Trong lúc tranh luận chính trị về phá thai lại nóng lên tại Úc, nhiều chuyên gia cho rằng vấn đề thực sự không chỉ nằm ở quyền tiếp cận dịch vụ y tế, mà còn là câu hỏi lớn hơn: liệu phụ nữ có thực sự được quyền tự quyết đối với cơ thể và thai kỳ của mình hay không.
Khi áp lực gia đình, tài chính và bạo lực khiến quyền lựa chọn của phụ nữ di dân trở nên mong manh
Đằng sau những cuộc biểu tình, các dự luật và tranh cãi chính trị là những câu chuyện ít được nhìn thấy của phụ nữ di dân, những người vừa đối mặt với rào cản ngôn ngữ, visa, tài chính, vừa chịu áp lực nặng nề từ gia đình và cộng đồng.
Muktesh Chibber, chuyên gia trị liệu tâm lý và hòa giải các mối quan hệ gia đình tại Úc, cho biết bà đã gặp nhiều phụ nữ mang thai rơi vào trạng thái tuyệt vọng vì bị ép phá thai hoặc ngược lại, bị ngăn cản tiếp cận dịch vụ phá thai dù đang sống trong môi trường bạo lực gia đình.
“Rất nhiều phụ nữ không thật sự có lựa chọn,” bà nói.
“Cô phải đi làm, phải góp tiền cho gia đình”
Theo Chibber, trong nhiều gia đình di dân, áp lực kinh tế có thể trở thành nguyên nhân dẫn đến việc ép phụ nữ chấm dứt thai kỳ.
“Họ nói với người phụ nữ rằng: ‘Sao cô lại mang thai? Cô phải đi làm, phải đóng góp tiền mortgage, phải phụ giúp gia đình’,” bà kể.
“Tôi đã gặp những phụ nữ trải qua sang chấn rất lớn vì bị ép bỏ con, thậm chí là lần mang thai đầu tiên.”
Áp lực này không phải lúc nào cũng thể hiện bằng bạo lực thể xác. Nhiều trường hợp là sự cô lập tinh thần kéo dài: bị chì chiết mỗi ngày, bị gây áp lực từ chồng, cha mẹ chồng hoặc đại gia đình, bị đe dọa về tài chính hay tình trạng visa.
“Họ bị quấy rối mỗi ngày. Cuộc sống trở thành địa ngục,” Chibber nói.
Theo bà, với nhiều phụ nữ di dân, việc giữ thai hay bỏ thai đều có thể dẫn đến đổ vỡ hôn nhân, mất nơi ở hoặc mất hỗ trợ tài chính.
Khi phá thai không còn là “quyền lựa chọn”
Trong nhiều năm, các cuộc tranh luận về phá thai tại Úc thường tập trung vào quyền tiếp cận dịch vụ y tế và quyền hợp pháp của phụ nữ.
Tuy nhiên, các chuyên gia làm việc trực tiếp với cộng đồng di dân cho rằng điều còn thiếu trong cuộc tranh luận công khai là yếu tố quyền lực trong gia đình và khả năng tự chủ thật sự của phụ nữ.
Có những người muốn giữ con nhưng bị ép phá thai. Cũng có người muốn phá thai nhưng bị cấm đoán.Muktesh Chibber
Bà cho biết một số phụ nữ đang sống trong môi trường bạo lực gia đình nghiêm trọng nhưng không thể tiếp cận phá thai vì bị kiểm soát tài chính hoặc phụ thuộc visa vào chồng.
“Họ không được phép đi làm, không có tiền riêng, không có tiếng Anh đủ tốt để tìm dịch vụ hỗ trợ,” bà nói.
“Có người bị đe dọa rằng nếu chống lại chồng hoặc gia đình chồng, họ sẽ mất visa hoặc bị đưa con đi.”
Trong những hoàn cảnh như vậy, việc mang thai có thể khiến người phụ nữ càng khó thoát khỏi vòng kiểm soát.
Hệ thống chưa được thiết kế cho phụ nữ di dân
Tiến sĩ Adele Murdolo, giám đốc điều hành Trung tâm Sức khỏe Phụ nữ Đa văn hóa (Multicultural Centre for Women’s Health), cho rằng hệ thống chăm sóc sức khỏe sinh sản tại Úc hiện vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu của phụ nữ di dân và tị nạn.
“Đây không phải là những thiếu sót vô tình,” bà nói.
“Việc nhiều dịch vụ chỉ dùng tiếng Anh, thiếu nhân viên y tế hiểu văn hóa cộng đồng, hay việc một số người không được Medicare chi trả, tất cả đều là những rào cản mang tính cấu trúc.”
Theo bà, phụ nữ có visa tạm trú là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương.
Nhiều người lần đầu tiên tìm hiểu luật phá thai của Úc trong lúc đang trải qua khủng hoảng tinh thần hoặc bạo lực gia đình.
“Họ không biết mình có quyền gì, tìm đến ai, hay dịch vụ nào an toàn,” bà nói.
Tiến sĩ Murdolo cho rằng điều phụ nữ cần nhất là khả năng tiếp cận các chuyên gia y tế “có kỹ năng và không thiên vị”.
“Họ cần được cung cấp thông tin khoa học, trung lập và an toàn để tự đưa ra quyết định cho chính mình.”
Tranh cãi mới về phá thai lựa chọn giới tính
Trong bối cảnh đó, tranh luận chính trị về phá thai lại tiếp tục nóng lên tại New South Wales.
Nghị sĩ John Ruddick vừa đưa ra một dự luật cá nhân đề xuất tăng hình phạt đối với các bác sĩ thực hiện phá thai lựa chọn giới tính, với mức phạt lên đến 22.000 đô la hoặc 5 năm tù.
Ông cho rằng luật hiện tại chưa đủ mạnh để ngăn chặn hiện tượng này.
Nếu một người mẹ muốn phá thai vì giới tính thai nhi, họ hoàn toàn có thể nói là vì lý do khác và sẽ không ai biết.Dân biểu John Ruddick
Chiến dịch này nhận được sự ủng hộ từ một số chính trị gia bảo thủ và các nhóm chống phá thai.
Tuy nhiên, nhiều chuyên gia y tế và tổ chức phụ nữ phản đối mạnh mẽ dự luật, cho rằng nó đang tạo ra nỗi sợ hãi và làm kỳ thị cộng đồng di dân.
Tiến sĩ Lucy Cho từ Family Planning Australia cho rằng đây là “một nỗ lực nhằm tái hình sự hóa phá thai”.
“Hệ thống luật pháp NSW hiện đã cấm phá thai lựa chọn giới tính vì lý do không liên quan y tế,” bà nói.
“Dữ liệu cho thấy việc phá thai vì lý do giới tính là cực kỳ hiếm.”
“Kích động căng thẳng chủng tộc”
Một số nhà vận động còn cho rằng việc nhấn mạnh vào vấn đề phá thai lựa chọn giới tính đang vô tình gắn định kiến văn hóa lên các cộng đồng di dân, đặc biệt là cộng đồng Nam Á và châu Á.
Người phát ngôn y tế của Đảng Xanh NSW, tiến sĩ Amanda Cohn, chỉ trích dự luật là “bị thúc đẩy bởi luận điệu phân biệt chủng tộc và chống nhập cư”.
Theo các tổ chức cộng đồng, việc liên tục gắn cộng đồng di dân với vấn đề lựa chọn giới tính có thể khiến phụ nữ càng ngại tìm kiếm hỗ trợ y tế.
“Nhiều phụ nữ đã sợ hãi và cô lập sẵn rồi,” một nhân viên cộng đồng tại Melbourne nói.
“Nếu họ nghĩ mình sẽ bị phán xét về văn hóa hoặc cộng đồng của mình, họ sẽ càng không dám tìm đến dịch vụ.”
Một quyết định không bao giờ đơn giản
Nghiên cứu năm 2019 của Đại học La Trobe cho thấy cứ sáu phụ nữ Úc thì có một người từng phá thai trước tuổi 35.
Phá thai diễn ra ở mọi tầng lớp xã hội: phụ nữ độc thân, đã kết hôn, đã có con hoặc chưa có con.
Tuy nhiên, nghiên cứu cũng cho thấy những người ít quyền kiểm soát đối với sức khỏe sinh sản của mình, do bạo lực gia đình, nghèo đói hoặc thiếu tiếp cận biện pháp tránh thai, có nguy cơ phải phá thai cao hơn.
Đối với các chuyên gia làm việc trong lĩnh vực này, đó là lời nhắc rằng quyết định liên quan đến thai kỳ hiếm khi chỉ là vấn đề cá nhân đơn giản.
Nó thường bị chi phối bởi tiền bạc, quyền lực, văn hóa, tình trạng visa và sự an toàn của chính người phụ nữ.
“Chúng ta thường nói về quyền lựa chọn,” Chibber nói.
“Nhưng trước tiên phải hỏi: người phụ nữ đó có thực sự được quyền lựa chọn hay không?”
Nếu bạn hoặc người quen đang bị ảnh hưởng bởi bạo lực gia đình tại Úc, có thể liên hệ 1800RESPECT qua số 1800 737 732 hoặc truy cập 1800RESPECT.org.au để được hỗ trợ miễn phí và bảo mật.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
