Làm đảo lộn sản xuất và vận chuyển dầu ở Trung Đông, sự bất ổn của cuộc chiến giữa Mỹ và Israel chống lại Iran đã gây ra những chấn động mạnh mẽ cho nền kinh tế toàn cầu.
Tăng vọt lên gần 120 đô la một thùng vào thứ Hai, giá dầu lại nhanh chóng giảm xuống vào sáng thứ Ba [10/03] khi Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump gợi ý rằng cuộc chiến có thể sớm kết thúc.
"Nhờ sự giúp đỡ và nỗ lực của các bạn, chúng ta đang làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại, và chúng ta đang làm điều đó nhanh hơn nhiều so với dự kiến. Và nó tốt hơn, mạnh mẽ hơn. Và đất nước chúng ta đang thực sự phát triển tốt. Ý tôi là, ở một mức độ mà không ai nghĩ tới. Chúng ta đã thực hiện một cuộc tấn công nhỏ vì cảm thấy cần phải làm vậy để loại bỏ một số điều xấu xa. Và tôi nghĩ các bạn sẽ thấy đây sẽ là một cuộc tấn công ngắn hạn."
Bước sang tuần thứ hai, cuộc chiến đã chứng kiến Israel, Hoa Kỳ và Iran đều tấn công các cơ sở dầu khí trong khu vực.
Những lo ngại về các cuộc tấn công đã gần như làm tê liệt giao thông ở eo biển Hormuz, nơi vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới mỗi ngày.
Trưởng bộ phận Nghiên cứu Năng lượng tại MST Marquee, Saul Kavonic, cho biết tình hình hiện tại có thể dẫn đến những hậu quả kéo dài.
"Điều này báo hiệu một trong những sự gián đoạn lớn nhất đối với thị trường dầu khí, có khả năng còn lớn hơn cả cuộc chiến Ukraine năm 2022, khi Nga cắt nguồn cung cấp khí đốt cho châu Âu. Và chúng ta chưa từng chứng kiến sự tăng vọt nào ở mức độ này cho đến tận những năm 1970. Ngay cả khi đó, nếu nhìn vào phạm vi và tầm quan trọng của việc đi qua eo biển Hormuz, thì sự gián đoạn liên tục đối với dòng chảy ở đây sẽ gây ra tác động gấp ba lần đối với thị trường dầu khí so với những cú sốc dầu mỏ mà chúng ta đã thấy trong những năm 1970.”
Để đối phó với giá cả tăng vọt, một số quốc gia đã phải áp dụng các biện pháp thắt lưng buộc bụng để cắt giảm việc sử dụng năng lượng.
Tại Pakistan, chính phủ đã thông báo rằng các trường học sẽ đóng cửa trong hai tuần và khoảng một nửa số nhân viên văn phòng trong các dịch vụ không thiết yếu sẽ làm việc tại nhà.
Tại Bangladesh, quốc gia nhập khẩu 95% nhu cầu dầu khí, chính phủ đã triển khai các biện pháp phân phối nhiên liệu theo định mức.
Al Magruf bin Ataur là sinh viên Đại học Dhaka, trường đại học đã đóng cửa như một phần trong nỗ lực của chính phủ.
“Do khủng hoảng nhiên liệu, xe buýt của trường đại học cũng sẽ ngừng hoạt động từ hôm nay. Hôm nay sẽ là ngày cuối cùng xe buýt hoạt động cho các trường đại học. Sau hôm nay, tôi không nghĩ rằng xe buýt sẽ hoạt động nữa do cuộc khủng hoảng nhiên liệu đang diễn ra trong nước. Vì vậy, tôi nghĩ rằng tất cả những yếu tố này đang góp phần vào việc các trường đại học của chúng ta phải đóng cửa từ hôm nay.”
Tại Việt Nam, chính phủ đã tuyên bố sẽ bãi bỏ thuế nhập khẩu nhiên liệu, giảm mức thuế từ 10% xuống 0% cho đến cuối tháng Tư.
Trong khi đó, các quan chức ở Philippines đang cảnh báo về tình trạng tích trữ nhiên liệu khi các hàng dài người xếp hàng trước các trạm xăng ngày càng tăng.
Ông Ric Perez, 65 tuổi, lái một trong những phương tiện giao thông công cộng phổ biến nhất ở Philippines, xe jeepney chạy bằng dầu diesel.
Với dự báo giá dầu diesel sẽ tăng mạnh trong những ngày tới, ông nói rằng người dân đang rất muốn tích trữ nhiên liệu.
"Hiện tại chúng tôi đang gặp khó khăn trong việc đổ xăng vì giá cả đang tăng cao và có rất nhiều người đang đổ xăng. Chúng tôi nghe nói giá sẽ tăng vào ngày mai nên chúng tôi đang gặp khó khăn. Tôi thậm chí còn mang theo cả thùng chứa riêng để có thể chen vào và đổ thêm xăng, vì hàng người xếp dài và tôi không thể lái xe jeep của mình đến đó."
Với nhu cầu dầu mỏ giá rẻ tăng cao khi nguồn cung từ Trung Đông thắt chặt, các lệnh trừng phạt của châu Âu đối với dầu mỏ của Nga lại một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.
Sau khi Hoa Kỳ tuyên bố miễn trừ tạm thời cho phép dầu mỏ của Nga bị mắc kẹt được đưa vào thị trường tuần trước, Donald Trump cho biết một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ cũng sẽ được dỡ bỏ.
"Chúng tôi cũng đang miễn giảm một số lệnh trừng phạt liên quan đến dầu mỏ để giảm giá. Vì vậy, chúng tôi có các lệnh trừng phạt đối với một số quốc gia, chúng tôi sẽ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đó cho đến khi tình hình ổn định. Sau đó, ai biết được, có lẽ chúng tôi sẽ không cần phải áp đặt chúng nữa, sẽ có nhiều hòa bình hơn."
Áp lực năng lượng gia tăng xuất hiện khi Liên minh châu Âu đang cố gắng thông qua một gói trừng phạt mới siết chặt các hạn chế đối với hạm đội ngầm của Nga, nhưng đề xuất này đã bị đình trệ sau khi Hungary phủ quyết kế hoạch.
Với giá dầu tăng vọt lên mức chưa từng thấy kể từ cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga, Tổng thống Nga Vladimir Putin nói rằng các nhà lãnh đạo châu Âu được hoan nghênh đàm phán.
"Nga, tôi nhắc lại, là một nhà cung cấp năng lượng đáng tin cậy. Điều đó luôn luôn đúng. Tất nhiên, chúng tôi sẽ tiếp tục cung cấp dầu và khí đốt cho những quốc gia là đối tác đáng tin cậy. Ý tôi không chỉ là các đối tác của chúng tôi trong khu vực châu Á Thái Bình Dương, mà còn là các quốc gia khác."
Ông Putin cho biết ngoài ra còn có các quốc gia ở Đông Âu như Slovakia và Hungary, Moscow đang tăng nguồn cung cho các đối tác đáng tin cậy của mình.
Thủ tướng Viktor Orbán, được coi là một trong những đồng minh thân cận nhất của Nga ở châu Âu, đã kêu gọi Liên minh châu Âu dỡ bỏ các lệnh trừng phạt đối với nhiên liệu hóa thạch của Nga.
Tuy nhiên, Ủy viên Kinh tế châu Âu Valdis Dombrovskis cho biết EU hiện chưa phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung.
“Điều quan trọng là chúng ta không nên nới lỏng áp lực lên Nga lúc này và không giúp Nga tích trữ nhiên liệu cho chiến tranh bằng cách lợi dụng tình hình giá dầu và khí đốt đang tăng cao hiện nay. Vì vậy, điều quan trọng là chúng ta phải kiên định với các biện pháp trừng phạt của mình, thực hiện việc áp đặt mức giá trần của G7 và tiến tới lệnh cấm dịch vụ hàng hải.”
Các đại diện từ Nhóm 7 cũng đã gặp nhau để thảo luận về những lo ngại về giá dầu, cho biết họ sẵn sàng thực hiện bất kỳ biện pháp nào cần thiết.
Mặc dù cuộc họp kết thúc mà không đạt được thỏa thuận về việc giải phóng dự trữ dầu thô chiến lược, Bộ trưởng Tài chính Pháp Roland Lescure cho biết vấn đề này đã được xem xét.
“Tôi muốn nói rõ rằng chúng tôi sẵn sàng thực hiện các bước cần thiết và phối hợp để ổn định thị trường, chẳng hạn như dự trữ chiến lược.”
Tại Úc, Bộ trưởng Năng lượng Chris Bowen đã nhắc lại lời kêu gọi người dân Úc không nên mua nhiên liệu một cách hoảng loạn và cho biết Úc có lượng xăng dự trữ đủ dùng trong 32 ngày.
Các công ty dầu mỏ đã bị cáo buộc đẩy giá nhiên liệu lên cao khi giá xăng không chì trung bình tăng vọt lên hơn 2 đô la một lít tại Sydney, Melbourne và Brisbane vào thứ Hai.
Ông Chris Bowen cho biết trong khi các trạm xăng đang chứng kiến nhu cầu tăng cao, nguồn cung lại không giảm.
“Chúng tôi đang chứng kiến sự gia tăng lớn mức cầu, đặc biệt là đối với dầu diesel, và tôi hiểu tại sao người Úc lại lo ngại. Nhưng thông điệp chính của tôi là tất cả các lô hàng dầu diesel dự kiến đến trong những ngày gần đây và dự kiến trong những ngày và tuần tới đều đã đến đúng lịch trình như dự kiến."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
READ MORE
SBS Việt ngữ
