Quân đội nắm quyền ở Gabon và quản thúc Tổng thống tại gia

Làn sóng đảo chính ở Tây và Trung Phi vẫn tiếp tục, sau khi các sĩ quan quân đội nắm quyền ở Gabon, đặt Tổng thống Ali Bongo dưới sự quản thúc tại gia.

"Vào ngày này, 30/8/2023, chúng tôi gồm các lực lượng quốc phòng và an ninh, họp trong Ủy ban Chuyển Tiếp và Phục Hồi các thể chế, thay mặt cho người dân Gabon đã quyết định bảo vệ hòa bình, bằng cách chấm dứt chế độ hiện tại".

"Cuộc tổng tuyển cử ngày 26/8/2023, cũng như kết quả bị cắt giảm bị hủy bỏ".

"Biên giới được đóng cửa cho đến khi có thông báo mới, tất cả các tổ chức của Cộng hòa đều bị giải thể", một sĩ quan quân đội.

Đó là một sĩ quan quân đội giấu tên, tuyên bố cuộc đảo chánh vào đầu giờ sáng sớm và bác bỏ kết quả bầu cử tháng Tám là gian lận.

Cuộc đảo chính diễn ra một tháng, sau khi quân đội chiếm quyền tại Niger, cũng là một thuộc địa cũ của Pháp.

Được biết Tổng thống Ali Bongo và gia đình ông đã cầm quyền trong hơn nửa thế kỷ và chiến thắng trong cuộc bầu cử được thiết lập, để kéo dài 56 năm cầm quyền của họ.

Vị Tổng thống 64 tuổi, đã đưa ra lời kêu gọi hỗ trợ.

"Tôi sẽ gửi một thông điệp đến tất cả bạn bè, mà chúng ta có trên khắp thế giới, để bảo họ hãy lên tiếng".

"Đối với những người ở đây đã bắt giữ tôi và gia đình tôi, con trai tôi đang ở đâu đó, vợ tôi đang ở một nơi khác và tôi đang ở nơi cư trú ngay bây giờ".

"Tôi đang ở trong nơi cư trú, không có gì xảy ra, tôi không biết chuyện gì đang xảy ra", Ali Bongo.

Trong khi đó hàng trăm người đã xuống đường ở thủ đô Libreville, nhiều người cổ vũ và hoan nghênh tin tức về cuộc đảo chính.

Một người biểu tình giấu tên ăn mừng cuộc đảo chính, với những người khác cũng chỉ ra những thất bại của Tổng thống, trong việc giải quyết các vấn đề mà quốc gia Trung Phi này phải đối mặt.

"Bây giờ đây là một ngày độc lập, quân đội đã giải phóng đất nước chúng ta".

"Chúng tôi được tự do, chúng ta có quyền được tự do và thể hiện bản thân theo cách chúng ta muốn".

"Bởi vì chúng ta không biết có thể được giải thoát, hôm nay chúng ta mới được tự do", một người dân ủng hộ đảo chính.

Ngay sau đó, các binh sĩ tuyên bố trên truyền hình quốc gia rằng, Tướng Brice Oligui Nguema sẽ là nhà lãnh đạo chuyển tiếp.

Đại tá Ulrich Manfoumbi cho biết, Đại tướng đã ra lệnh khôi phục tín hiệu phát thanh và truyền hình quốc tế, trên các đài truyền hình khác nhau.

"Chủ Tịch của Hội Đồng Chuyển Tiếp, nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì sự bình tĩnh ở đất nước xinh đẹp của chúng ta".

"Ông cam kết bảo tồn các công cụ kinh tế đảm bảo sự thịnh vượng xã hội".

"Vào buổi bình minh của một kỷ nguyên mới, chúng tôi sẽ đảm bảo hòa bình, ổn định và phẩm giá của đất nước Gabon yêu dấu của chúng ta", Ulrich Manfoumbi.

Được biết Tổng thống Bongo lên nắm quyền vào năm 2009 sau cái chết của cha ông Omar, người đã cai trị từ năm 1967.

Những người phản đối nói rằng, gia đình đã làm rất ít để chia sẻ tài sản dầu mỏ và khai thác mỏ của đất nước cho 2,3 triệu người.

Tình trạng bất ổn với các vụ bạo lực nổ ra, sau chiến thắng bầu cử gây tranh cãi năm 2016 của Tổng thống và đã có một nỗ lực đảo chính thất bại, vào năm 2019.

Nhà phân tích Paul Melly nói rằng, cuộc đảo chính này có lẽ không có gì đáng ngạc nhiên, trong một môi trường chính trị thất vọng.

Chuyên gia tư vấn chương trình châu Phi tại tổ chức tư vấn Chatham House giải thích, cuộc bầu cử không được coi là minh bạch, không có quan sát viên quốc tế hoặc khu vực, để theo dõi tiến trình này.

"Những người cảm thấy thiếu kiên nhẫn và thất vọng và cảm thấy rằng ,đã đến lúc phải thay đổi Gabon".

"Họ đã tự hỏi tại sao, sau khi ông ấy đã hoàn thành hai nhiệm kỳ 7 năm, tại sao ông ấy lại được bầu một lần nữa, trong một quá trình có vẻ thiếu minh bạch một cách khủng khiếp", Paul Melly.

Nó đặt ra câu hỏi, liệu nền dân chủ có đang bị thất bại ở các nước châu Phi hay không, khi các cuộc đảo chính trở nên thường xuyên hơn bao giờ hết.

Đã có 7 cuộc đảo chính khác ở các nước Tây và Trung Phi chỉ trong 3 năm qua, mà không có sự lên án rộng rãi cũng như can thiệp quân sự nào, có thể dập tắt các cuộc đảo chính.

Chuyên gia nghiên cứu Gabon tại Trung tâm châu Phi của Viện Pháp, ông Francois Gaulme cho biết, cuộc đảo chính tại Gabon tương tự như những gì đã xảy ra ở Niger vào tháng trước ngày 26 tháng Bảy nơi chính lực lượng bảo vệ Tổng thống đã nổi dậy chống lại chính ông nầy.

Phó giáo sư Gaulme nói rằng, dường như có một mô hình đảo chính, nổi lên từ các nước châu Phi nói tiếng Pháp.

"Bản thân các vệ sĩ của Tổng thống đã nhận ra rằng, họ sẽ được yêu cầu thực hiện các nhiệm vụ đàn áp, điều mà họ có thể không sẵn sàng làm và tôi không biết, một cái gì đó tương tự như vậy".

"Nhưng họ cảm thấy rằng, người dân ngày càng trở nên thù địch hơn, đối với việc tái đắc cử Tổng thống Ali Bongo, đặc biệt là trong điều kiện hiện tại của cuộc bầu cử này, vì đối thủ chính của Ali Bongo trong cuộc bầu cử hôm thứ Bảy, chỉ có 8 ngày để vận động chống lại ông".

"Một chiến dịch bầu cử kéo dài 8 ngày không tồn tại ở bất kỳ quốc gia nào", Francois Gaulme.

Trong khi đó nhà phân tích Paul Melly tin rằng, có nguy cơ xảy ra nhiều cuộc đảo chính hơn trong tương lai.

"Chắc chắn có nguy cơ đảo chính nhiều hơn, điều đó thực sự gây áp lực lên các quốc gia sắp có cuộc bầu cử hoặc trong giai đoạn lập kế hoạch gần, nếu bạn muốn, để thực sự cho thấy đây là những cuộc tranh cử công bằng được cạnh tranh minh bạch", Paul Melly.

Ông Melly cũng nói rằng, đó không phải là vấn đề thiếu sự ủng hộ cho nền dân chủ ở các nước châu Phi, mà liên quan nhiều hơn đến các quan ngại về sự thất vọng ngày càng gia tăng, đối với hiệu quả của các nhà lãnh đạo tái đắc cử.

"Khi mọi người chào đón những người nổi dậy xuống đường, đó là vì họ cảm thấy rằng quá trình chính trị của họ, nền dân chủ của họ đã bị bóp méo, như chúng ta đã thấy ở Gabon".

"Rất nhiều người nghĩ rằng, cuộc bầu cử này không đáng tin cậy, họ đã hoan nghênh cuộc đảo chính, còn nếu cuộc bầu cử đáng tin cậy, có lẽ phản ứng đó sẽ khác", Paul Melly.