Đã một thập niên trôi qua, kể từ khi 195 quốc gia đặt mục tiêu hạn chế sự nóng lên toàn cầu ở mức 1,5 độ C, so với mức trước thời kỳ tiền công nghiệp.
Hiệp định Paris nêu rõ, lượng khí thải nhà kính phải đạt đỉnh trước năm 2025 và giảm 43% vào năm 2030.
Giáo sư Ian Lowe từ Trường Khoa học Đại học Griffith Queensland cho rằng, đây là mục tiêu không thể đạt được.
"Hai năm trước, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc nói rằng mục tiêu Paris 1,5 độ đang trong tình trạng nguy kịch. Tôi nghĩ bây giờ phải nói rằng tình trạng nguy kịch đó đã chấm dứt. Và không còn triển vọng thực tế nào, để giữ cho mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu dưới 1,5°C. Với các chính sách hiện tại, vẫn rất khó để lạc quan rằng chúng ta có thể giữ nó dưới 2°C”, Ian Lowe.
Được biết phúc trình khí hậu thường niên của Chương trình Copernicus, thuộc Liên minh châu Âu đã tiết lộ rằng vào năm 2025, nhiệt độ trung bình toàn cầu cao hơn 1,47 độ, so với mức trước thời kỳ công nghiệp từ năm 1850 đến 1900, khiến nó trở thành năm nóng thứ ba trong lịch sử.
Lần đầu tiên, nhiệt độ trung bình toàn cầu trong ba năm đã vượt quá 1,5 độ.
Nếu sự nóng lên tiếp tục với tốc độ hiện tại, Giáo sư Lowe cho biết đến năm 2030, mức 1,5 độ sẽ bị vượt qua vĩnh viễn.
"Chúng ta đã và đang chứng kiến những hiện tượng cực độ, ngày càng thường xuyên và nghiêm trọng hơn. Và các nhà khoa học khí hậu đã cảnh báo những người ra quyết định rằng, một khi nhiệt độ tăng trên 1,5°C, chúng ta sẽ bước vào một vùng lãnh thổ chưa được khám phá. Chúng ta không thể dự đoán chắc chắn, mức độ nghiêm trọng của những tác động sẽ như thế nào”, Ian Lowe.
Trong khi đó báo cáo cho thấy, Nam Cực đã trải qua năm nóng nhất trong lịch sử, và Bắc Cực là năm nóng thứ hai, dẫn đến hiện tượng tan chảy băng ở hai cực, tồi tệ nhất từ trước đến nay.
Vào tháng 2 năm 2025, tổng diện tích các chỏm băng ở hai cực là thấp nhất từng được ghi nhận, ở mức 15,76 triệu km vuông.
Giáo sư Lowe cho biết hiện tượng tan chảy băng ở hai cực này, có tác động trực tiếp và đáng lo ngại đến biến đổi khí hậu.
"Băng hà phản chiếu hầu hết ánh sáng mặt trời chiếu vào nó. Nước biển hấp thụ hầu hết ánh sáng mặt trời. Vì vậy, khi các chỏm băng ở hai cực co lại, nhiều ánh sáng mặt trời được hấp thụ hơn, điều đó có nghĩa là nhiệt độ tăng lên, các chỏm băng ở hai cực co lại, và nhiệt độ tăng lên. Chúng ta thực sự đang đối mặt với nguy cơ biến đổi khí hậu không kiểm soát, không chỉ là tăng vài độ, mà là sự gia tăng thúc đẩy sự gia tăng hơn nữa. Và điều đó có khả năng, gây thảm họa cho nền văn minh nhân loại”, Ian Lowe.
Được biết lượng khí thải CO2 và metan năm 2025, cũng được ghi nhận ở mức cao nhất.
Ông Patrick Galey, Giám đốc Điều tra Nhiên liệu Hóa thạch tại Global Witness cho biết các dự án lớn mới, bao gồm việc Mỹ tiếp quản và mở rộng ngành công nghiệp dầu mỏ của Venezuela, khiến lượng khí thải sẽ tiếp tục theo chiều hướng gia tăng gây hại.
"Tính theo thùng dầu, cường độ carbon trong dầu thô Venezuela cao hơn đáng kể, so với hầu hết mọi nơi trên thế giới. Khi sản lượng tăng lên, lượng khí thoát ra và rõ ràng đây là khí metan thoát ra và được thải ra, điều này cực kỳ gây hại cho khí hậu trong ngắn hạn và khối lượng chắc chắn sẽ tăng lên”, Patrick Galey.
Giáo sư Lowe còn nói thêm rằng, những người ra quyết định cần phải chịu trách nhiệm về vai trò của họ, trong việc đẩy nhanh biến đổi khí hậu.
"Mỗi quyết định sản xuất thêm dầu, thêm khí đốt, thêm than đá, đều là một quyết định đẩy nhanh biến đổi khí hậu. Nó thực sự nên được nhìn nhận theo nghĩa đó, là hành vi vô trách nhiệm mang tính hình sự”, Ian Lowe.
Trong khi đó một báo cáo riêng, do trang web tin tức về khí hậu Carbon Brief ủy thác cho thấy, đã có tiến bộ ở hai nền kinh tế lớn nhất thế giới, là Trung Quốc và Ấn Độ.
Năm 2025, điện năng sản xuất từ than đá giảm 1,6% ở Trung Quốc và 3% ở Ấn Độ, sau khi sự bùng nổ năng lượng sạch, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.
Nhà kinh tế học Nicki Hutley của Hội đồng Khí hậu cho biết, việc chuyển dịch khỏi than đá, có tác động đáng kể đến lượng khí thải toàn cầu.
“Lần đầu tiên trong lịch sử, lượng khí thải của Trung Quốc và Ấn Độ đều giảm, trong một năm và điều này vô cùng quan trọng. Trung Quốc đang dẫn đầu, họ thực sự thể hiện vai trò của mình tại COP, họ vẫn còn nhiều việc phải làm, nhưng thật tuyệt vời khi thấy hai nền kinh tế lớn này đang đi đúng hướng”, Nicki Hutley.
Bà cho biết, sự chuyển dịch sang năng lượng tái tạo, phần lớn được dẫn dắt bởi ngành công nghiệp.
"Khu vực tư nhân đang thực sự thúc đẩy chương trình chuyển đổi, có lẽ nhanh hơn nhiều so với chính phủ. Điều này có ý nghĩa về mặt kinh tế, đặc biệt là trong lãnh vực năng lượng”, Nicki Hutley.
Ngoài ra một lãnh vực mà Trung Quốc đang chứng tỏ, là quốc gia dẫn đầu thế giới là công nghệ năng lượng gió, với tuabin gió ngoài khơi 20 megawatt đầu tiên trên thế giới, được lắp đặt trong tuần này tại vùng biển gần Phúc Kiến.
Kỹ thuật này mang lại tác động môi trường thấp hơn, so với các trang trại gió truyền thống, cũng như một số lạc quan rằng, những lời kêu gọi hành động quyết liệt đang dần được đáp ứng bằng sự đổi mới.
READ MORE
SBS Việt ngữ
