Bằng việc tăng cường hiện diện hải quân tại Trung Đông, Hoa Kỳ dường như đang tạo áp lực quân sự lên chính quyền Iran.
Việc tập trung lực lượng trong khu vực đã chứng kiến sự đồn trú của sáu tàu khu trục, một tàu sân bay và ba tàu chiến ven biển, làm gia tăng nguy cơ chiến tranh sau cuộc đàn áp tàn bạo của Iran đối với các cuộc biểu tình chống chính phủ vào tháng Giêng.
Trong bối cảnh Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump được cho là đang cân nhắc các phương án quân sự, Lãnh đạo Tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cảnh báo rằng một cuộc tấn công có thể dẫn đến xung đột khu vực rộng lớn hơn.
"Người đàn ông này liên tục tuyên bố rằng chúng ta đã đưa tàu chiến (đến khu vực) và làm việc này việc nọ. Tôi nghĩ ông không nên dùng những điều đó để đe dọa dân tộc Iran, vì họ sẽ không bị ảnh hưởng bởi những lời lẽ như vậy. Họ không sợ hãi trước một cuộc đối đầu chính nghĩa. Chúng tôi không phải là những kẻ khiêu khích và không tìm cách tấn công bất kỳ quốc gia nào. Nhưng dân tộc Iran sẽ giáng một đòn mạnh mẽ vào bất kỳ ai tấn công hoặc quấy rối mình."
Căng thẳng tại Iran leo thang sau nhiều tuần biểu tình chống chính phủ lan rộng khắp cả nước, dẫn đến việc các lực lượng chính phủ thảm sát hàng nghìn người dân Iran trên đường phố.
Số liệu chính thức và bảo thủ nhất đưa ra con số tử vong từ cuộc đàn áp là hơn 3.000 người [3.117], trong khi một số nhóm bên ngoài Iran ước tính có hơn 33.000 người đã thiệt mạng.
Do các vụ thảm sát diễn ra trong tình trạng cắt đứt internet và liên lạc, quy mô thực sự của số người chết rất khó để xác minh.
Những lời đe dọa về một cuộc xung đột rộng hơn xuất hiện sau khi Donald Trump liên tục cảnh báo về sự can thiệp của Hoa Kỳ vào Iran.
“Vâng, tôi đã nói với họ hai điều. Thứ nhất, không có hạt nhân. Và thứ hai, ngừng sát hại những người biểu tình, họ đang giết người hàng nghìn người. Các bạn biết đấy, tôi đã ngăn chặn được 837 vụ treo cổ cách đây hai tuần."
Sau những báo cáo rằng Iran đang lên kế hoạch tập trận bắn đạn thật tại eo biển Hormuz, các quan chức Iran đã phủ nhận mọi kế hoạch như vậy.
Trước lời cảnh báo của Lãnh đạo Tối cao rằng một cuộc tấn công sẽ gây ra sự bùng nổ xung đột khu vực, ông Trump nói với các phóng viên rằng ông không ngạc nhiên trước mối lo ngại đó.
“Tại sao ông ấy lại không nói thế chứ? Tất nhiên là ông có thể nói vậy, nhưng chúng tôi có những con tàu lớn nhất, hùng mạnh nhất thế giới ở đó, rất gần, chỉ mất vài ngày, và hy vọng chúng ta sẽ đạt được một thỏa thuận. Nếu không có thỏa thuận, chúng ta sẽ xem liệu ông ấy có đúng hay không.”
Bất chấp thế đối đầu giữa các nhà lãnh đạo Iran và Hoa Kỳ, cả hai bên cũng đã ra tín hiệu sẵn sàng nối lại đàm phán.
Vài giờ sau khi quan chức an ninh cấp cao của Tehran, Ali Larijani, cho biết các bước chuẩn bị đàm phán đang được tiến hành, ông Trump nói với các phóng viên rằng Iran đang "nói chuyện nghiêm túc" với Washington.
Khi được hỏi về kế hoạch dành cho Iran, ông nói rằng ông hy vọng vào sự thống nhất cho một thỏa thuận có thể chấp nhận được.
“Ý tôi là, tôi chắc chắn không thể tiết lộ điều đó với các bạn, nhưng chúng tôi có những con tàu rất lớn và mạnh mẽ đang tiến về hướng đó, như các bạn đã biết. Tôi không thể tiết lộ. Nhưng tôi hy vọng họ sẽ thương lượng được điều gì đó có thể chấp nhận được.”
Trong một động thái mang tính biểu tượng nhằm đáp trả cuộc đàn áp biểu tình, Liên minh Châu Âu tuần trước đã quyết định đưa Quân đoàn Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran [IRGC] vào danh sách tổ chức khủng bố.
Để trả đũa, chính quyền Iran cũng định danh các đội quân châu Âu theo cách tương tự.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Qalibaf cho rằng châu Âu thật thiếu khôn ngoan khi đứng về phía Hoa Kỳ.
"Bằng cách cố gắng làm tổn thương IRGC—vốn là trở ngại lớn nhất đối với sự lây lan của chủ nghĩa khủng bố sang châu Âu—người châu Âu thực chất đang tự bắn vào chân mình và một lần nữa đưa ra quyết định đi ngược lại lợi ích của người dân họ bằng cách mù quáng tuân theo người Hoa Kỳ."
Trong khi căng thẳng vẫn ở mức cao, các quan chức Hoa Kỳ tiết lộ rằng các tướng lĩnh cấp cao của Hoa Kỳ và Israel đã tổ chức các cuộc hội đàm tại Lầu Năm Góc vào thứ Sáu.
Vài ngày sau, văn phòng của Bộ trưởng Quốc phòng Israel Israel Katz cho biết ông đã gặp Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel Eyal Zamir để thảo luận về "mức độ sẵn sàng tác chiến cho mọi kịch bản có thể xảy ra".
Tại Tehran, người dân địa phương tên Hossein Aramesh nói rằng không giống như cuộc chiến 12 ngày với Israel, anh tin rằng việc tăng cường hải quân hiện nay thiên về mục đích tạo áp lực nhiều hơn.
“Như chúng ta đã thấy trong cuộc chiến 12 ngày, các cuộc tấn công diễn ra mà không báo trước, và để có tác động mạnh nhất, các cuộc tấn công phải bất ngờ. Hiện tại, họ đang diễn tập và hiện diện nhiều hơn trong khu vực. Tôi nghĩ điều này thiên về việc tạo áp lực hơn."
Tại New York, người dân Hoa Kỳ nói rằng sự leo thang này thật đáng lo ngại nhưng không gây ngạc nhiên.
Kỹ thuật viên Kyle Oregon nói rằng anh hy vọng tình hình sẽ sớm được xoa dịu.
“Tôi có lo lắng về điều đó không? Tôi chắc chắn là có lo lắng. Tôi vẫn nuôi hy vọng vì tôi nghĩ rằng mọi chuyện lẽ ra có thể đã tồi tệ hơn nhiều so với hiện tại. Vì vậy, tôi hy vọng những cái đầu lạnh sẽ chiến thắng."
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
