Những video trên TikTok hay Facebook cảnh báo rằng kem chống nắng “gây ung thư”, “làm rối loạn hormone” hoặc “khiến cơ thể thiếu vitamin D” đang thu hút hàng triệu lượt xem.
Tuy nhiên, các chuyên gia y tế tại Úc khẳng định: kem chống nắng vẫn an toàn và là một trong những biện pháp quan trọng nhất để phòng ngừa ung thư da.
Nhiều người trẻ hoang mang vì tin giả
Một khảo sát gần đây của The Royal Children's Hospital Melbourne cho thấy 45% thanh thiếu niên Úc hoặc tin rằng, hoặc không chắc liệu các thành phần trong kem chống nắng có gây hại cho sức khỏe hay không.
Các chuyên gia lo ngại rằng những thông tin sai lệch này có thể khiến người dân giảm sử dụng kem chống nắng, từ đó làm tăng nguy cơ ung thư da trong tương lai.
Giáo sư Jane Hanrahan, Trường Dược, Đại học Sydney, cho biết bà nhận thấy ngày càng nhiều sinh viên đặt câu hỏi về độ an toàn của kem chống nắng – điều hiếm thấy cách đây vài năm.
“Kem chống nắng đã góp phần giúp số ca ung thư da tại Úc không còn tăng mạnh như trước. Việc lan truyền những hiểu lầm này là rất đáng lo,” bà nói.
Kem chống nắng có gây thiếu vitamin D không?
Một trong những lo ngại phổ biến trên mạng xã hội là việc dùng kem chống nắng sẽ khiến cơ thể không tổng hợp đủ vitamin D từ ánh nắng mặt trời.
Một nghiên cứu của Viện QIMR Berghofer cho thấy những người sử dụng kem chống nắng SPF50+ mỗi ngày có tỷ lệ thiếu vitamin D cao hơn một chút so với những người dùng ít thường xuyên.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu nhấn mạnh rằng kết quả này không nên khiến mọi người ngừng dùng kem chống nắng.
Giáo sư Rachel Neale, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết:
“Không có bằng chứng cho thấy phơi nắng hiệu quả hơn việc bổ sung vitamin D bằng thuốc.”
Theo Hội Ung thư Úc (Cancer Council), với đa số người dân, lượng nắng tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày đã đủ để duy trì vitamin D, và những người lo ngại có thể trao đổi với bác sĩ về việc bổ sung vitamin D an toàn.
Kem chống nắng có gây rối loạn hormone?
Một số video lan truyền cho rằng các hóa chất trong kem chống nắng có thể làm rối loạn nội tiết tố.
Các chuyên gia cho biết lo ngại này chủ yếu xuất phát từ thí nghiệm trên động vật với liều lượng rất cao, không phản ánh mức độ sử dụng thực tế của con người.
Trong nghiên cứu về độc chất, liều lượng quyết định độc tính. Một người sẽ phải dùng lượng kem chống nắng cực lớn mỗi ngày mới có thể đạt tới mức gây tác động như trong thí nghiệm trên động vật.Tiến sĩ Frederic Leusch, chuyên gia nghiên cứu về độc chất tại Đại học Griffith
TGA nói gì về độ an toàn của kem chống nắng?
Cơ quan Quản lý Dược phẩm Úc (TGA) đã rà soát các thành phần phổ biến trong kem chống nắng và đề xuất giảm nồng độ tối đa của một số chất để tăng thêm biên độ an toàn, dù các sản phẩm hiện nay vẫn được xem là an toàn cho người tiêu dùng.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng những rà soát này nhằm làm cho sản phẩm vốn đã an toàn trở nên an toàn hơn nữa, chứ không phải vì kem chống nắng gây hại.
Không dùng kem chống nắng mới là nguy cơ lớn
Úc là một trong những quốc gia có tỷ lệ ung thư da cao nhất thế giới. Ước tính hai trong ba người Úc sẽ được chẩn đoán mắc ung thư da trong suốt cuộc đời, và khoảng 2.000 người tử vong mỗi năm vì căn bệnh này.
Nghiên cứu của Đại học Sydney cho thấy những người thường xuyên dùng kem chống nắng từ nhỏ có thể giảm 40% nguy cơ mắc ung thư hắc tố (melanoma) khi trưởng thành.
Người dân có thể tìm hỗ trợ và thông tin ở đâu?
Thay vì tin vào các video lan truyền trên mạng xã hội, các chuyên gia khuyến cáo người dân nên tìm thông tin từ những dịch vụ y tế chính thống tại Úc, bao gồm:
- Bác sĩ gia đình (GP): tư vấn loại kem chống nắng phù hợp, kiểm tra vitamin D nếu cần
- Dược sĩ cộng đồng: giải thích thành phần và cách sử dụng kem chống nắng đúng cách
- Dịch vụ kiểm tra da và ung thư da (skin check clinics), đặc biệt cho người làm việc ngoài trời
- Các nguồn thông tin chính thống như Cancer Council, Therapeutic Goods Administration (TGA) và Healthdirect Australia
Kem chống nắng không chỉ giúp ngăn ngừa ung thư da mà còn bảo vệ làn da khỏi lão hóa sớm.
Trong bối cảnh tin giả về sức khỏe lan truyền ngày càng nhiều, việc tìm đến các dịch vụ y tế và nguồn thông tin chính thống là cách tốt nhất để bảo vệ bản thân và gia đình.
