Chính phủ liên bang nói rằng việc sửa đổi doanh thu của thuế hàng hoá và dịch vụ tức G-S-T được cải thiện cùng với sự gia tăng việc tài trợ từ ngân sách liên bang sẽ thấy các tiểu bang và vùng lãnh thổ nhận được hàng tỷ đô la tiền trong những năm tới.
Tổng trưởng Ngân Khố nhấn mạnh rằng không có tiểu bang hoặc lãnh thổ nào bị tệ hơn theo công thức phân phối G-S-T mới.
Hệ thống phân phối lợi tức của thuế hàng hóa và dịch vụ gọi tắt là GST được công bằng hơn, đã được chính phủ liên bang ca ngợi là một giải pháp để giải quyết phần chia cho các tiểu bang và lãnh thổ.
Theo Tổng trưởng Ngân khố, ông Scott Morrison thì đó là cách tốt nhất để sửa chữa cho những gì mà ông gọi là một hệ thống bị gãy đổ.
Ông hứa hẹn không có tiểu bang hay lãnh thổ nào bị thiệt thòi và việc chuyển tiếp hy vọng sẽ mất khoảng 8 năm, trong đó chính phủ liên bang sẽ chi ra hàng tỷ đô la trong phần lợi tức quốc gia.
Ông nói rằng khi có thêm phần chia, thì mọi người đều thắng lợi.
“Quí vị phải làm cho phần chia lớn hơn, nếu chiếc bánh lớn hơn thì mọi người sẽ nhận được nhiều hơn và không cần biết phần đóng góp của họ là bao nhiêu, trừ tiểu bang Tây Úc và những gì chúng ta đã làm về việc chuyển khoản bằng kỹ thuật số, các hàng hóa với giá trị thấp và tất cả mọi thứ, tôi loan báo điều nầy trong bản ngân sách. Trong 4 năm tới, giá trị của GST sẽ gia tăng lên 6, 5 tỷ đô la đặc biệt là do các quyết định của chính phủ”.
Thế nhưng việc đề ra một chuẩn mực sẽ bảo đảm rằng, không một tiểu bang hay lãnh thổ nào bị tụt hậu dưới mức về khả năng tài chính của một nền kinh tế mạnh nhất của cả nước, một tình trạng mà trong quá khứ đã xảy ra cho New South Wales và Victoria.
Chính phủ liên bang hoài nghi về việc làm thế nào chính phủ tìm ra thêm tiền bạc để giữ cho lợi tức thu được của GST ở mức mong muốn.
Phát ngôn nhân đối lập về Ngân khố cuả Lao động là ông Chris Bowen hy vọng, việc bảo đảm về việc phân chia lợi tức GST không lấy thêm từ các lãnh vực cần thiết khác.
“Các tiểu bang và lãnh thổ có nhiều quyền hơn và thực sự có nghĩa vụ phải yêu cầu Chính phủ cho biết, loại bảo đảm nào ông Scott Morrison đưa ra khoản tài trợ nạp tiền sẽ bị khóa là gì? Và thậm chí quan trọng hơn, những gì ông đảm bảo cho rằng, nó sẽ không được giảm bớt thông qua việc cắt giảm các trường học và bệnh viện”.
Còn Thủ hiến Queensland bà Annastacia Palaszczuk cũng muốn biết rõ các chi tiết.
“Đối với tôi, chuyện đó có vẻ như khá buồn cười ở chỗ, bất thình lình có miếng bánh to hơn, thì tiền bạc từ đâu để có đây?"
"Tôi không chấp nhận bất cứ việc cắt giảm nào đối với phần dịch vụ, đặc biệt với trường học và bệnh viện trên khắp Queensland. Nó dường như là chuyện ảo thuật của một chiếc bánh ngọt nhỏ, hơn là một chiếc bánh pie lớn đang tiếp tục gia tăng”, Annastacia Palaszczuk.
Việc tài trợ thêm của liên bang sẽ có tính cách thống nhất, có nghĩa là các chính quyền tiểu bang và lãnh thổ có thể chi tiêu theo nhu cầu về các dịch vụ như trường học, bệnh viện và các hạ tầng cơ sở khác.
“Những chuyện tưởng như dễ dàng thế nhưng thực tế lại cho thấy hết sức phức tạp, chúng ta muốn chắc chắn rằng không có tác dụng tiêu cực nào cho Victoria, không có cách nào chính phủ liên bang có thể cho đi một tay và thu về bằng tay khác”, James Merlino.
Chính phủ dự tính có gần 70 tỷ đô la về thuế GST sẽ thu được trong năm 2018-2019.
Tổng trưởng Ngân khố nói rằng các thay đổi sẽ ngăn cách hệ thống với các hậu quả của các biến động bên ngoài, như vụ bùng phát của việc khai thác quặng mỏ, khiến Tây Úc nhận được chỉ có 30 xu cho mỗi đô la đóng thuế GST.
Một mức căn bản mới là 70 xu cho mỗi đầu người đối với mỗi đô la đóng thuế GST sẽ được áp dụng vào năm 2022, mứa nầy sẽ lên cao nhất là 72 xu vào tài khoá 2024/2025.
Thực sự, Tây Úc được xem là tiểu bang thắng cuộc và sẽ nhận được 3,3 tỷ đô la vào tài khoá 2026/2027.
Lãnh tụ đối lập Bill Shorten nói rằng, đó là chuyện thời gian.
“Tôi chấp nhận rằng Tây Úc đã và đang nhận được mức thỏa thuận khó khăn, thực vậy tôi chúc mừng Thủ hiến Mark McGowan và tôi hài lòng khi thấy Tây Úc với các tranh luận mà ông Thủ hiến đang nêu ra, cũng như cac tranh luận mà chính tôi đang trình bày, có vẻ như cuối cùng nhận được một số lưu ý khi chúng ta ngày càng tiến đến cuộc bầu cử".
"Tôi nghĩ chính phủ Turnbull biết rằng tại Tây Úc, họ đã lừa dối người dân Tây Úc trong nhiều năm qua”, Bill Shorten.
Kế hoạch sửa đổi đã được mang ra thảo luận tại cuộc họp của các Tổng Bộ trưởng Ngân khố tiểu bang và lãnh thổ vào tháng 9 sắp tới.
Hầu hết đều nói rằng, họ cần có thời gian để phân tích vấn đề có ý nghĩa nào đối với nền kinh tế của họ.
Quyền Thủ hiến Victoria là ông James Merlino cho biết, ông muốn chắc rằng tiểu bang của ông cố gắng sẽ là tiểu bang góp nhiều nhất và cũng nhận về nhiều nhất, chứ ông không tin vào những tuyên bố của ông Tổng trưởng Ngân khố về chuyện nầy.
“Những chuyện tưởng như dễ dàng thế nhưng thực tế lại cho thấy hết sức phức tạp, chúng ta muốn chắc chắn rằng không có tác dụng tiêu cực nào cho Victoria, không có cách nào chính phủ liên bang có thể cho đi một tay và thu về bằng tay khác”, James Merlino.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
