Israel và Lebanon đã đạt được đồng thuận nguyên tắc về một lệnh ngừng bắn sau các cuộc đàm phán do Hoa Kỳ dẫn dắt, nhưng thỏa thuận vẫn phụ thuộc vào điều kiện chấm dứt hoàn toàn các hành động tấn công từ lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn. Diễn biến này xảy ra trong bối cảnh căng thẳng rộng hơn tại Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, khi Washington tiếp tục khẳng định “chiến thắng” trong cuộc xung đột với Iran, bất chấp các cáo buộc về những đợt tấn công mới và leo thang bạo lực trong khu vực.
Israel và Lebanon đã nhất trí thực hiện một lệnh ngừng bắn, song nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là phải có “sự chấm dứt hoàn toàn” các hành động tấn công từ lực lượng Hezbollah được Iran hậu thuẫn. Thông tin được nêu trong một tuyên bố chung sau các cuộc đàm phán do Hoa Kỳ dẫn dắt tại Washington DC hôm thứ Năm.
Hai bên, vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức, cũng đã đồng ý thiết lập các “khu vực thí điểm”, trong đó lực lượng vũ trang Lebanon sẽ “nắm quyền kiểm soát tuyệt đối lãnh thổ, loại trừ mọi tác nhân phi nhà nước”.
Tuyên bố cho biết thêm, hai bên sẽ gặp lại trong vòng đàm phán tiếp theo về “các trụ cột chính trị và an ninh” vào tuần bắt đầu từ ngày 22/6, với mục tiêu hướng tới một thỏa thuận toàn diện.
“Tất cả các quốc gia tái khẳng định rằng tương lai quan hệ giữa Israel và Lebanon phải do hai chính phủ có chủ quyền quyết định,” văn bản nêu rõ.
Tuyên bố cũng nhấn mạnh rằng các bên đã bác bỏ mọi nỗ lực của bất kỳ quốc gia hay tác nhân phi nhà nước nào nhằm “bắt giữ tương lai của Lebanon làm con tin”, được cho là ám chỉ Iran và lực lượng Hezbollah đồng minh.
Các cuộc đàm phán diễn ra chỉ vài ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố hai bên đã cam kết hạ nhiệt căng thẳng.
Tuy nhiên, giao tranh giữa Israel và Hezbollah vẫn tiếp diễn. Hezbollah cho biết đã tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa vào miền bắc Israel hôm thứ Tư, trong khi phía Lebanon nói các đợt không kích của Israel tại miền nam đã khiến ít nhất 9 người thiệt mạng, trong đó có hai nhân viên y tế.
Trong một diễn biến khác, ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio hôm thứ Tư đã tiếp tục bảo vệ tuyên bố rằng cuộc chiến với Iran đã kết thúc, dù các cuộc tấn công chết người vẫn đang diễn ra.
Phát biểu trước Ủy ban Đối ngoại Hạ viện, ông Rubio cho biết: “Chúng tôi không còn tiến hành các cuộc tấn công kéo dài bên trong lãnh thổ Iran nhằm làm suy yếu năng lực quân sự của họ, bởi vì Chiến dịch Epic Fury đã kết thúc,” đồng thời khẳng định Mỹ đã giành chiến thắng.
Cuộc chiến Mỹ–Israel, mà phía Mỹ đặt tên là “Chiến dịch Epic Fury”, đã lan rộng khắp Trung Đông kể từ các đợt tấn công đầu tiên nhằm vào Iran vào ngày 28/2.
Iran được cho là đã đáp trả bằng cách nhắm mục tiêu vào các đồng minh của Mỹ trong khu vực và trên thực tế phong tỏa eo biển Hormuz — tuyến hàng hải trọng yếu đối với dầu mỏ và khí đốt từ vùng Vịnh.
Ông Rubio cho biết Mỹ định nghĩa “chiến thắng” là việc phá hủy năng lực công nghiệp quốc phòng của Iran, làm suy giảm đáng kể số lượng bệ phóng tên lửa, cũng như giảm mạnh kho UAV.
“Và chúng tôi đã đạt được tất cả những mục tiêu đó, bên cạnh việc phá hủy những gì còn lại của không quân họ và xóa sổ toàn bộ hải quân thông thường,” ông nói.
Tuy nhiên, phát biểu của ông Rubio vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ các nghị sĩ Dân chủ, những người cho rằng xung đột vẫn đang tiếp diễn. Họ dẫn chứng việc Iran tấn công sân bay Kuwait hôm thứ Tư, khiến một người thiệt mạng và 63 người bị thương, làm leo thang căng thẳng nghiêm trọng.
Bahrain — quốc gia cũng như Kuwait có hiện diện quân sự đáng kể của Mỹ — cũng ghi nhận các cuộc tấn công bằng drone trong đêm do Iran thực hiện.
“Nếu ông có thể đổi tên chiến dịch, điều đó không làm thay đổi thực tế rằng eo biển vẫn bị phong tỏa, và binh sĩ của tôi cũng như toàn bộ quân nhân của chúng ta vẫn đang ở trong tình thế nguy hiểm,” nghị sĩ Sara Jacobs (California) nói với ông Rubio.
Trong cập nhật gửi các nhà lập pháp, ông Rubio cho biết các cuộc đàm phán với Iran đang tập trung vào vấn đề kho uranium làm giàu cao của Tehran, đồng thời nhấn mạnh Iran vẫn chưa đồng ý một thỏa thuận hòa bình.
Phía Mỹ khẳng định Iran phải bàn giao lượng uranium làm giàu gần mức vũ khí, cam kết hạn chế chương trình hạt nhân và mở lại eo biển Hormuz nếu muốn đạt được một thỏa thuận hòa bình.
“Hiện tại, trong một số văn bản đã được trao đổi qua lại, vấn đề này đã được đề cập rõ, nhưng chúng tôi vẫn chưa nhận được sự phê chuẩn cuối cùng từ phía họ tính đến sáng nay,” ông Rubio nói trước ủy ban Hạ viện.
Iran cũng cho biết họ yêu cầu giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị phong tỏa trước khi tham gia các cuộc đàm phán thực chất về chương trình hạt nhân, đồng thời bác bỏ các phát biểu trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng kho uranium làm giàu của nước này sẽ bị phá hủy hoàn toàn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
