Hơn 250 năm sau khi bị thuyền trưởng James Cook và thủy thủ đoàn lấy đi, 4 ngọn giáo bị ông đánh cắp sau khi họ đến Vịnh Botany, đã được hồi hương về với chủ sở hữu truyền thống của chúng. Đại diện của Cộng đồng thổ dân La Perouse đã đến Đại học Cambridge ở Anh, nơi lưu giữ các hiện vật được gọi là 'Những ngọn giáo Gweagal' từ năm 1771, sau một chiến dịch kéo dài 30 năm để đưa những ngọn giáo trở về quê hương.
Trên một chiếc bàn đơn sơ giữa Thư viện Wren rộng lớn, tại trường Trinity College thuộc Đại học Cambridge ở Anh Quốc, có bốn ngọn giáo được làm thủ công.
Đó là sự thể hiện về mặt vật chất, đối với khoảnh khắc tiếp xúc đầu tiên giữa Đế quốc Anh và người dân các Quốc gia Đầu tiên của Úc.
Những món đồ do Thuyền trưởng James Cook lấy về và được nhà thực vật học Joseph Banks ghi lại là 'những chiếc cọc nhọn, thực ra là những ngọn giáo của người Thổ Dân.
254 năm sau, những cổ vật nầy được hồi hương về cố quốc.
Lễ chuyển giao chính thức những ngọn giáo nói trên là một khoảnh khắc đầy cảm xúc, đối với những người đã vận động cho ngày này.
Bà Noeleen Timbery đại diện cho Hội Đồng Đất đai Thổ dân địa phương La Perouse.
"Đó là một chương rất quan trọng trong câu chuyện của cộng đồng chúng ta, trong câu chuyện của tổ tiên chúng ta".
"Và mang những cổ vật này, như tôi gọi, là những người sống sót từ một thời điểm nào đó, trong lịch sử chung của đất nước chúng ta".
"Họ rất quan trọng đối với chúng ta với tư cách là một cộng đồng, với toàn bộ nước Úc và chúng tôi rất vui vì 'cuối cùng bạn cũng về đến nhà’.
"Các cổ vật đã được tạo ra trước khi người châu Âu đến, tổ tiên của chúng ta đã làm ra những thứ này trước khi họ có bất kỳ ý thức nào, về điều gì đó sắp xảy ra".
"Chúng là công cụ được tạo ra có mục đích và không được tạo ra để trưng bày trong viện bảo tàng”, Noeleen Timbery.
Những ngọn giáo nầy được Lord Sandwich tặng cho trường Cao đẳng Trinity vào năm 1771 và được trưng bày trong Bảo tàng của Đại học.
Nhưng phải đến những năm 1990, những câu hỏi đầu tiên về tiềm năng hồi hương của chúng mới được đưa ra, thế nhưng đây không phải là một tiến trình nhanh chóng.
Ông Ray Ingrey là Chủ tịch Quỹ Gujaga, tổ chức lãnh đạo các hoạt động ngôn ngữ và văn hóa trong Cộng đồng Thổ dân La Perouse.
"Bởi vì đã khá lâu rồi nên có rất nhiều người đã khởi động chiến dịch này, hoặc muốn thấy điều này xảy ra, nhưng đã không còn ở bên chúng tôi nữa".
"Đó là những cảm xúc lẫn lộn đối với chúng tôi, rất nhiều phụ nữ cao tuổi trong cộng đồng Thổ dân La Perouse vào những năm 90, muốn thấy những thứ này được trả lại, nhưng thật vui khi cháu và chắt của họ đang ở đây với chúng tôi, đưa các cổ vật về nhà”, Ray Ingrey.
Tuy nhiên việc hoàn trả các cổ vật bản địa là một chủ đề gây tranh cãi ở Anh.
Được biết trường Cao đẳng Trinity đã hai lần cho mượn những ngọn giáo, để trưng bày ở Úc trong những năm gần đây.
Những người quan tâm đến các cổ vật nầy cảm thấy việc hồi hương có lợi cho cả hai nước.
Giáo sư Nicholas Thomas là Giám đốc Bảo tàng Khảo cổ học và Nhân chủng học của Trinity.
"Các cổ vật là một phần của lịch sử nước Anh và tôi nghĩ điều quan trọng, là chúng ta ở Anh hiểu lịch sử của nước Anh, liên quan đến những cuộc va chạm vào thời điểm thuộc địa này, đôi khi là bạo lực thuộc địa và một loạt các mối quan hệ".
"Những loại bộ sưu tập này có tiềm năng giáo dục to lớn trong một số trường hợp, tiềm năng đó sẽ được mở rộng, nếu tài liệu được quay trở lại nơi xuất phát”, Nicholas Thomas.
Đây là một chiến thắng cho tất cả người dân Úc, đây là nơi lịch sử chung của chúng ta bắt đầu, chúng tôi tin rằng chúng ta sẽ có thể cân bằng câu chuyện về những gì đã xảy ra vào năm 1770, để mọi người có thể đến tận mắt chứng kiến những ngọn giáo, Ray Ingrey.
Người ta ước lượng rằng có ít nhất 39 ngàn cổ vật của người Úc bản địa, tại các bảo tàng ở Vương quốc Anh và mọi người hy vọng, tiến trình hồi hương có thể được đẩy nhanh, nhưng phải mất nhiều năm chứ không phải nhiều thập niên.
Cao ủy Úc tại Vương quốc Anh là ông Stephen Smith cho biết, khoảng 12 ngàn cổ vật đã được trả lại cho đến nay.
"Đó là một quá trình tỉ mỉ và cẩn thận, tất nhiên chúng tôi muốn việc hồi hương được thực hiện nhanh hơn".
"Cuối cùng chúng tôi muốn chúng được thực hiện đúng cách, với sự tham vấn và thỏa thuận đầy đủ với cộng đồng bản địa có liên quan".
"Xét về mặt đó, hiện nay chúng ta đang ở một không gian tốt hơn nhiều, so với cách đây vài năm hoặc nhiều thập niên và đó tất nhiên là một điều rõ ràng tốt đẹp”, Stephen Smith .
Có 40 ngọn giáo được ghi nhận là đã bị thuyền trưởng Cook, lấy đi từ các ngôi làng của người Gweagal, nhưng người ta không rõ điều gì đã xảy ra với những ngọn giáo còn lại.
Bà Noeleen Timbery hy vọng sẽ khám phá được nhiều hơn nữa.
"Chúng tôi rất vui được thảo luận với bất kỳ viện bảo tàng nào, tìm thấy một số ngọn giáo trong khu vực cất giữ phía sau của họ, hoặc bất kỳ đồ vật nào khác có thể có ý nghĩa quan trọng đối với chúng tôi”, Noeleen Timbery.
Được biết 4 ngọn giáo được bàn giao hôm nay, ban đầu sẽ được Đại học Sydney chăm sóc, nhưng cuối cùng sẽ được trưng bày trước công chúng, tại một cơ sở cố định mới ngay tại địa điểm tại Vịnh Botany, nơi chúng được lấy đi hồi năm 1770.
Ông Ray Ingrey cho biết thêm.
"Đây là một chiến thắng cho tất cả người dân Úc, đây là nơi lịch sử chung của chúng ta bắt đầu, chúng tôi tin rằng chúng ta sẽ có thể cân bằng câu chuyện về những gì đã xảy ra vào năm 1770, để mọi người có thể đến tận mắt chứng kiến những ngọn giáo”, Ray Ingrey.
Sau thủ tục bàn giao chính thức hoàn tất, những ngọn giáo sẽ được trả lại Úc trong những tuần tới.
