Trong một diễn biến bất ngờ, quan chức chống khủng bố cấp cao nhất dưới chính quyền Donald Trump, Joe Kent – cựu sĩ quan lực lượng đặc nhiệm với kinh nghiệm chiến đấu dày dạn – đã từ chức vì chiến tranh ở Trung Đông.
Trong một bức thư đăng trên tài khoản X (trước đây là Twitter) của mình, ông Kent, người đứng đầu Trung tâm Chống Khủng bố Quốc gia Mỹ, nói rằng Iran không phải là mối đe dọa ngay lập tức tới Mỹ.
Thực tế, theo ông Kent, ông nói chính quyền Trump đã khởi động cuộc chiến này do chịu áp lực từ Israel và nhóm vận động quyền lực của nước này tại Mỹ.
Về phía phản ứng của Tổng thống Trump, ông nói:
“Tôi luôn nghĩ ông ấy là người tốt, nhưng tôi luôn thấy ông ấy yếu về an ninh, rất yếu về an ninh. Tôi không quen biết ông ấy nhiều, nhưng thấy ông ấy có vẻ là người khá tốt. Nhưng khi đọc tuyên bố của ông ấy, tôi nhận ra việc ông ấy ra đi là tốt, vì ông ấy nói Iran không phải là mối đe dọa.”
Tổng thống Mỹ cũng chỉ trích các đồng minh NATO vì từ chối tham gia sâu hơn vào chiến tranh ở Trung Đông.
Trước đó, ông từng kêu gọi các đồng minh giúp bảo vệ Eo biển Hormuz, hiện vẫn bị đóng phần lớn, nhưng yêu cầu hỗ trợ mở lại tuyến đường thủy quan trọng này hầu như không được đáp ứng.
Trên mạng xã hội Truth Social, ông nói Mỹ không còn cần hoặc không mong muốn sự trợ giúp từ các nước NATO.
Tổng thống Ireland trước đó đã nói rằng chiến tranh là bất hợp pháp và là một cuộc tấn công vào luật pháp quốc tế.
Ngay sau đó, ông Trump, ngồi cạnh Thủ tướng Ireland Micheál Martin tại Nhà Trắng, nói rằng Tổng thống Ireland nên biết ơn.
“Ông ấy phải thấy may mắn vì tôi còn ở đây. Bởi thử nghĩ xem nếu tôi cho phép các nước bệnh hoạn và điên rồ sở hữu vũ khí hạt nhân thì sao? mọi người trên toàn thế giới nên biết ơn. Tôi thất vọng với NATO. Rất thất vọng. Tôi cũng thất vọng với một vài quốc gia khác. Nhưng họ nên biết ơn rằng nhóm người này cảm thấy như chúng tôi. Nếu một nước như Iran được phép có vũ khí hạt nhân mà chúng tôi không ngăn chặn thì sao? Tôi đã ngăn họ hai lần rồi.”
Chiến tranh Trung Đông đã gần như làm tê liệt Eo biển Hormuz, qua đó 20% lượng dầu và khí đốt hóa lỏng thế giới được vận chuyển.
Điều này gây lo ngại về lạm phát và giá năng lượng tăng.
Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, cho biết nước này đã tiêu diệt một quan chức an ninh cấp cao Iran và là cựu cố vấn chiến lược đàm phán hạt nhân, Ali Larijani, trong một cuộc không kích đêm.
Haizam Amirah-Fernandez, giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu Ả Rập đương đại, phát biểu:
“Cả Iran và Israel đều khẳng định họ đang đạt được một phần mục tiêu trong cuộc chiến này. Không phải lúc nào cũng rõ điều gì sẽ xảy ra hoặc hậu quả của từng hành động. Nhưng chắc chắn, Ali Larijani đã là một nhân vật quan trọng trong hệ thống chính trị Iran trong một thời gian dài.”
Ông Larijani được coi là quan chức cấp cao nhất thiệt mạng kể từ vụ ám sát lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei tháng trước (28/2).
Ông không phải là chỉ huy quân sự, nhưng là nhân vật trung tâm trong việc định hình các quyết định chiến lược của Iran.
Israel cũng cho biết đã tiêu diệt chỉ huy lực lượng Basij tình nguyện của Vệ binh Cách mạng Iran, Tướng Gholam Reza Soleimani.
Farhan Haq, phát ngôn viên phó Liên Hợp Quốc cho Tổng Thư ký, nói rằng Liên Hợp Quốc lo ngại những cái chết này có thể làm tình hình tồi tệ hơn cho tất cả mọi người.
“Chúng tôi không tin rằng chương trình giết các quan chức khác nhau sẽ giúp ích cho những gì cần thiết, đó là giải pháp ngoại giao cho vấn đề này.”
Phát ngôn viên quân đội Israel, Effie Defrin, nói nước này sẽ nhắm vào các lãnh đạo Iran “bất kể nơi nào và bất kể khi nào.”
Những vụ giết người này đã tước đi các lãnh đạo quan trọng của Iran trong một cuộc chiến được coi là thử thách lớn nhất đối với Cộng hòa Hồi giáo trong nhiều thập kỷ gần đây.
Truyền thông nhà nước Iran sau đó xác nhận việc Larijani đã qua đời trong một thông báo chính thức trên truyền hình.
“Ông ấy luôn tận tụy cho sự tôn vinh danh dự của Chúa và sự phát triển liên tục của Iran thân yêu cho đến những khoảnh khắc cuối cùng. Ông luôn kêu gọi người dân và các quan chức đoàn kết chống lại kẻ thù khát máu. Cuối cùng, vào giờ trước bình minh của tháng lễ Ramadan, ông đã đạt tới bậc thang cao quý của tử đạo cùng với người con trung thành Morteza, cũng như trợ lý An ninh của Ban Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao, Ali Reza Bayat, và một nhóm Vệ binh dũng cảm.”
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu – cùng Bộ trưởng Quốc phòng, Giám đốc Mossad và Tư lệnh Không quân – nói họ đã loại bỏ hai trong số những “thủ lĩnh khủng bố hàng đầu của chế độ này” trong vòng 24 giờ.
“Máy bay của chúng tôi đang tấn công các phần tử khủng bố trên mặt đất, tại các ngã tư, trên các quảng trường. Điều này nhằm tạo điều kiện cho người dân Iran dũng cảm tổ chức Lễ hội Lửa. Vậy hãy ăn mừng và Chúc Mừng Năm Mới Nowruz. Chúng tôi đang quan sát từ trên cao.”
Khi Israel thực hiện các cuộc không kích rộng khắp Tehran, nhân viên cứu hộ tại đó đang tìm kiếm các nạn nhân dưới đống đổ nát của các tòa nhà bị phá hủy.
Nhân viên Hồng Thập Tự, Navvab Shamspour, cho biết họ đã kéo ra các thi thể trẻ em từ đống đổ nát.
“Chúng tôi chứng kiến cảnh kéo các em bé ra khỏi đống đổ nát và các gia đình lo lắng xung quanh, họ lo cho những người thân dưới đống đổ nát. Chúng tôi cảm thấy có lỗi khi đôi khi họ mất hy vọng, và chúng tôi phải đôi khi kéo thi thể ra từ dưới đống đổ nát và trả lại cho gia đình, nhưng đôi khi không thể cứu sống những người thân.”
Trưởng phái đoàn Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) tại Iran, Vincent Cassard, mô tả cảnh tượng là “đau lòng”.
“Thật đau lòng khi thấy khu vực dành cho trẻ em tại bệnh viện. Tôi không thể tưởng tượng được áp lực và đau khổ của các cha mẹ cũng như các em nhỏ phải được sơ tán vào phút cuối trong tình trạng y tế tồi tệ.”
Trong khi đó, Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum có vẻ sẵn sàng xem xét đề xuất của các nhà ngoại giao Iran về việc tổ chức các trận đấu của Iran tại FIFA World Cup vào tháng 6 ở Mexico.
Điều này diễn ra sau khi đại sứ Iran và đại sứ quán tại Mexico City cho biết họ đang đàm phán với FIFA để chuyển ba trận vòng bảng của Iran từ Mỹ sang Mexico.
Tổng thống Trump tuần trước đã khuyên đội bóng không tham dự giải đấu 48 đội vì lý do an toàn.
“Iran đang thảo luận với FIFA xem có khả thi không – lẽ ra họ phải thi đấu ở Mỹ – để tổ chức các trận đấu tại Mexico. Vấn đề đang được xem xét, và chúng tôi sẽ thông báo khi có kết quả. Mexico duy trì quan hệ với mọi quốc gia trên thế giới. Vậy chúng ta sẽ xem FIFA quyết định thế nào, và chúng tôi sẽ cập nhật dựa trên đó.”
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
