Nỗ lực gia nhập Khối Liên Âu của Thổ Nhĩ Kỳ kéo dài hàng chục năm qua mà không đạt tiến triển đáng kể, nay tuyên bố của Tổng thống Erdogan có thể tái áp dụng án tử hình tại Thổ, phải chăng sẽ kết thúc tham vọng gia nhập Liên minh Châu Âu của nước này?
Trong một nhà thờ ngay tại Vienna, Áo, những âm thanh từ một dàn hợp xướng Thổ Nhĩ Kỳ vang lên với sự quy tụ của các nhạc cụ truyền thống.
Người thưởng thức được đến với bản nhạc được coi là quốc ca của Khối Liên Âu, do Ludwig Beethoven sáng tác, 'Ode to Joy'.
Thế nhưng, thực tế chính trị là Thổ Nhĩ Kỳ và Liên Âu đã có nhiều cuộc tranh luận về việc kết nạp Thổ làm thành viên EU trong vài chục năm qua.
“Thủ tướng nước này đã luôn khẳng định rằng bà nghiêng về phương án để Thổ là một đối tác đặc quyền của Liên âu hơn là thành viên chính thức,” ông Hakan Akbulut, chuyên gia phân tích về Thổ Nhĩ Kỳ và An ninh, hợp tác với Viện nghiên cứu Các vấn đề Quốc tế của Áo
Nỗ lực hàng chục năm không kết quả
Đã 30 năm kể từ khi Thổ Nhĩ Kỳ đăng ký được gia nhập Khối Liên minh Kinh Tế Âu châu, tiền thân của Liên âu ngày nay.
Vào năm 1999, Thổ Nhĩ Kỳ đã chính thức trở thành một ứng viên để được xét tư cách gia nhập EU và các cuộc đàm phán được khởi động cách đây 12 năm.
Tuy nhiên, tiến trình này bị đình trệ và có một số dấu hiệu cho thấy nỗ lực gia nhập EU của Thổ Nhĩ Kỳ sẽ thất bại.
Cản trở mới nhất đối với Thổ gần đây lại đến chính từ chuyện nội bộ của họ khi mà đương kim Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ ông Recep Tayyip, đe dọa sẽ tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý để tái áp dụng án tử hình.
Phát ngôn nhân của EU, Margaritis Schinas lập tức tuyên bố, với Liên Âu, hành động đó của Thổ Nhĩ Kỳ đồng nghĩa với việc nước này đã vượt qua giới hạn cuối cùng.
“Chúng tôi đã từ chối dứt khoát việc áp dụng án tử hình, đó là một trong những quan điểm chủ chốt căn bản của Khối Liên âu.”
“Đây là một nguyên tắc then chốt và cũng là biểu tượng cho một Châu Âu trên thế giới ngày nay,” ông Schinas nói.
Cũng vì lý do này mà đại diện nước Áo khẳng định một cuộc trưng cầu dân ý để áp dụng lại án tử hình ở Thổ cũng đồng nghĩa là sự chấm dứt luôn nỗ lực đầy ảo tưởng của EU là kết nạp Thổ Nhĩ Kỳ làm thành viên.
Án tử hình là lý do duy nhất loại Thổ?
Ông Hakan Akbulut, một chuyên gia phân tích về Thổ Nhĩ Kỳ và An ninh, hợp tác với Viện nghiên cứu Các vấn đề Quốc tế của Áo, cho rằng thế giới có thể hiểu rõ thực chất của câu chuyện này.
“Như thường lệ, ông Erdogan thích kích động cả với các vấn đề trong nước và các mối quan hệ quốc tế.”
“Tuy nhiên, tôi không biết là cuộc tranh luận này rồi sẽ dẫn đến đâu nữa. Rõ ràng là EU tuyên bố thẳng thừng họ sẽ chấm dứt tiến trình kết nạp này nếu có Thổ thực hiện tu chính luật pháp về án tử hình.”
“Tôi không cho là việc này sẽ ngăn cản Thổ tiến hành công việc của họ bởi vì tiến trình gia nhập Liên Âu thực chất đâu có tồn tại,” ông Akbulut nói.
Còn trên đường phố Vienna, vẫn không ngớt ồn ào từ những người tham gia cuộc biểu tình ủng hộ cho Tổng thống Erdogan.
Trong một cuộc trưng cầu dân ý gần đây, phần lớn những người Áo nhập cư từ Thổ Nhĩ Kỳ bỏ phiếu ủng hộ cho ông Erdogan có được quyền lực mạnh mẽ và sâu rộng.
Nhiều người người cũng sẽ bỏ phiếu đồng thuận với việc áp dụng lại án tử hình nếu như cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề này được tổ chức.
Tuy nhiên, Thủ tướng Áo, Christian Kern cho hay sẽ không có cuộc trưng cầu dân ý nào kiểu như thế được tiến hành ở nước này.
“Một cuộc trưng cầu dân ý như thế không thể nào được tiến hành trên đất Áo. Đây là hành động chống lại tất cả những niềm tin và giá trị của chúng ta.”
“Tôi khẳng định chắc chắn rằng hành động đó sẽ không nhận được sự ủng hộ,” ông Kern nói.
Trong khi đó, Đức cũng đã đưa ra lời bình luận về việc cộng đồng người Thổ tại nước này bỏ phiếu trong một cuộc trưng cầu dân ý về án tử hình.
Theo đó, chính phủ Đức sẽ sử dụng đến các công cụ pháp lý để ngăn chặn một sự kiện như thế.
EU chưa thống nhất quan điểm về Thổ Nhĩ Kỳ
Tuy nhiên, trong khi đây có thể là vấn đề sẽ đặt dấu chấm hết cho nỗ lực trở thành thành viên EU của Thổ Nhĩ Kỳ, thì ông Hakan Akbulut cho từ trước tới giờ Liên Âu vẫn luôn băn khoăn về cam kết với tiến trình kết nạp Thổ.
“Nhiều quốc gia EU đã nói không, Thổ Nhĩ Kỳ không bao giờ được làm thành viên của khối.”
“Đức cũng có quan điểm tương tự khi mà Thủ tướng nước này đã luôn khẳng định rằng bà nghiêng về phương án để Thổ là một đối tác đặc quyền của Liên âu hơn là thành viên chính thức.”
“Nếu để ý đến nước Áo, Pháp và các quốc gia khác nữa thì sẽ thấy họ cũng khẳng định rằng một khi các cuộc đối thoại về vấn đề này hoàn tất, sẽ cần đến một cuộc trưng cầu dân ý về việc Thổ gia nhập EU,” ông Akbulut nói.
Trong khi đó thì tại khu chợ sầm uất Brunnen ở Quận 16, thủ đô Vienna, nước Áo cũng đang là nơi quy tụ của nhiều hộ kinh doanh là người gốc Thổ Nhĩ Kỳ.
Những di dân Thổ này nghĩ sao về con đường gia nhập EU của quê hương họ.
Cũng giống như nhiều người, anh Yasin hiện là một ủng hộ viên của ông Erdogan và anh mong rằng các cuộc đàm phán của EU sẽ tiếp tục.
“Tôi ủng hộ ông Erdogan bởi vì ông chăm sóc những người tỵ nạn Syria, tất nhiên là tôi ủng hộ rồi,” anh Yasin nói.
Còn một người đàn ông khác là Murat, mặc dù bày tỏ sự ủng hộ với Tổng thống Erdogan nhưng ông không chấp nhận án tử hình ở Thổ và tin rằng EU và Thổ sẽ không bao giờ đồng thuận với ý tưởng đó và cũng sẽ chẳng thảo luận gì về chuyện đó.
“Tôi không tin là chuyện này sẽ tiếp tục bởi vì giữa EU và Thổ giờ ngày càng trở nên tệ hại hơn.”
“Trong suốt 10 hay 15 năm qua, EU vẫn cứ hứa rằng, năm tới...rồi lại năm tới nữa...” anh Murat nói.
Đó là thực tế, còn trong không gian của buổi biểu diễn trong nhà thờ, ca đoàn và khán giả có lẽ đang nhìn nhận vấn đề này theo một cách khác.
Họ hy vọng âm nhạc có thể đoàn kết Thổ Nhĩ Kỳ và Âu châu cho dù các chính trị gia không thể làm được việc đó.
