Nhiều người Úc gốc Việt có cả hộ chiếu Úc và hộ chiếu Việt Nam thường chọn hộ chiếu Việt Nam khi về quê vì không phải xin thị thực. Tuy nhiên, loại hộ chiếu được sử dụng không chỉ ảnh hưởng đến thủ tục xuất nhập cảnh mà còn có thể ảnh hưởng đến khả năng được Úc hỗ trợ lãnh sự nếu người đó gặp rắc rối tại Việt Nam. Vậy người có hai quốc tịch nên sử dụng hộ chiếu nào và cần lưu ý điều gì trước chuyến đi?
Khi rời và trở lại Úc, hãy dùng hộ chiếu Úc
Theo hướng dẫn của Chính phủ Úc, công dân Úc mang hai quốc tịch nên sử dụng hộ chiếu Úc khi xuất cảnh và nhập cảnh Úc.
Hộ chiếu Úc là bằng chứng rõ ràng nhất về quốc tịch Úc. Nếu một công dân Úc tìm cách trở lại Úc bằng hộ chiếu nước ngoài, hãng hàng không có thể yêu cầu người đó xuất trình thị thực Úc hoặc bằng chứng về quyền nhập cảnh.
Điều này không có nghĩa người có hai quốc tịch chỉ được mang theo một hộ chiếu. Sau khi rời Úc, họ có thể sử dụng hộ chiếu của quốc gia còn lại để nhập cảnh quốc gia đó, tùy theo quy định của chính quyền sở tại.
Chẳng hạn, một người có song tịch Úc–Việt có thể xuất cảnh Úc bằng hộ chiếu Úc, sau đó xuất trình hộ chiếu Việt Nam khi nhập cảnh Việt Nam. Khi trở về, người đó rời Việt Nam bằng hộ chiếu đã dùng để nhập cảnh, nhưng dùng hộ chiếu Úc để làm thủ tục trở lại Úc.
Hành khách có thể phải xuất trình cả hai hộ chiếu cho hãng hàng không để chứng minh rằng mình có quyền nhập cảnh tại điểm đến. Smartraveller hướng dẫn người mang hai quốc tịch nên sử dụng hộ chiếu Úc khi ra vào nước Úc.
Dùng hộ chiếu Việt Nam để xuất nhập cảnh Việt Nam có thuận tiện hơn không?
Về mặt xuất nhập cảnh, hộ chiếu Việt Nam thường thuận tiện hơn đối với người vẫn còn quốc tịch Việt Nam.
Người mang hộ chiếu Việt Nam còn giá trị không phải xin thị thực để nhập cảnh Việt Nam và không bị giới hạn thời gian lưu trú như một khách nước ngoài. Điều này có thể phù hợp với những người thường xuyên về Việt Nam, ở lại lâu ngày hoặc có những công việc cần thực hiện với tư cách công dân Việt Nam.
Ngược lại, nếu sử dụng hộ chiếu Úc, người đi Việt Nam cần đáp ứng các điều kiện nhập cảnh áp dụng cho người mang hộ chiếu nước ngoài.
Theo thông tin hiện hành của Smartraveller, người mang hộ chiếu Úc phải có thị thực phù hợp trước khi đến Việt Nam. Họ có thể xin thị thực điện tử cho mục đích du lịch hoặc công tác trên trang chính thức của cơ quan xuất nhập cảnh Việt Nam. Nếu được cấp, thị thực điện tử có thể cho phép lưu trú tối đa 90 ngày, với một hoặc nhiều lần nhập cảnh.
Người gốc Việt sử dụng hộ chiếu Úc cũng có thể đủ điều kiện xin giấy miễn thị thực có giá trị dài hạn. Đại sứ quán Việt Nam tại Úc cho biết người xin giấy miễn thị thực với tư cách người gốc Việt có thể dùng các giấy tờ như hộ chiếu Việt Nam cũ, giấy khai sinh Việt Nam hoặc giấy tờ tùy thân do Việt Nam cấp để chứng minh nguồn gốc. Điều kiện và thủ tục có thể thay đổi, vì vậy nên kiểm tra trực tiếp với Đại sứ quán Việt Nam tại Úc trước chuyến đi.
Vì sao Smartraveller khuyên dùng hộ chiếu Úc khi đến Việt Nam?
Sự thuận tiện về thị thực không phải là yếu tố duy nhất cần cân nhắc.
Smartraveller hiện khuyến cáo người có song tịch Úc–Việt nên đến Việt Nam bằng hộ chiếu Úc. Lý do quan trọng là nếu nhập cảnh bằng hộ chiếu Việt Nam, nhà chức trách Việt Nam có thể chỉ xem người đó là công dân Việt Nam.
Điều này đặc biệt đáng lưu ý nếu người đó bị bắt, tạm giữ, điều tra hoặc vướng vào một vụ án. Phía Việt Nam có thể không thông báo cho Đại sứ quán Úc, không công nhận yêu cầu được tiếp cận lãnh sự hoặc chỉ giải quyết vụ việc theo tư cách công dân Việt Nam của người liên quan.
Khuyến cáo du lịch Việt Nam của Smartraveller nêu rõ rằng việc người song tịch nhập cảnh bằng hộ chiếu Việt Nam có thể hạn chế những dịch vụ lãnh sự mà Úc cung cấp nếu người đó bị bắt hoặc tạm giữ.
Tuy nhiên, dùng hộ chiếu Úc cũng không bảo đảm Đại sứ quán sẽ được can thiệp trong mọi trường hợp. Nếu Việt Nam vẫn xác định người đó là công dân Việt Nam theo luật Việt Nam, khả năng hỗ trợ của Úc có thể tiếp tục bị giới hạn.
Nói cách khác, hộ chiếu Úc giúp thể hiện rõ tư cách công dân Úc khi nhập cảnh, nhưng không thể xóa bỏ quốc tịch Việt Nam hoặc buộc Việt Nam phải xem người đó chỉ là người nước ngoài.
Dùng hộ chiếu Úc có bảo đảm được bảo hộ lãnh sự không?
Không có hộ chiếu nào tạo ra một sự bảo đảm tuyệt đối.
Theo Hiến chương Dịch vụ lãnh sự của Úc, công dân Úc không có quyền pháp lý mặc nhiên được nhận hỗ trợ lãnh sự trong mọi hoàn cảnh. Mức độ hỗ trợ phụ thuộc vào tình huống, luật pháp địa phương, nguồn lực lãnh sự và việc chính quyền sở tại có cho phép Úc tiếp cận hay không.
Đối với người song tịch đang ở quốc gia mà họ cũng mang quốc tịch, Chính phủ Úc cho biết họ chỉ có thể hỗ trợ trong những trường hợp đặc biệt.
Cơ quan lãnh sự Úc có thể cấp hoặc thay thế hộ chiếu Úc, chứng nhận một số giấy tờ, cung cấp danh sách bác sĩ hoặc luật sư nói tiếng Anh. Nhưng họ không thể cung cấp hỗ trợ lãnh sự nếu chính quyền sở tại không công nhận người đó là công dân Úc.
Họ cũng không thể đưa một người ra khỏi nơi tạm giữ, giúp tránh nghĩa vụ quân sự, đưa ra lời khuyên pháp lý hoặc can thiệp để hủy bỏ một cáo buộc hình sự.
Không nên đổi hộ chiếu giữa chừng tại Việt Nam
Một nguyên tắc quan trọng là phải sử dụng nhất quán hộ chiếu đã dùng để nhập cảnh Việt Nam.
Smartraveller cho biết người nước ngoài đi chuyến bay nội địa tại Việt Nam phải mang theo đúng hộ chiếu đã sử dụng khi nhập cảnh. Nếu xuất trình một hộ chiếu khác, hành khách có thể bị từ chối lên máy bay.
Hộ chiếu này cũng cần được sử dụng khi làm thủ tục tại khách sạn hoặc đăng ký với công an địa phương nếu lưu trú tại nhà riêng hay một cơ sở không phải khách sạn.
Ví dụ, nếu một người nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu Úc, họ không nên dùng hộ chiếu Việt Nam để đặt phòng, làm thủ tục chuyến bay nội địa hoặc rời Việt Nam. Thông tin về thị thực, thời hạn lưu trú và ngày nhập cảnh được liên kết với hộ chiếu đã xuất trình tại biên giới.
Người đi lại bằng hai hộ chiếu nên giữ cả hai trong hành lý xách tay, nhưng phải ghi nhớ rõ hộ chiếu nào đã được dùng tại mỗi cửa khẩu.
Trước khi quyết định, cần kiểm tra tình trạng quốc tịch của mình
Không phải cứ sinh tại Việt Nam hoặc từng có hộ chiếu Việt Nam thì hiện nay chắc chắn vẫn còn quốc tịch Việt Nam. Ngược lại, một số người cho rằng mình chỉ còn quốc tịch Úc nhưng vẫn có thể được Việt Nam xem là công dân Việt Nam.
Tình trạng cụ thể có thể phụ thuộc vào thời điểm nhập quốc tịch Úc, việc đã từng xin thôi quốc tịch Việt Nam hay chưa, hồ sơ hộ tịch và những quy định quốc tịch áp dụng cho từng trường hợp.
Nếu không chắc chắn, nên kiểm tra với Đại sứ quán hoặc Tổng lãnh sự quán Việt Nam trước chuyến đi. Smartraveller cũng khuyến cáo người song tịch hỏi cơ quan đại diện của quốc gia còn lại về quy định xuất nhập cảnh, nghĩa vụ quân sự và những vấn đề liên quan đến quốc tịch.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
