Khi thời hạn của lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Iran và Hoa Kỳ sắp kết thúc, triển vọng đạt được một thỏa thuận ngoại giao đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Tehran vẫn chưa xác nhận liệu có tham gia đàm phán với Washington hay không, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng không chỉ về vấn đề hạt nhân mà còn xoay quanh tuyến vận tải chiến lược toàn cầu – Eo biển Hormuz.
Đàm phán bế tắc, niềm tin suy giảm
Một quan chức Iran tiết lộ với Reuters rằng nước này đang cân nhắc tham gia các cuộc đàm phán tại Pakistan, sau khi Islamabad nỗ lực tháo gỡ việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran – yếu tố được xem là rào cản lớn đối với tiến trình hòa bình. Tuy nhiên, quyết định cuối cùng vẫn chưa được đưa ra.
Tổng thống Masoud Pezeshkian đã công khai chỉ trích lập trường của Mỹ, nhấn mạnh sự thiếu tin tưởng kéo dài giữa hai bên.
Tôn trọng cam kết là nền tảng của đối thoại có ý nghĩa… họ tìm kiếm sự đầu hàng của Iran. Người Iran không khuất phục trước áp lực.Tổng thống Masoud Pezeshkian
Căng thẳng càng leo thang sau khi Mỹ tấn công một tàu chở hàng của Iran cuối tuần qua, khiến Tehran đe dọa trả đũa.
Chủ tịch Quốc hội Mohammad Baqer Qalibaf cáo buộc Washington phá vỡ lệnh ngừng bắn và gây áp lực quân sự:
“Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới bóng đe dọa… chúng tôi đã chuẩn bị những ‘lá bài’ mới trên chiến trường.”
Lập trường cứng rắn từ Washington
Ở phía bên kia, Tổng thống Donald Trump tiếp tục giữ giọng điệu cứng rắn. Ông cảnh báo sẽ nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Iran nếu đàm phán thất bại — động thái mà nhiều chuyên gia cho rằng có thể vi phạm luật quốc tế.
Trên nền tảng Truth Social, ông khẳng định:
“Thỏa thuận chúng tôi đang đạt được với Iran sẽ tốt hơn rất nhiều so với JCPOA… và sẽ ngăn chặn hoàn toàn con đường dẫn đến vũ khí hạt nhân.”
Ông cũng bác bỏ các thông tin cho rằng mình đang chịu áp lực phải đạt thỏa thuận, đồng thời tuyên bố tiến trình sẽ “diễn ra nhanh chóng”.
Tuy nhiên, bất đồng cốt lõi vẫn chưa được tháo gỡ: Iran kiên quyết từ chối yêu cầu chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium, khẳng định chương trình hạt nhân của họ phục vụ mục đích dân sự.
Hormuz – “nút thắt” chiến lược
Eo biển Hormuz tiếp tục là điểm nóng then chốt. Iran từng tạm thời mở lại tuyến hàng hải này nhưng nhanh chóng đảo ngược quyết định, với lý do Mỹ chưa dỡ bỏ phong tỏa hải quân.
Người phát ngôn Liên Hợp Quốc Stephane Dujarric kêu gọi các bên tôn trọng luật pháp quốc tế:
“Chúng tôi cần thấy sự khôi phục đầy đủ quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, và điều này phải được tất cả các bên tôn trọng.”
Trong khi đó, các cuộc không kích của Israel tại Lebanon đang làm phức tạp thêm tình hình khu vực.
Hoa Kỳ xác nhận sẽ tổ chức vòng đàm phán mới giữa Israel và Lebanon vào ngày 23/4, sau thỏa thuận ngừng bắn 10 ngày giữa Hezbollah và Israel. Tuy nhiên, các báo cáo cho thấy giao tranh vẫn tiếp diễn, với hơn 2.000 người thiệt mạng và hơn một triệu người phải di dời.
Diễn biến hiện tại cho thấy xung đột không chỉ dừng lại ở bàn đàm phán mà đang lan sang các mặt trận quân sự và kinh tế. Từ phong tỏa hàng hải, đòn đáp trả quân sự đến chiến tranh ngôn từ, mọi yếu tố đều đang đẩy khu vực Trung Đông tiến gần hơn đến một vòng xoáy bất ổn mới.
Khi lệnh ngừng bắn sắp hết hiệu lực, câu hỏi lớn nhất vẫn còn bỏ ngỏ: liệu các bên sẽ quay lại bàn đàm phán hay bước sang một giai đoạn đối đầu nguy hiểm hơn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
