Tháng 4 tới đây đang được dự báo sẽ trở thành một "điểm đen" trên bản đồ tài chính của hàng triệu hộ gia đình tại Úc. Khi những tia nắng cuối hạ dần tắt, người dân xứ sở chuột túi chuẩn bị đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: một cuộc tấn công tổng lực từ ba phía vào ngân sách chi tiêu, có thể khiến chi phí sinh hoạt hàng năm vọt tăng thêm hơn 2.000 đô la chỉ trong tích tắc.
Sự kết hợp giữa chính sách tăng phí bảo hiểm y tế của chính phủ Albanese, việc chấm dứt các khoản hỗ trợ năng lượng và hệ quả từ những đợt tăng lãi suất dồn dập của Ngân hàng Dự trữ Úc (RBA) đang tạo ra một "cơn bão hoàn hảo" quét qua ví tiền của người tiêu dùng.
Ba cú sốc ấp đến vào ngày 1 tháng 4
Theo phân tích từ công ty môi giới bảo hiểm Compare Club, ngày 1 tháng 4 không còn là ngày nói dối mà là một cột mốc đầy lo ngại cho các hộ gia đình đang gánh khoản vay mua nhà. "Ngày 1 tháng 4 đang trở thành một trong những ngày khó khăn nhất đối với ngân sách hộ gia đình mà chúng ta từng thấy trong nhiều năm", bà Kate Browne, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Compare Club, nhận định.
Phân tích chi tiết cho thấy gánh nặng này được cấu thành từ ba yếu tố chủ chốt:
Thứ nhất, áp lực từ thị trường nhà đất. Hội đồng chính sách tiền tệ của RBA đã nâng lãi suất tiền mặt lên mức 4,1% vào ngày 17 tháng 3. Ngay lập tức, cả bốn ngân hàng lớn nhất nước Úc đã chuyển toàn bộ gánh nặng này sang vai người đi vay. Theo dữ liệu từ NAB, đối với một khoản vay mua nhà trung bình trị giá 736.000 đô la, người dân sẽ phải trả thêm khoảng 120 đô la mỗi tháng, tương đương 1.440 đô la mỗi năm.
Thứ hai là gánh nặng từ hệ thống y tế. Bộ trưởng Y tế Mark Butler trước đó đã thông báo phí bảo hiểm y tế tư nhân trung bình sẽ tăng thêm 4,41% kể từ đầu tháng 4. Tùy thuộc vào mức độ bảo vệ và loại hợp đồng, mỗi hộ gia đình sẽ phải chi thêm từ 80 đến 160 đô la mỗi năm cho khoản này.
Thứ ba, và cũng là cú đánh trực diện vào các hóa đơn tiện ích, chính là việc chấm dứt chương trình hoàn thuế năng lượng. Khoản giảm giá 450 đô la mỗi năm mà Chính phủ hỗ trợ từ năm 2024 đã chính thức hết hiệu lực vào tháng 12 năm ngoái. Những hóa đơn điện đầu tiên không còn bóng dáng trợ cấp đang bắt đầu tìm đến hộp thư của các gia đình trong tuần này.
Bà Kate Browne nhấn mạnh: “Khi bạn cộng dồn việc tăng lãi suất, phí bảo hiểm y tế cao hơn và việc chấm dứt trợ cấp năng lượng, bạn sẽ phải chịu thêm hơn 2.000 đô la chi phí hàng năm cùng một lúc, và đó là chưa kể đến tất cả những gánh nặng mà người dân Úc đã phải gánh chịu.”
Căng thẳng tài chính và nỗi lo về năng lượng
Số liệu từ Chỉ số Căng thẳng Tài chính của Compare Club công bố vào tháng 3 năm nay cho thấy một bức tranh tối màu: 38% người Úc thừa nhận tình hình tài chính của họ tồi tệ hơn hẳn so với năm ngoái. Đáng lo ngại hơn, khoảng 43% trong số 1.000 người được khảo sát cho biết họ thường xuyên phải dùng đến thẻ tín dụng hoặc các khoản vay ngắn hạn chỉ để thanh toán các hóa đơn sinh hoạt thiết yếu hàng ngày.
"Đây là những người đang cố gắng theo kịp chi phí tăng nhanh hơn tiền lương của họ," bà Browne chia sẻ đầy cảm thông về tình cảnh của những người làm công ăn lương hiện nay.
Bên cạnh các hóa đơn cố định, giá nhiên liệu cũng đang trở thành cơn ác mộng tại các trạm xăng. Những biến động địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là việc đóng cửa eo biển Hormuz do cuộc xung đột của Donald Trump ở Iran, đã đẩy giá dầu thô lên cao. Tại Úc, tình hình càng trở nên mong manh do quốc gia này phụ thuộc lớn vào nhiên liệu tinh chế nhập khẩu.
Hiện nay, giá xăng không chì 91 octane trên toàn quốc đang dao động ở mức 2,40 đến 2,50 đô la mỗi lít. Thậm chí, ở một số khu vực xa xôi, giá dầu diesel đã vượt ngưỡng 3,00 đô la. Tiến sĩ Lurion De Mello từ Đại học Macquarie cảnh báo về sự phụ thuộc vào logistics nước ngoài: "Trong ngắn hạn, chúng ta sẽ ổn. Sẽ có một ít nhiên liệu được cung cấp cho đến khoảng giữa tháng Tư. Nhưng sau đó, có quá nhiều bất ổn. Các tàu chở dầu đang bị chuyển hướng, và Úc không sở hữu bất kỳ tàu chở dầu nào của riêng mình. Chúng ta hoàn toàn phụ thuộc vào các tàu nước ngoài."
Lộ trình hành động: Tự cứu mình trước khi chờ cứu trợ
Dù bức tranh tổng thể có phần ảm đạm, các chuyên gia khẳng định người tiêu dùng vẫn có những công cụ để giảm thiểu thiệt hại. Bà Kate Browne khẳng định: "Bạn không thể kiểm soát việc tăng giá, nhưng bạn có thể chống lại việc tăng giá các hóa đơn khác. Việc chuyển đổi nhà cung cấp năng lượng có thể tiết kiệm hàng trăm đô la mỗi năm, và xem xét lại bảo hiểm y tế của bạn có thể giúp bạn tiết kiệm thêm 300 đô la nữa."
Dưới đây là các bước cụ thể mà hộ gia đình, đặc biệt là tại bang Victoria, có thể thực hiện ngay để bảo vệ túi tiền của mình:
Tối ưu hóa hóa đơn năng lượng
Tại Victoria, thị trường năng lượng có sự cạnh tranh rất cao. Người dân có thể tiết kiệm trung bình 433 đô la mỗi năm bằng cách sử dụng công cụ "Victorian Energy Compare" – một trang web độc lập của Chính phủ bang để so sánh và tìm ra gói cước rẻ nhất dựa trên thói quen sử dụng thực tế.
Ngoài ra, người tiêu dùng cần kiểm tra xem mình có đang bị tính phí theo mức giá mặc định (Victorian Default Offer - VDO) hay không. Nếu hợp đồng cũ đã hết hạn, hãy chủ động yêu cầu nhà cung cấp đưa vào các gói chiết khấu mới thay vì chấp nhận mức giá mặc định. Việc rà soát lại gói khí đốt (gas) cũng có thể giúp giữ lại từ 100 đến 200 đô la mỗi năm.
Rà soát bảo hiểm y tế trước giờ G
Để đối phó với mức tăng 4,41%, các chuyên gia khuyến nghị thực hiện một cuộc "tổng kiểm tra y tế" cho hợp đồng bảo hiểm. Hãy mạnh dạn loại bỏ các dịch vụ không còn cần thiết, như các gói hỗ trợ sinh đẻ đối với những người đã qua độ tuổi này, hoặc các mục về chỉnh nha nếu không có nhu cầu.
Một mẹo nhỏ khác là nâng mức tiền khấu trừ (Excess) – số tiền bạn tự chi trả khi nhập viện – để đổi lấy mức phí đóng hàng tháng (Premium) thấp hơn. Đặc biệt, nếu có điều kiện tài chính, việc thanh toán trước toàn bộ phí bảo hiểm cho năm tới trước ngày 1 tháng 4 sẽ giúp "khóa" mức giá cũ thêm 12 tháng, tránh được đợt tăng giá sắp tới.
Giảm áp lực lãi suất thế chấp
Trong bối cảnh lãi suất 4,1%, các hộ gia đình nên chủ động liên hệ với ngân hàng để yêu cầu mức "Loyalty Discount" (chiết khấu cho khách hàng thân thiết). Đôi khi, chỉ cần yêu cầu mã số chuyển khoản (discharge form) là đủ để bộ phận giữ chân khách hàng của ngân hàng đề xuất một mức lãi suất cạnh tranh hơn. Đồng thời, việc tận dụng tối đa tài khoản bù trừ (Offset account) sẽ giúp giảm đáng kể số tiền lãi phải trả hàng tháng, giúp tiền nhàn rỗi làm việc hiệu quả hơn.
Dù những ngày tới được dự báo sẽ đầy thử thách, nhưng với một lộ trình tài chính chủ động và sự nhạy bén trong việc chuyển đổi dịch vụ, các hộ gia đình Úc hoàn toàn có thể tìm thấy những kẽ hở để giảm bớt sức ép từ con số 2.000 đô la đang đe dọa.
Xin lưu ý: Những thông tin trên chỉ mang tính tổng quát, tham khảo, không thể thay thế tư vấn chuyên môn, không có mục đích quảng cáo cho bất cứ tổ chức, các nhân nào. Mọi chi tiết về trường hợp của quý vị, xin liên hệ với cơ quan hữu trách hoặc chuyên gia trong lĩnh vực liên quan.
READ MORE
Dịch vụ hữu ích
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
