Thủ tướng Anthony Albanese vừa xuất hiện trên diễn đàn quốc tế, mạnh mẽ cổ võ cho hành động chống biến đổi khí hậu, xem đây là một phần thiết yếu của an ninh quốc gia. Trong khi đó, thế giới đang phải đối diện với cả những vấn đề lẫn cơ hội, do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo AI, trên toàn cầu mang lại một cuộc phát triển, đòi hỏi một lượng lớn năng lượng và nước. Câu hỏi đặt ra lúc này là, liệu hai ưu tiên ấy có đang mâu thuẫn với nhau hay không. Liệu chúng ta có thể đặt việc bảo vệ khí hậu, lên trên sự tiến bộ của AI? Và liệu chúng ta có thể không làm như vậy hay không?
Trong bài diễn văn chính tại Tuần lễ Khí hậu ở New York, trước các nhà lãnh đạo thế giới, giới ngoại giao và phái đoàn quốc tế, Thủ tướng Anthony Albanese đã đưa ra một thông điệp nghiêm khắc.
"Khoa học cho chúng ta biết, những hiện tượng này sẽ trở nên tồi tệ và dữ dội hơn. Điều đó có nghĩa là, sẽ có thêm nhiều cộng đồng phải liên tục chịu đựng những tổn thương. Chúng ta cần đoàn kết, để trực diện đối phó với vấn đề này. Không thể né tránh tầm vóc trách nhiệm của chúng ta, cũng như cái giá phải trả nếu không hành động, bởi chúng ta cũng không thể phủ nhận rằng, đây là một lý do rõ ràng và cấp bách khác, để thúc đẩy tiến trình chuyển đổi sang năng lượng sạch", Anthony Albanese.
Trong khi đó, trong một tuyên bố với hãng thông tấn Associated Press hôm thứ Hai ngày 21 tháng 9, Bộ trưởng Ed Miliband của Anh đã lên tiếng ủng hộ ông Albanese, trong việc gắn chính sách khí hậu với vấn đề an ninh.
"Lập luận của tôi hôm nay là, chúng ta cần tiến thêm một bước và nhìn nhận rằng, đây cũng là một nhu cầu cấp thiết đối với an ninh quốc gia. Tình trạng khí hậu suy thoái, phải là vấn đề được các Bộ trưởng ngoại giao và Thủ tướng quan tâm, cũng như các Bộ trưởng năng lượng và khí hậu. Đây phải là mối quan tâm của giới an ninh, chứ không riêng giới hoạt động xã hội; của các vị tướng lãnh, chứ không riêng những người vận động bảo vệ môi trường", Ed Miliband.
Những lời nhận định nói trên được đưa ra trong tuần này, vào ngày 21 tháng 9 theo giờ miền Đông Hoa Kỳ, sau khi các khoa học gia cho biết, tháng Tám là tháng nóng nhất từng được ghi nhận trên Trái Đất.
Được biết trên toàn cầu, nhiệt độ trong tháng Tám cao hơn 1,65 độ C so với thời kỳ tiền kỹ nghệ, vượt xa ngưỡng dài hạn 1,5 độ C, được ấn định trong Thỏa thuận Khí hậu Paris năm 2015.
Cũng tại New York, nhưng trên một diễn đàn khác, vấn đề môi trường nằm trong nghị trình của các nhà lãnh đạo và phái đoàn thế giới, tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Tuy nhiên, đó không phải là mối quan tâm hàng đầu.
SBS đã nói chuyện với một số người dân, bên ngoài nơi diễn ra Đại hội đồng.
"Vấn đề hiện nay là, nếu chúng ta không thích nghi với nó, chúng ta sẽ bị đào thải. Chúng ta phải tìm cách loại bỏ điều đó. Đó là một chuyện mà chúng ta không muốn xảy ra trong tương lai. Phải có một hình thức kiểm soát nào đó, phải làm một điều gì đó", người dân thứ nhất.
"Đó là điều có lẽ sẽ trở thành một vấn đề, trong tương lai", người dân thứ hai.
"Tôi nghĩ rõ ràng là, chúng ta không thể nào hoàn toàn kiểm soát được chuyện đó", người dân thứ ba.
Sau đây là cựu Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama, phát biểu trước sinh viên Đại học Colgate, trong những ngày gần đây, hôm 20 tháng 9.
"Tôi khuyến khích cử tri hãy chú ý đến vấn đề này. Nếu một người nào đó, không có một kế hoạch nghiêm túc để đối phó, thì họ không đáp ứng được đòi hỏi của thời cuộc, và có lẽ quí vị nên tìm một người khác", Barack Obama.
Thế nhưng, những lời cảnh báo này không nói về khí hậu.
Cuộc khủng hoảng mà họ lo ngại đang đến gần, lại bắt nguồn từ trí tuệ nhân tạo, AI, và nhu cầu ngày càng tăng trên toàn thế giới đối với AI tạo sinh.
Được biết Úc là một trong 22 quốc gia ký tên vào lời kêu gọi quốc tế, đòi hỏi phải có những cuộc kiểm tra an toàn bắt buộc đối với các mô hình AI tiên tiến nhất, thường được gọi là frontier AI, cùng với những cuộc thẩm định độc lập và sự giám sát quốc tế chặt chẽ hơn.
Bản tuyên bố cho rằng, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo cần được kiểm soát, để bảo đảm kỹ thuật này không vượt khỏi giới hạn và vẫn nằm dưới sự giám sát của con người.
Được biết Giáo sư Nicholas Davis, đồng Giám đốc Viện Kỹ thuật và Con người thuộc Đại học Kỹ thuật Sydney, đã nói với SBS hồi đầu tháng này, ngày 14 tháng 9.
"Thuật ngữ đang được dùng hiện nay, là 'theo kịp tuyến đầu của AI'. Tôi nghĩ đó là cách nói, để chỉ những mô hình mới nhất và cả những mô hình chưa được công bố, vốn được cho là thậm chí còn nguy hiểm hơn và chúng tôi dự đoán sẽ có khả năng mạnh hơn", Nicholas Davis.
Trong khi đó Thủ tướng Anthony Albanese nói, điều quan trọng là các quốc gia phải cùng nhau phối hợp hành động.
"Trí tuệ nhân tạo có khả năng cải thiện đời sống, củng cố nền kinh tế và năng suất của chúng ta, đồng thời mang lại những bước tiến vượt bực trong khoa học và những đột phá về y khoa. Nhưng con người phải kiểm soát được nó. Nếu AI muốn thành công, chúng ta phải bảo đảm rằng con người luôn ở vị trí trung tâm trong mọi diễn biến", Anthony Albanese.
Những lời kêu gọi hãm cương con ngựa đang phi nước đại ấy được đưa ra trong lúc nhiều quốc gia, trong đó có Úc, đang cố gắng chạy đua để theo kịp AI.
Thế nhưng các nhà vận động bảo vệ môi trường nói rằng, kế hoạch hiện nay nhằm theo kịp sự phát triển của AI, ngay cả khi có những hàng rào an toàn, vẫn sẽ khiến môi trường phải trả giá.
Một cuộc điều tra của Thượng viện Úc về Trí tuệ Nhân tạo và các Trung tâm Dữ liệu, hiện đang xem xét tốc độ phát triển nhanh chóng, nhu cầu sử dụng tài nguyên và việc kiểm soát bằng luật lệ, đối với các trung tâm dữ liệu trên khắp nước Úc.
Được biết các khoa học gia đã lên tiếng quan ngại, về lượng nước và năng lượng ngày càng gia tang, mà việc sử dụng AI tạo sinh đòi hỏi.
Ra điều trần trước cuộc điều tra của Quốc hội Liên bang hôm thứ Ba, ngày 22 tháng 9, bà Karyee Chiu thuộc tổ chức cộng đồng Voices for Bennelong, kêu gọi nước Úc tạm ngưng tất cả các kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu.
"Trong lúc đáng lẽ, chúng ta phải giảm khí thải và thận trọng hơn, trong việc sử dụng tài nguyên trước những nguy cơ khí hậu ngày càng gia tăng, chúng ta lại đang dễ dàng cho phép những dự án, có thể gây nguy hiểm cho con đường tiến đến mục tiêu phát thải ròng bằng không. Xã hội hiện chưa có đủ sự đồng thuận, để cho phép phát triển những cơ sở này, mà không có sự xem xét kỹ lưỡng hơn rất nhiều, về những ảnh hưởng tổng hợp của chúng đối với xã hội và môi trường", Karyee Chiu.
Sau bài diễn văn của Thủ tướng tại Tuần lễ Khí hậu ở Hoa Kỳ, Giáo sư cũng là Đô đốc Chris Barrie và là cựu Tư lệnh Lực lượng Quốc phòng Úc, nay là một nhà chiến lược, nói rằng lời nói không thể thay thế hành động, và Úc chưa làm tròn phần việc của mình trong cuộc chiến này.
"Khi nhìn quanh hiện nay và thấy Phi Châu bắt đầu đóng một vai trò lãnh đạo lớn hơn và hành động nhiều hơn, tôi tự hỏi chúng ta đã bỏ phí một cơ hội lớn đến mức nào, tại khu vực Thái Bình Dương. Vì thế, tôi nghĩ sự thất vọng của chúng tôi là rất rõ rang, khi Úc không làm nhiều hơn nữa để đối phó với biến đổi khí hậu, vốn phải được xem là ưu tiên hàng đầu về an ninh quốc gia của chúng ta", Chris Barrie.
Nếu sự phát triển của trí tuệ nhân tạo và hành động chống biến đổi khí hậu, thực sự là hai ưu tiên đang cạnh tranh với nhau, như một số chuyên gia nhận định, thì câu hỏi cuối cùng là ‘Chúng ta sẽ đặt ưu tiên nào lên trước, và cái giá phải trả cho sự lựa chọn ấy sẽ là gì?’.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
