Điểm du lịch được người Úc ưa chuộng có nắm giữ bí quyết sống lâu?

Từ lâu vốn nổi tiếng về tuổi thọ của người dân, năm nay Nhật Bản đã lần đầu tiên vượt mức kỷ lục 100 ngàn người từ 100 tuổi trở lên.

Theo Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, số người sống trên 100 tuổi tại nước này đã gia tăng năm thứ 56 liên tiếp, lên đến 107.677 người, trong đó 88 phần trăm là phụ nữ.

Dân số cao niên đang ngày một gia tăng trên khắp thế giới, kể cả tại Úc, nơi tuổi thọ trung bình hiện đã đứng hàng thứ ba thế giới, chỉ sau Monaco và Nhật Bản, và dự trù sẽ còn tiếp tục tăng trong 40 năm tới.

Theo Báo cáo Liên Thế hệ mới nhất của chính phủ Úc, được công bố hôm thứ Hai, tình trạng dân số lão hóa tại Úc được dự đoán sẽ làm thay đổi nền kinh tế.

Trong lúc nước Úc hướng đến một tương lai với dân số ngày càng cao tuổi và tuổi thọ ngày càng dài hơn, Úc có thể học được những gì từ Nhật Bản?

Giáo sư Henry Brodaty, Giáo sư về lão khoa và sức khỏe tâm thần tại Đại học New South Wales, cho biết có một số khác biệt rõ rệt giữa Nhật Bản và Úc, đáng chú ý nhất là người Nhật có lối sống lành mạnh hơn. Nhìn chung, người Nhật ăn ít thực phẩm chứa nhiều chất béo và ít thực phẩm chế biến kỹ hơn.

Ông Brodaty nói với SBS News.

“Họ ăn rất nhiều cá, và điều này có liên hệ với một chế độ dinh dưỡng tốt hơn, cũng như nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ thấp hơn", Henry Brodaty.

Ông cho biết, tình trạng cô lập về mặt xã hội và mức tiêu thụ rượu, cả hai đều là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ sa sút trí tuệ, đều thấp hơn tại Nhật Bản so với Úc. Tuy nhiên, Nhật Bản lại có tỷ lệ cao về chứng cao huyết áp và bệnh mạch máu. Mức độ căng thẳng tinh thần tại Nhật, cũng cao hơn nhiều so với Úc.

“Thật ra, tỷ lệ tự tử của chúng ta vào khoảng 12 người trên mỗi 100 ngàn dân, trong khi tại Nhật Bản là khoảng 16 người trên mỗi 100 ngàn dân", Henry Brodaty.

Quy hoạch đô thị hỗ trợ người dân sống lâu hơn,

Giáo sư Marco Amati, thuộc Trung tâm Nghiên cứu Đô thị của Đại học RMIT, nói với SBS News rằng, Nhật Bản đã đưa nhu cầu chăm sóc người cao niên vào ngay trong việc quy hoạch đô thị.

“Một trong những thử thách lớn nhất đối với nước Úc, liên quan đến các cơ sở chăm sóc người cao niên, vốn đang gặp nhiều vấn đề. Đáng chú ý là chúng ta đã phải có một Ủy ban Điều tra Hoàng gia, để xem xét vấn đề này", Marco Amati.

Ông Amati cho biết, Nhật Bản đã làm tốt trong việc chăm sóc người cao niên vào những năm tháng cuối đời, với một chủ trương rõ rệt: nhằm cung cấp nhà ở xã hội, phương tiện chuyên chở công cộng và các tiện nghi đạt tiêu chuẩn cao, để người dân có thể tiếp tục sống và già đi ngay tại nơi mình cư ngụ.

Ông Amati gọi đây là “mục tiêu lý tưởng", và là “cách sống tuổi già có phẩm giá nhất".

“Ai cũng muốn được tiếp tục sống tại nhà, giữa cộng đồng quen thuộc của mình, già đi tại nơi mình đang sống và qua đời trong một khung cảnh thân quen. Nếu một người làm chủ căn nhà của mình, nhưng rồi phải bán nhà để vào cơ sở chăm sóc người cao niên, thì đó có thể là một biến cố gây chấn động rất lớn về tinh thần", Marco Amati.

Trái lại, tại Nhật Bản, các cộng đồng gia cư được thiết lập, để người cao niên có thể tiếp tục sống tại nơi mình cư ngụ khi tuổi ngày một cao, kể cả trong nhà thuê hoặc nhà ở xã hội. Cách sắp xếp này cũng áp dụng cho những người, mắc chứng sa sút trí tuệ khởi phát sớm.

Tại những nơi như vậy, những tiến bộ kỹ thuật cho phép theo dõi tình trạng của cư dân cao niên một cách kín đáo, không gây phiền nhiễu, đồng thời bảo đảm những biến cố xảy ra vào những ngày cuối đời không bị bỏ qua. Đây là một vấn đề thường gặp, đối với những người cao niên không còn nhiều thân nhân.

Ông Amati cho biết, tuy những mô hình gia cư tương tự có thể khó thực hiện tại Úc, việc tìm hiểu về những mô hình này vẫn rất hữu ích.

“Ở Úc, hoàn cảnh hoàn toàn khác. Nhưng có được một sự cam kết như vậy, hoặc ngay cả chỉ biết rằng một mô hình như thế đang tồn tại, cũng là điều hữu ích", Marco Amati.

Trong khi đó mối đe dọa lớn nhất đối với tuổi thọ tại Úc là gì?

Mối đe dọa lớn nhất đối với việc sống lâu tại Úc là chứng sa sút trí tuệ, căn bệnh đã vượt qua ung thư và bệnh tim vào năm 2024, để trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu trên toàn quốc.

Ông Brodaty viện dẫn những số liệu mới đây, từ một cuộc nghiên cứu của Hoa Kỳ được, đăng trên tạp chí Nature: đối với những người ở tuổi 55, nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ trong suốt quãng đời còn lại là 42 phần trăm.

Ông Brodaty nhận xét rằng, đây là một con số đáng lo ngại.

Một người càng sớm chú trọng đến sức khỏe não bộ, thì cơ hội sống lâu càng cao. Quan trọng hơn nữa, theo ông Brodaty, cơ hội duy trì khả năng nhận thức tốt trong suốt cuộc đời cũng sẽ cao hơn.

“Ăn nhiều rau cải, các loại đậu, dầu ô-liu nguyên chất, cá; ăn ít thịt đỏ và đồ ngọt hơn, giảm các loại thực phẩm chế biến; đồng thời theo dõi huyết áp, đi kiểm tra và điều trị nếu huyết áp cao, đó là những phương cách tốt nhất", Henry Brodaty.

Duy trì sự giao tiếp và liên hệ với những người chung quanh, đồng thời có một mục đích trong đời sống, cũng là những yếu tố quan trọng.

Những người sống lâu, thường “có một điều gì đó thúc đẩy họ tiếp tục sống và khiến họ cảm thấy mình có giá trị".

Điều quan trọng, theo ông Brodaty, là có nhiều phương cách đơn giản, có thể giúp một người giảm nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ, xuống gần một nửa.

“Chúng ta có thể không hút thuốc; cố gắng tránh bị chấn thương ở đầu; phòng ngừa hoặc điều trị bệnh tiểu đường. Chúng ta biết rằng, những người thường xuyên tiếp xúc với không gian xanh và những nơi có sông, hồ hay biển, cũng có tỷ lệ sa sút trí tuệ thấp hơn. Hãy ăn uống lành mạnh, duy trì liên hệ xã hội, giữ cho đầu óc hoạt động, thường xuyên sử dụng trí óc và vận động thân thể. Tập thể dục là một trong những điều tốt nhất, mà chúng ta có thể làm cho sức khỏe về nhiều phương diện", Henry Brodaty.

Sống lâu hơn, nhưng phải trả giá như thế nào?

Tuy nhiên ông Brodaty cho rằng, việc so sánh giữa Úc và Nhật Bản, cũng chỉ có thể đi đến một mức độ nhất định.

“Chúng ta phải xét đến tình trạng dân số của hai quốc gia. Úc có 26 triệu 270 ngàn dân. Nhật Bản có hơn 100 triệu dân. Dân số sống lâu và ngày càng cao tuổi của Nhật Bản cho thấy, một cuộc khủng hoảng dân số nghiêm trọng. Đây cũng là một phần lý do, khiến con số người sống trên 100 tuổi, có vẻ bị ‘thổi phồng'", Henry Brodaty.

Nhật Bản đã phải đối diện với tình trạng, sanh suất suy giảm và dân số lão hóa, trong nhiều thập niên.

“Đây thật sự là một cuộc khủng hoảng khá nghiêm trọng đối với kinh tế Nhật Bản, bởi vì tỷ lệ người trong tuổi lao động đang giảm xuống, và số người trong tuổi lao động có khả năng chăm sóc người cao niên, cũng ngày càng ít đi. Tại Nhật Bản, cứ mỗi người cao niên từ 65 tuổi trở lên, thì chỉ có khoảng 2 người trong tuổi lao động. Hãy thử tưởng tượng, nếu chúng ta chỉ còn 1 người trong tuổi lao động, để góp phần nuôi dưỡng và chăm sóc mỗi người cao niên. Làm thế nào chúng ta có thể tổ chức xã hội, để đối phó với tình trạng đó?", Henry Brodaty.

Ông Brodaty cho biết, tuy vấn đề này sẽ ngày càng trở thành một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng hơn, vẫn có một phương cách để hạn chế hậu quả.

“Đó là cố gắng giúp mọi người, sống trọn tuổi đời của mình, trong tình trạng khỏe mạnh. Vì vậy, chúng ta nói đến ‘quãng đời khỏe mạnh' và ‘tuổi thọ', và khoảng cách giữa hai điều đó, chính là điều mà chúng ta đang cố gắng thu hẹp", Henry Brodaty.

Nếu quí vị hoặc người thân đang gặp khủng hoảng và cần được giúp đỡ, có thể gọi Lifeline số 13 11 14, hoặc nhắn tin đến 0477 13 11 14; gọi Suicide Call Back Service số 1300 659 467; hoặc Kids Helpline số 1800 55 1800, dành cho những người trẻ từ 25 tuổi trở xuống.

Thông tin và sự hỗ trợ thêm về sức khỏe tâm thần cũng có tại Beyond Blue, qua trang mạng beyondblue.org.au hoặc số điện thoại 1300 22 4636.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play