Vào đêm thứ Ba tức hôm nay 3 tháng 3 năm 2026, mặt trăng sẽ từ từ chìm vào bóng của Trái Đất và xuất hiện với màu đỏ thẫm rực rỡ trong một hiện tượng nguyệt thực toàn phần "trăng máu" hay 'blood moon' duy nhất, có thể nhìn thấy từ Úc trong năm 2026.
Hiện tượng này sẽ được nhìn thấy ở mọi tiểu bang và vùng lãnh thổ trên khắp đất nước, mặc dù giai đoạn toàn phần được mong đợi (kéo dài 58 phút), sẽ xảy ra vào các thời điểm hơi khác nhau, tùy thuộc vào múi giờ, theo Jonti Horner, giáo sư vật lý thiên văn từ Đại học Nam Queensland.
Không giống như nhiều hiện tượng thiên văn khác, yêu cầu kính chuyên dụng hoặc thiết bị đắt tiền, hiện tượng này chỉ yêu cầu bạn bước ra ngoài và nhìn lên.
Điều gì gây ra nguyệt thực?
Nguyệt thực xảy ra khi Trái Đất nằm trực tiếp giữa Mặt Trời và Mặt Trăng, tạo ra một bóng khổng lồ trên bề mặt Mặt Trăng và khiến Mặt Trăng chuyển sang màu đỏ cam đậm, trong giai đoạn toàn phần.
Sự thẳng hàng này chỉ có thể xảy ra, trong pha trăng tròn.
Theo Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Quốc gia (NASA) Hoa Kỳ, có ba giai đoạn chính:
Giai đoạn bán nguyệt: Mặt Trăng đi vào vùng bóng ngoài của Trái Đất (vùng bán nguyệt) và bắt đầu mờ đi, mặc dù sự thay đổi màu sắc tinh tế này có thể khó nhận thấy.
Nguyệt thực một phần: Mặt Trăng di chuyển vào vùng bóng trong của Trái Đất (vùng bóng tối), và một "vết cắn" tối xuất hiện trên đĩa Mặt Trăng.
Nguyệt thực toàn phần: Toàn bộ Mặt Trăng nằm trong vùng bóng tối và chuyển sang màu đỏ đồng, khi ánh sáng mặt trời xuyên qua khí quyển Trái Đất, trước khi đến bề mặt Mặt Trăng.
Người ngắm sao có thể xem nó như thế nào?
Nguyệt thực toàn phần sẽ được nhìn thấy ở khắp mọi nơi tại Úc, với thời gian khác nhau tùy theo thành phố: Sydney, Melbourne, Brisbane và Adelaide sẽ chứng kiến nguyệt thực toàn phần. Hiện tượng nhật thực một phần sẽ bắt đầu lúc 8:50 tối AEDT tại Sydney và Melbourne, và lúc 7:50 tối tại Brisbane và 8:20 tối tại Adelaide.
Nhật thực toàn phần, khi Mặt Trăng hoàn toàn nằm trong bóng của Trái Đất, sẽ bắt đầu lúc 10:04 tối tại Sydney và Melbourne, 9:04 tối tại Brisbane và 9:34 tối tại Adelaide.
Jonti Horner, giáo sư vật lý thiên văn từ Đại học Nam Queensland, nói với SBS News.
"Chỉ khi gần đến thời điểm toàn phần, thì phần Mặt Trăng còn lại có thể nhìn thấy, mới mờ đi đủ để bạn thấy màu đỏ”, Jonti Horner.
Mặt Trăng sẽ bắt đầu rời khỏi bóng của Trái Đất lúc 11:02 tối tại Sydney và Melbourne, 10:02 tối tại Brisbane, 10:32 tối tại Adelaide, khiến thời gian toàn phần kéo dài 58 phút.
Perth cũng sẽ chứng kiến một phần đáng kể của sự kiện này, với nhật thực toàn phần bắt đầu lúc 7:04 tối và kết thúc lúc 8:02 tối.
Tại sao nó được gọi là trăng máu?
Thuật ngữ "trăng máu" xuất phát từ màu đỏ, mà mặt trăng có được trong giai đoạn toàn phần. Thay vì tối hoàn toàn, mặt trăng phản chiếu ánh sáng mặt trời đã đi qua khí quyển Trái đất.
Khi các bước sóng màu xanh lam tán xạ, các bước sóng màu đỏ dài hơn bị bẻ cong vào bóng của Trái đất và chiếu sáng bề mặt mặt trăng, với các sắc thái từ màu cam gỉ đến màu đỏ thẫm.
Giáo sư Horner giải thích.
"Những gì chúng ta thấy từ Trái đất là mặt trăng chuyển sang màu đỏ như máu, trở nên mờ hơn rõ rệt và đó là những gì chúng ta thấy là trăng máu”, Jonti Horner.
Người ngắm sao có thể thấy gì khác, vào đêm nhật thực?
Theo NASA, khi bóng của Trái đất làm tối mặt trăng, bầu trời xung quanh nó trở nên phong phú và sâu thẳm hơn.
Các chòm sao quen thuộc có thể xuất hiện sáng hơn và chi tiết hơn bình thường.
Ông Horner cho biết, Dải Ngân hà có thể nổi bật hơn, đặc biệt là ở những vùng trời tối.
Các hành tinh và các ngôi sao mờ hơn cũng dễ phát hiện hơn, mà không bị chói bởi ánh trăng tròn.
Vậy cách tốt nhất để xem hiện tượng nầy ra sao?
Để tận hưởng trọn vẹn sự kiện tuyệt đẹp này, hãy tìm một địa điểm quan sát thoáng đãng với tầm nhìn rõ ràng ra bầu trời.
Nếu có thể, hãy tránh xa ánh đèn thành phố chói chang.
Nếu chụp ảnh, hãy sử dụng chân máy và phơi sáng lâu hơn, để ghi lại những sắc đỏ đậm.
Nhưng giáo sư Horner cho biết, trong khi nhiều người thích thử nghiệm với ống nhòm, máy ảnh hoặc kính thiên văn, thì đối với ông cách đáng nhớ nhất để trải nghiệm nguyệt thực toàn phần, đơn giản là quan sát bằng mắt thường.
"Đối với tôi, phải là bằng mắt thường. Hãy ra ngoài đó với những người bạn yêu thương và cùng chia sẻ trải nghiệm tuyệt vời này. Hãy nhìn lên bầu trời, ngắm nhìn mặt trăng trở nên kỳ lạ”, Jonti Horner.
Như vậy khi nào sẽ có nguyệt thực toàn phần tiếp theo?
Nguyệt thực toàn phần hôm thứ Ba là lần duy nhất trong năm 2026, có thể quan sát được từ Úc và là một phần của sự kiện toàn cầu hiếm hoi.
Nguyệt thực toàn phần tiếp theo ở bất kỳ nơi nào trên Trái đất, sẽ không xảy ra cho đến năm 2028.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
