Một bản kiến nghị kêu gọi Victoria áp dụng các biện pháp nghiêm khắc hơn với trẻ em bị cáo buộc phạm tội bạo lực đặc biệt nghiêm trọng đang được mở để thu thập chữ ký. Chị Bảo Châu, người khởi xướng cho rằng luật hiện nay chưa đủ sức bảo vệ cộng đồng, còn chuyên gia cảnh báo cần nhìn vào bằng chứng trước khi mở rộng việc xử lý trẻ em theo hệ thống tư pháp người lớn.
Một bản kiến nghị kêu gọi thay đổi cách xử lý trẻ em bị buộc tội phạm bạo lực nghiêm trọng vừa chính thức được chấp nhận đưa vào quy trình xem xét của Quốc hội tiểu bang Victoria, sau chiến dịch vận động của cộng đồng liên quan đến cái chết của ông Văn Việt Trương, chủ tiệm tạp hóa Hồng Hưng ở Sunshine.
Trong khi người khởi xướng kiến nghị nói đây là tiếng nói chính đáng của những người dân bình thường, giới nghiên cứu tội phạm học cảnh báo cách tiếp cận cứng rắn hơn có thể không mang lại kết quả như kỳ vọng.
Một cái chết gây chấn động cộng đồng
Ông Văn Việt Trương, 60 tuổi, qua đời đầu tháng 8 sau khi bị thương nặng trong một vụ tấn công khi cố can thiệp và giúp đỡ người bạn buôn bán, lúc một nhóm thiếu niên bị cáo buộc lấy trộm hàng hóa.
Năm thiếu niên đã bị buộc tội, trong đó có một thiếu niên 15 tuổi bị buộc tội ngộ sát và bị tạm giam, một số bị cáo khác được tại ngoại.
Cái chết của ông gây ra làn sóng thương tiếc trong cộng đồng người Việt tại Melbourne, dẫn tới các cuộc tập hợp tưởng niệm và một kiến nghị trực tuyến yêu cầu siết chặt luật với tội phạm thanh thiếu niên.
Người khởi xướng kiến nghị, chị Nguyễn Bảo Châu, điều hành nhóm mẹ Việt ở Úc, cho biết nhóm đã được Quốc hội Victoria xác nhận rằng bản kiến nghị có thể tiếp tục thảo luận bên ngoài quốc hội, trong quy trình nghị viện.
“Đây là lần đầu tiên mọi người làm chung với nhau, chứ không phải một mình mình làm. Việc petition được chấp nhận để tiếp tục quy trình không có nghĩa Quốc hội đã đồng ý với những thay đổi được đề xuất, nhóm đã có dân biểu Trung Lưu đại diện đưa kiến nghị này ra trước quốc hội.” chị Bảo Châu nói với SBS.
Ông Trung Luu là nghị sĩ Đảng Tự do đại diện Western Metropolitan Region tại Victoria. Ông được bầu vào Quốc hội Victoria năm 2022 và hiện giữ chức Thư ký của Đảng Tự do và đồng phụ trách bộ Cảnh sát và Cải huấn trong chính phủ đối lập.
Nhóm đặt mục tiêu thu thập ít nhất 2.000 chữ ký trực tiếp và 10.000 chữ ký trực tuyến trong khoảng 30 ngày.
Theo quy trình của Quốc hội Victoria, petition là một cơ chế để người dân đưa một vấn đề đến nghị viện. Việc đạt đủ chữ ký có thể dẫn tới các bước tiếp theo trong nghị viện, nhưng không tự động biến đề xuất thành luật.
Muốn trẻ từ 10 tuổi bị xử lý nghiêm hơn
Bản kiến nghị kêu gọi sửa đổi Youth Justice Act 2024, trong đó đề xuất trẻ từ 10 tuổi trở lên bị cáo buộc một số tội bạo lực đặc biệt nghiêm trọng có thể bị chuyển lên các tòa án cấp cao hơn và được xử lý theo khuôn khổ áp dụng cho người trưởng thành.
Nhóm cũng muốn hạn chế đóng tiền xin tại ngoại đối với trẻ bị truy tố về những tội đặc biệt nghiêm trọng như giết người, cố ý giết người hoặc các hành vi bạo lực nghiêm trọng.
Chị Bảo Châu cho rằng những thay đổi này cần thiết để bảo vệ nạn nhân và cộng đồng.
“Những bị cáo mà nhỏ tuổi, chẳng hạn như từ 10 tuổi trở lên nhưng phạm tội bạo lực đặc biệt nghiêm trọng thì không nên được bail và bắt buộc phải chuyển lên tòa án cao hơn.”
Theo chị Bảo Châu, luật tại ngoại hiện nay chưa tạo đủ cảm giác an toàn cho nạn nhân.
Luật tại ngoại quá dễ dàng, nó gây sợ hãi cho nạn nhân. Nếu pháp luật nghiêm túc hơn với những hành vi phạm tội nghiêm trọng, thì cha mẹ sẽ phải quan tâm hơn đến việc giáo dục, quản lý và bảo vệ con mình khỏi bị lôi kéo vào các con đường phạm pháp.Bảo Châu Nguyễn
Một trong những vấn đề lớn nhất của kiến nghị là giảm tuổi chịu trách nhiệm hình sự. Victoria hiện đã nâng tuổi chịu trách nhiệm hình sự tối thiểu lên 12 tuổi. Vì vậy, đề xuất áp dụng cơ chế hình sự đối với trẻ 10 và 11 tuổi sẽ là một thay đổi đáng kể đối với hệ thống hiện hành.
“Trẻ em không tự nhiên trở thành người phạm pháp”
Tiến sĩ Cường Lã, người nghiên cứu và hoạt động trong cộng đồng, đồng ý rằng lo ngại về an toàn cộng đồng là có thật.
Ông nói những vụ cướp xe, đột nhập gia cư, hành hung nghiêm trọng và đặc biệt là những vụ dẫn đến tử vong có thể tạo ra sự phẫn nộ rất lớn.
Ông cho rằng nếu nạn nhân là người thân của mình, mong muốn công lý được thực thi là điều dễ hiểu.
Theo Tiến sĩ Cường Lã, câu hỏi quan trọng hơn là xã hội muốn đạt được điều gì sau cùng.
“Nếu như mục tiêu cuối cùng là một tiểu bang Victoria hay là một thành phố Melbourne được an toàn hơn và sẽ giảm số nạn nhân bị ảnh hưởng bởi các vấn nạn bạo hành trong cộng đồng bởi thanh thiếu niên, thì chúng ta không thể chỉ nhìn vào các hình phạt.”
Ông cho rằng cần tìm hiểu những yếu tố dẫn một đứa trẻ đến hành vi phạm tội.
“Trẻ em nó không tự nhiên trở thành người phạm pháp đâu. Đằng sau nhiều hành vi sai trái thường là một câu chuyện rất dài.”
Theo ông, những yếu tố nguy cơ có thể bao gồm việc chứng kiến bạo lực trong gia đình, bị bỏ bê, gặp khó khăn trong học tập, sang chấn tâm lý hoặc thiếu sự hỗ trợ và hình mẫu tích cực.
Những yếu tố này, ông nói, không thể được dùng để biện minh cho tội phạm. Nhưng chúng có thể giúp xã hội hiểu vì sao một số trẻ có nguy cơ đi vào con đường phạm pháp, từ đó can thiệp sớm hơn.
Bài học từ cộng đồng người Việt
Tiến sĩ Cường Lã cũng đưa cuộc tranh luận về một bối cảnh rộng hơn của cộng đồng người Việt tại Úc.
Ông nhắc đến nhóm thanh thiếu niên từng được gọi là “5T” ở Sydney vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990 – một nhóm nhỏ liên quan đến ma túy và bạo lực.
Ông cho rằng nếu chỉ nhìn vào hành vi phạm tội, xã hội có thể bỏ qua những hoàn cảnh phía sau.
“Khi nhìn vào thanh thiếu niên, người ta sẽ thường chỉ thấy là phần ngọn – buôn bán ma túy, băng đảng, tội phạm đường phố. Nhưng nếu dừng lại một nhịp nhìn sâu hơn, thì đằng sau các em là câu chuyện của những gia đình tị nạn chiến tranh.”
Ông đề cập đến những yếu tố như cha mẹ không thể đi cùng con sang Úc, trải nghiệm tại trại tị nạn, rào cản ngôn ngữ, áp lực mưu sinh và khoảng cách thế hệ.
Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng đây không phải lời giải thích để miễn trách nhiệm cho người phạm tội.
Một đứa trẻ nó phạm tội, nó phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. Điều đó không còn bàn cãi. Nhưng trách nhiệm cá nhân không nên biến thành sự quy kết lên cả một cộng đồng hay cả một sắc dân.TS Cường Lã
Trong khi đó, là một người mẹ có con nhỏ, chị Bảo Châu cho rằng hình phạt nghiêm khắc hơn có thể tạo ra hiệu ứng cảnh báo đối với trẻ em và cha mẹ.
“Nếu pháp luật nghiêm túc hơn với những hành vi phạm tội nghiêm trọng, thì cha mẹ cũng sẽ phải quan tâm hơn đến việc giáo dục, quản lý và bảo vệ con mình khỏi bị lôi kéo vào các con đường phạm pháp.”
Tiến sĩ Cường Lã không phủ nhận nhu cầu phải xử lý nghiêm những trường hợp thực sự nguy hiểm.
“Chúng ta phải ưu tiên việc bảo vệ cộng đồng. Đó là điều không bàn cãi. Những trường hợp thực sự nguy hiểm thì phải xử lý nghiêm.”
Nhưng ông cho rằng hình phạt nặng hơn không nhất thiết đồng nghĩa với việc giảm tái phạm.
Tiến sĩ Cường Lã dẫn một nghiên cứu quốc tế trên hơn 46.000 trường hợp thanh thiếu niên phạm tội, theo đó việc bị giam giữ trước xét xử có liên hệ với khả năng tái phạm sau đó.
Ông cho rằng một khi trẻ bị tách khỏi gia đình, trường học và các mối quan hệ tích cực, các em có thể mất đi những yếu tố bảo vệ quan trọng.
“Tăng mức độ trừng phạt thôi, chưa chắc đã giải quyết được gốc rễ của vấn đề.”
Theo ông, can thiệp sớm, hỗ trợ gia đình, giáo dục, trị liệu tâm lý và cố vấn cho thanh thiếu niên có thể là những thành tố quan trọng để giảm nguy cơ tái phạm.
Tiến sĩ Cường Lã, với tư cách một người cha và người từng làm huynh trưởng hướng đạo sinh, hiện cũng huấn luyện bóng đá cho trẻ từ 12 đến 14 tuổi, nói ông đã chứng kiến vai trò của những người lớn tích cực trong cuộc sống của trẻ.
Ông kể rằng một số em trong đội bóng có hoàn cảnh gia đình khó khăn hoặc cha mẹ quá bận rộn.
“Thay đổi các em là một quá trình. Nó không phải là qua một đêm mà thay đổi được.”
Ông cho rằng gia đình, trường học, câu lạc bộ thể thao, tổ chức cộng đồng và các nhóm tôn giáo đều có thể đóng vai trò phòng ngừa.
“An toàn cộng đồng thì nó không bắt đầu từ nhà tù hay là ở đồn cảnh sát. Mà nó phải bắt đầu từ gia đình, từ trường học, từ những câu lạc bộ thể thao, câu lạc bộ xã hội.”
Trong khi đó, người đứng đầu kiến nghị, Bảo Châu cho rằng cần hiểu rằng mục tiêu của nhóm kiến nghị không phải là “trừng phạt trẻ em”.
“Luật pháp là bảo vệ trẻ em. Bản thân chúng ta là làm cha làm mẹ, chúng ta cũng bảo vệ trẻ em.”
Nhưng chị cho rằng luật phải tạo ra giới hạn đủ rõ đối với những hành vi đặc biệt nghiêm trọng.
Ở chiều ngược lại, Tiến sĩ Cường Lã cho rằng việc bảo vệ cộng đồng và phục hồi trẻ phạm tội không nhất thiết là hai mục tiêu đối lập.
“Một xã hội trưởng thành có thể làm cả hai việc cùng một lúc. Một mặt vẫn phải bảo vệ nạn nhân và bảo vệ cộng đồng, và có những hình phạt tương đương với mức độ mà nó đã gây ra. Nhưng mặt khác cũng phải tìm hiểu những điều gì khiến đứa trẻ đi lạc đường.
Xã hội văn minh không được đánh mất sự cân bằng giữa công lý và lòng trắc ẩn.”
Mục tiêu trước mắt của nhóm là đạt đủ chữ ký trong khiến nghị để đưa vấn đề tiến thêm trong quy trình nghị viện.
Chị Bảo Châu nói với SBS Việt ngữ: “Bước quan trọng đầu tiên của mình là bắt buộc phải đủ chữ ký. Nhóm sẽ tổ chức cuộc biểu tình tại Tòa trẻ em ở Melbourne vào ngày 28/8 để bày tỏ mong muốn chính phủ quan tâm hơn đến an toàn cộng đồng, đặc biệt ở những khu người Việt sinh sống.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
