Cuộc gặp giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Washington tuần này được xem là một trong những cuộc tiếp xúc song phương quan trọng nhất năm 2026. Trong bối cảnh căng thẳng thương mại tạm lắng nhưng chưa được giải quyết dứt điểm, cùng những lo ngại ngày càng gia tăng về trí tuệ nhân tạo, Đài Loan và các cuộc xung đột toàn cầu, giới quan sát đang theo dõi liệu hai nhà lãnh đạo có thể tìm được tiếng nói chung nhằm duy trì ổn định trong mối quan hệ quan trọng nhất thế giới hay không.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ từ ngày 23 đến 25/9, trong khuôn khổ cuộc gặp với Tổng thống Donald Trump tại Washington. Đây là cuộc gặp trực tiếp thứ hai giữa hai nhà lãnh đạo trong năm nay, sau chuyến thăm cấp nhà nước của ông Trump tới Bắc Kinh hồi tháng 5.
Bắc Kinh cho biết hai nhà lãnh đạo sẽ trao đổi về những vấn đề lớn liên quan đến quan hệ Mỹ - Trung, cũng như các thách thức quốc tế đang tác động đến hòa bình và phát triển toàn cầu.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn nói:
Trung Quốc sẽ hợp tác với Mỹ để làm sâu sắc hơn mối quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa hai nước, tăng cường đối thoại và hợp tác, quản lý phù hợp các khác biệt nhằm mang lại lợi ích lớn hơn cho nhân dân hai nước, đồng thời đóng góp cho hòa bình, ổn định và thịnh vượng của thế giới.Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc - Quách Gia Côn
Về phía Mỹ, ông Trump cho biết chương trình nghị sự sẽ bao trùm hầu hết những vấn đề lớn trong quan hệ song phương.
"Tôi sẽ trao đổi với ông ấy về gần như mọi vấn đề. Thương mại, AI, an ninh và nhiều chủ đề khác. Đây là một mối quan hệ rất quan trọng và chúng ta sẽ xem có thể đạt được những gì," Tổng thống Donald Trump cho biết.
Thương mại vẫn là ưu tiên hàng đầu
Dù quan hệ Mỹ - Trung đã ổn định hơn trong gần một năm qua nhờ thỏa thuận đình chiến thuế quan, hai bên vẫn chưa đạt được một thỏa thuận thương mại dài hạn. Việc thỏa thuận hiện nay dự kiến hết hạn vào tháng 11 khiến cuộc gặp Trump - Tập được xem là cơ hội quan trọng để duy trì ổn định kinh tế giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.
Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong đã gặp Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tại New York cuối tuần qua nhằm chuẩn bị cho hội nghị thượng đỉnh.
"Quan hệ giữa hai nước đã duy trì được sự ổn định đáng kể từ mùa thu năm ngoái và tôi tin rằng điều đó sẽ tiếp tục được duy trì," Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết.
Ngoài thuế quan, hai bên cũng được cho là đã thảo luận về nguồn cung đất hiếm, khoáng sản chiến lược và khả năng giảm thuế đối với một số mặt hàng không nhạy cảm.
AI nổi lên như một chủ đề chiến lược mới
Nếu thương mại là chủ đề quen thuộc trong các cuộc gặp Mỹ - Trung, thì trí tuệ nhân tạo đang nổi lên như một lĩnh vực hợp tác và cạnh tranh mới.
Các cuộc thảo luận giữa giới chức hai nước cuối tuần qua đã tập trung vào đề xuất thành lập cơ chế liên lạc chuyên biệt mang tên "US-China AI Dialogue", nhằm xử lý những sự cố AI có thể gây ảnh hưởng tới an ninh quốc gia.
Ông Scott Bessent nói:
"Mỹ đã đề xuất một cơ chế thông báo giữa hai nước đối với các sự cố, hoặc những tình huống liên quan đến AI có thể leo thang thành vấn đề an ninh quốc gia," ông Scott Bessent cho biết.
Theo giới chức Mỹ, cơ chế này có thể hoạt động tương tự một "đường dây nóng", cho phép hai bên trao đổi khi xảy ra các sự cố nghiêm trọng liên quan đến AI, an ninh mạng hoặc các rủi ro công nghệ mới nổi.
Ông Bessent cũng nhấn mạnh Washington vẫn muốn duy trì đối thoại với Bắc Kinh bất chấp sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực công nghệ.
"Chúng tôi sẵn sàng thảo luận để tránh những rủi ro chung và tránh việc hai hệ thống của chúng ta bị tách rời hoàn toàn," ông Scott Bessent nhấn mạnh.
Đây được xem là một trong những dấu hiệu hiếm hoi cho thấy hai siêu cường công nghệ vẫn còn không gian hợp tác trong lĩnh vực AI, bất chấp cuộc đua giành vị thế dẫn đầu toàn cầu đang diễn ra quyết liệt.
Bóng đen của Trung Đông
Cuộc xung đột tại Trung Đông cũng được dự báo sẽ xuất hiện trong các cuộc trao đổi giữa hai nhà lãnh đạo.
Trung Quốc là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Iran, đồng thời là khách hàng mua dầu lớn của Tehran. Trong khi đó, chính quyền Trump đang gia tăng áp lực kinh tế đối với Iran khi cuộc chiến tại khu vực đã bước sang tháng thứ bảy.
Các chuyên gia cho rằng Bắc Kinh sẽ tìm cách tránh bị cuốn vào các lệnh trừng phạt thứ cấp của Washington, đồng thời tiếp tục duy trì ảnh hưởng ngoại giao tại khu vực.
Đài Loan tiếp tục là điểm nóng
Bên cạnh thương mại và AI, vấn đề Đài Loan vẫn là một trong những khác biệt chiến lược lớn nhất giữa Washington và Bắc Kinh.
Hồi tháng 7, Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã cảnh báo người đồng cấp Mỹ Marco Rubio rằng cải thiện quan hệ song phương cần được thể hiện bằng hành động cụ thể, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề Đài Loan đối với Bắc Kinh.
Căng thẳng càng gia tăng sau khi Mỹ xem xét gói bán vũ khí trị giá 14 tỷ USD cho Đài Loan.
"Một quân bài đàm phán rất có giá trị," Tổng thống Donald Trump từng nhận định về thương vụ này.
Phát biểu này làm dấy lên lo ngại rằng vấn đề Đài Loan có thể tiếp tục được sử dụng như một đòn bẩy trong các cuộc thương lượng rộng lớn hơn giữa hai cường quốc.
Kỳ vọng không quá cao
Dù hội nghị thượng đỉnh thu hút sự quan tâm của cộng đồng quốc tế, nhiều chuyên gia vẫn giữ quan điểm thận trọng về khả năng đạt được các đột phá lớn.
Cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell nhận định:
"Một trong số ít điều chúng ta có thể kỳ vọng trong ngắn hạn là duy trì trạng thái đình chiến, và điều đó nhiều khả năng sẽ kéo dài đến hết năm nay. Tôi cho rằng Tổng thống sẽ công bố ý định gặp Chủ tịch Tập thêm hai lần nữa," cựu Thứ trưởng Ngoại giao Mỹ Kurt Campbell nhận định.
Nhận định này phản ánh thực tế rằng Mỹ và Trung Quốc vẫn tồn tại những bất đồng sâu sắc về thương mại, công nghệ, an ninh và địa chính trị.
Tuy nhiên, với việc hai nền kinh tế lớn nhất thế giới chiếm tỷ trọng đáng kể trong thương mại và tăng trưởng toàn cầu, giới quan sát cho rằng việc duy trì đối thoại ở cấp cao nhất vẫn có ý nghĩa quan trọng đối với sự ổn định của kinh tế thế giới, bất kể hội nghị lần này có đạt được các thỏa thuận cụ thể hay không.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
