Nam Cực trải qua đợt sóng nhiệt đầu tiên ở phía đông của lục địa nầy, với các nhà khoa học quan ngại về hậu quả lâu dài cho hệ sinh thái của vùng nầy. Nhiệt độ cao kỷ lục được ghi nhận tại Trạm Nghiên cứu Casey, cho thấy Nam Cực không miễn trừ trước các hiện tượng thời tiết khắc nghiệt.
Trong 3 ngày qua, trạm nghiên cứu Casey đã trải qua một cơn sóng nhiệt, khi nhiệt độ lên cao hơn mức bình thường.
Nó làm tan chảy các hồ bơi đóng băng và tạo thành những dòng suối trên các dải băng hà tại địa phương.
Giáo sư Andrew Klekociuk, nghiên cứu gia thuộc phân bộ Nam Cực của Úc giải thích, nhiệt độ thường không cao khi xảy ra tại một nơi lạnh giá nhất trên thế giới.
“Đó là thời gian chịu đựng, khi nhiệt độ lên trên một mức độ nào đó và tại Nam Cực, thường là vài độ trên không độ”, Andrew Klekociuk.
Hiện tượng thời tiết bất thường nầy xảy ra từ ngày 23 cho đến 26 tháng giêng vừa qua.
Cả hai nhiệt độ thấp nhất và cao nhất đều trên mức trung bình, nhiệt độ tối thiểu là 5 độ trên trung bình, trong khi nhiệt độ cao nhất là 7,5 độ cũng cao hơn nhiệt độ trung bình.
Nhà địa chất học ngành Nam Cực của Úc là tiến sĩ Dana Bergstrom nói rằng, sự thay đổi trong nhiệt độ có thể mang lại hậu quả lẫn lộn đối với môi trường.
“Có những khu vực nơi chúng tôi bất ngờ bị lũ lụt, do có nhiều nước và chuyện nầy có vẻ thực sự tốt sau một tháng trời. Thế nhưng đó là những khu vực không nhận được nước đã bị khô hạn hơn, khi nó trở nên ấm áp trong mùa hè”.
Còn giáo sư Klekociuk tin rằng, nguyên nhân của sóng nhiệt có liên quan đến các hiện tượng nóng ấm khác.
“Chúng tôi chứng kiến các bằng chứng về nhiệt độ nóng hơn trên các đại dương, đặc biệt là Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương, đã bị ảnh hưởng ngay tại vùng Nam bán cầu nầy".
"Dĩ nhiên chúng tôi thấy nước Úc cũng bị ảnh hưởng nặng nề trong mùa hè và một số tác dụng đó lan đến Nam Cực”, Andrew Klekociuk.
Điều gì gây ra sóng nhiệt?
Tốc độ ấm lên từ biến đổi khí hậu toàn cầu nói chung là chậm hơn ở Đông Nam Cực so với Tây Nam Cực và Bán đảo Nam Cực.
Điều này một phần là do lỗ thủng tầng ozone, xảy ra vào mùa xuân ở Nam Cực kể từ cuối những năm 1970.
Lỗ hổng này có xu hướng tăng cường luồng gió máy bay phản lực trên Nam Đại Dương thúc đẩy trạng thái nói chung tích cực hơn của Chế độ hình ảnh phương Nam vào mùa hè.
Điều này có nghĩa là vành đai gió tây Nam Đại Dương có xu hướng ở gần Nam Cực vào thời điểm đó trong năm, tạo ra một ‘lá chắn theo mùa, làm giảm không khí ấm từ vùng ôn đới Trái đất đến Nam Cực.
Nhưng trong mùa xuân năm 2019, sự nóng lên mạnh mẽ của tầng bình lưu ở Nam Cực đã làm giảm đáng kể kích thước của lỗ thủng tầng ozone.
Điều này đã giúp hỗ trợ trạng thái 'âm tính hơn của Chế độ hình ảnh phương Nam và làm suy yếu lá chắn.
Các yếu tố khác vào cuối năm 2019 cũng có thể đã giúp sưởi ấm Nam Cực. Lưỡng cực Ấn Độ Dương ở trạng thái ’dương mạnh do sự rút lui muộn của gió mùa Ấn Độ.
Điều này có nghĩa là nước ở phía tây Ấn Độ Dương ấm hơn bình thường. Không khí bốc lên từ vùng này và các mảng đại dương ấm khác ở Thái Bình Dương đã cung cấp các nguồn năng lượng làm thay đổi đường đi của các hệ thống thời tiết và giúp làm xáo trộn và làm ấm tầng bình lưu.
Các khám phá mới nhất nầy theo sau sự kiện có một ngày nóng nhất được ghi nhận tại Nam Cực vào tháng 2.
Phía đông bán đảo Seymour đạt đến 20,75 độ.
Thế nhưng giáo sư Klekociuk cho biết, vẫn không trễ để đảo ngược hậu quả các sự kiện nóng bức như vậy.
“Nếu chúng ta có hành động mạnh mẽ về khí hậu, thì chúng ta có thể làm giảm bớt những thay đổi mong đợi khi tìm cách kiểm soát nhiệt độ trên hành tinh".
"Đó là cách thức để đảo ngược một số chiều hướng mà chúng ta dự trù sẽ thấy trong tương lai”, Andrew Klekociuk.
Các nhà nghiên cứu cho biết, tác dụng đầy đủ của các hiện tượng thời tiết nầy có thể phải mất hàng năm trời mới có thể thẩm định được.
"Dĩ nhiên chúng tôi thấy nước Úc cũng bị ảnh hưởng nặng nề trong mùa hè và một số tác dụng đó lan đến Nam Cực”, Andrew Klekociuk.
Nam Cực ấm lên là tốt hay xấu?
Lũ lụt cục bộ dường như có lợi cho một số dải rêu Vestprint Hills, trước đây rất bị hạn hán.
Trước sự kiện lũ lụt, hầu hết các loại rêu có màu xám , nhưng một tháng sau, nhiều chồi rêu có màu xanh.
Với điều kiện lạnh thường ở Nam Cực, sự ấm áp có thể đã mang lại lợi ích cho hệ thực vật (rêu, địa y và hai thực vật có mạch), và vi khuẩn và động vật không xương sống, nhưng chỉ khi nước lỏng hình thành.
Các khu vực ở Vestprint Hills tránh lũ lụt trở nên căng thẳng hơn vào mùa hè.
Rêu ở hồ Mossel, Vestprint Hills, chụp ảnh trước các sự kiện sóng nhiệt,ngày 13 tháng 12 năm 2019 và sau trận tuyết rơi ngày 22 tháng 1 năm 2020.
Một số rêu phản ứng với nước bổ sung bằng cách phủ xanh rất nhanh.
Nhiệt độ cao có thể đã gây ra căng thẳng nhiệt ở một số sinh vật. Rêu ở Nam Cực và địa y thường có màu sẫm, cho phép hấp thụ ánh sáng mặt trời để tạo ra vi khí hậu ấm áp.
Đây là một chiến lược tuyệt vời khi nhiệt độ chỉ ở trên mức đóng băng, nhưng căng thẳng nhiệt có thể xảy ra khi vượt quá 10 ° C.
Trên đảo King George, gần bán đảo Nam Cực, các phép đo cho thấy vào tháng 1 năm 2019, nhiệt độ bề mặt rêu chỉ vượt quá 14 ° C trong 3% thời gian, nhưng vào năm 2020, con số này đã tăng gấp bốn lần (lên 12% thời gian).
Dựa trên kinh nghiệm từ các mùa hè nóng bỏng bất thường ở Nam Cực trước đây, người ta có thể mong đợi nhiều tác động sinh học, tích cực và tiêu cực, trong những năm tới.
Sự kiện gần đây nhất nhấn mạnh sự kết nối của các hệ thống khí hậu của chúng ta: từ bề mặt đến tầng bình lưu và từ vùng nhiệt đới gió mùa đến lục địa cực nam.
Dưới sự thay đổi khí hậu, các sự kiện cực đoan được dự đoán sẽ tăng về tần suất và mức độ nghiêm trọng, và Nam Cực không tránh khỏi.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
