy ra hơn trong những cuộc thi sức mạnh có thời lượng ngắn như CrossFit và HYROX.
Tuy nhiên, ở những nội dung kéo dài, đặc biệt là các cuộc thi siêu sức bền như chạy 50 kilomet, đây lại là hiện tượng khá phổ biến.
“Chỉ cần lên YouTube và xem bất kỳ cuộc thi Người Sắt nào tại Hawaii, hoặc bất kỳ sự kiện siêu sức bền nào, quý vị sẽ thấy rất, rất, rất, rất, rất nhiều vận động viên đại tiện ra quần nhưng vẫn tiếp tục thi đấu. Điều này khá phổ biến trong các nội dung siêu sức bền. Nó đã xảy ra suốt nhiều thập niên. Tôi nghĩ chỉ là trước đây nó chưa từng xảy ra trong môn thể thao này.”
Bà Bec Hoschke là cựu vận động viên ba môn phối hợp chuyên nghiệp và từng vô địch giải Ironman. Hiện bà huấn luyện các vận động viên sức bền tại Sydney.
Bà cho biết dù những sự cố như vậy không phải là hiếm, chúng vẫn có thể gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe tinh thần của vận động viên.
“Điều này có thể gây ra căng thẳng và áp lực vô cùng lớn đối với một người mà chắc chắn không hề dự tính chuyện như vậy sẽ xảy ra. Đặc biệt đối với một vận động viên chuyên nghiệp còn trẻ, đó là một gánh nặng rất lớn mà họ phải mang theo và tự mình xử lý.”
Sự việc tại Trung Quốc cũng đặt ra một câu hỏi rộng hơn: điều gì khiến ngày càng nhiều người tìm đến những môn thể thao có cường độ cao như HYROX và CrossFit?
Theo nhà khoa học thể thao và vận động Tony Boutagi, một trong những sức hút lớn nhất là cảm giác được thuộc về một cộng đồng có chung sở thích và mục tiêu.
“Những sự kiện này hiện nay dành cho tất cả mọi người và tạo nên một cộng đồng. Tôi nghĩ đó là lý do CrossFit và HYROX trở nên vô cùng phổ biến: họ đã xây dựng một cộng đồng gắn kết gồm những người có cùng chí hướng, đặc biệt là nơi nhiều người trẻ có thể gặp gỡ nhau.”
Với kinh nghiệm huấn luyện các vận động viên sức bền, bà Hoschke cho biết bà đã trực tiếp chứng kiến những lợi ích mà các môn thể thao này mang lại.
Những lợi ích đó không chỉ nằm ở thể lực và sức khỏe, mà còn bao gồm tính kỷ luật cùng những kỹ năng có thể áp dụng vào cuộc sống hằng ngày.
“Có rất nhiều lợi ích đối với sức khỏe, tinh thần và thể lực của một người. Những lợi ích đó có thể hỗ trợ hành trình thể thao của họ. Ngoài ra, các kỹ năng học được từ thể thao sức bền cũng có thể được áp dụng vào cuộc sống hằng ngày.”
Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc tham gia những môn thể thao sức mạnh và sức bền ở cường độ cao cũng có thể gây ra nhiều rủi ro nghiêm trọng nếu người tập chưa được chuẩn bị đầy đủ.
Ông John Hellemans từng đại diện New Zealand tham dự nhiều giải vô địch thế giới và Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung năm 1990.
Ông cũng từng huấn luyện một số vận động viên ba môn phối hợp nổi tiếng nhất New Zealand và hiện làm việc với tư cách bác sĩ.
Theo ông, các vận động viên sức bền thường phải tiến rất gần đến giới hạn mà cơ thể có thể chịu đựng.
“Xét trên góc độ y khoa và sinh lý học, những gì họ đang làm thực sự khá cực đoan. Họ chắc chắn đang đẩy các giới hạn, thậm chí vượt quá mức mà cơ thể có thể chịu đựng. Họ dùng sự bướng bỉnh và sức mạnh tinh thần để vượt qua trở ngại đó. Vì vậy, ranh giới giữa thành công, đạt được mục tiêu và suy sụp là vô cùng mong manh.”
Ông Boutagi cho biết tập luyện thể thao đem lại nhiều lợi ích cho cơ bắp, xương và mô liên kết.
Tuy nhiên, nếu tăng cường độ quá nhanh hoặc tập luyện quá sức, người tập có thể đối mặt với chấn thương xương, gân, khớp và cơ.
“Bạn sẽ cải thiện mọi mặt của cơ bắp, xương và mô liên kết. Đó là điều kỳ diệu của việc tập thể dục. Nhưng nếu tập quá nhiều và quá sớm, đặc biệt là với những hoạt động đòi hỏi cường độ rất cao, nguy cơ tổn thương xương do chịu áp lực sẽ tăng lên. Nguy cơ chấn thương mô liên kết, chẳng hạn như bệnh lý gân ở đầu gối, hông và vai, cũng tăng lên. Những chấn thương này rất, rất phổ biến. Bạn cũng có thể gặp tình trạng tổn thương cơ thực sự, gọi là tiêu cơ vân. Về cơ bản, tình trạng này xảy ra khi cơ bắp bị ép hoạt động quá mức đến mức các tế bào cơ bị phá hủy và giải phóng các sản phẩm phân hủy vào máu. Tình trạng đó có thể gây tử vong.”
Theo ông Booth, nhiều chấn thương xảy ra do người tập tăng cường độ không phù hợp, chẳng hạn nâng mức tạ quá lớn trong một khoảng thời gian quá ngắn.
Những nguy cơ đối với cơ, xương và khớp đã được nhắc đến khá nhiều. Thế nhưng, các rủi ro liên quan đến chế độ dinh dưỡng lại ít được chú ý hơn.
Ông cho biết một trong những nguy cơ nghiêm trọng nhất là người tập không cung cấp đủ năng lượng cho nhu cầu của cơ thể.
“Việc tập luyện lâu dài cho những sự kiện như thế này đòi hỏi mức năng lượng cao hơn rất nhiều so với nhu cầu của phần lớn chúng ta. Khi cơ thể liên tục không được đáp ứng đủ nhu cầu năng lượng trong thời gian dài, một hội chứng gọi là thiếu hụt năng lượng tương đối trong thể thao có thể xuất hiện. Đây là tình trạng khá nghiêm trọng và có lẽ phổ biến hơn chúng ta vẫn nghĩ. Nó gây ra nhiều rối loạn nội tiết, bao gồm estrogen ở nữ giới và testosterone ở nam giới. Tình trạng này ảnh hưởng đến chức năng kinh nguyệt của phụ nữ và kéo theo việc suy giảm mật độ xương.”
Để hạn chế những rủi ro này, ông Booth khuyên người tham gia nên tìm đến các huấn luyện viên và chuyên gia dinh dưỡng thể thao có chuyên môn.
Một kế hoạch phù hợp không chỉ cần hướng dẫn cách tập luyện, mà còn phải đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng trong cả quá trình chuẩn bị lẫn ngày thi đấu.
“Phần lớn những rủi ro lâu dài, cũng như tình trạng rối loạn tiêu hóa trước mắt, đều liên quan đến các biện pháp dinh dưỡng nhằm hỗ trợ việc tham gia những sự kiện khắc nghiệt như thế này. Vì vậy, điều quan trọng nhất mà họ có thể làm là nhờ một chuyên gia dinh dưỡng thể thao có trình độ cao xây dựng kế hoạch dinh dưỡng phù hợp cho quá trình tập luyện, cũng như kế hoạch cụ thể cho ngày thi đấu.”
Bà Hoschke cũng nhấn mạnh rằng sự hỗ trợ phù hợp cần phải là một phần quan trọng trong hành trình theo đuổi thể thao sức bền.
Người tập có thể lựa chọn huấn luyện viên riêng hoặc tham gia một nhóm tập phù hợp với thời gian và nhu cầu của mình.
“Dù đó là tìm một huấn luyện viên riêng, hay tham gia một nhóm phù hợp với lịch trình của mình để có thể học hỏi trong môi trường tập thể, tôi nghĩ đây đều là những nguồn hỗ trợ vô cùng quý giá. Chúng giúp quý vị tiến bước, học hỏi và phát triển trong môn thể thao mình lựa chọn, đồng thời bảo đảm an toàn. Tôi nghĩ lời khuyên lớn nhất mà tôi có thể dành cho mọi người là hãy xây dựng quanh mình một đội ngũ hỗ trợ tốt nhất.”
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
