Bạn có biết rằng, ở Úc, có một dàn đồng ca của những người phụ nữ thổ dân. Điều đặc biệt, hầu hết họ đều là những người cao niên, họ có thể hát những bài hát bằng tiếng Đức. Và càng đặc biệt hơn, khi cùng với tiếng hát ấy, họ đã lưu diễn và nhận được rất nhiều ngợi khen của khán giả nhiều nơi trên thế giới.
Năm nay, Tuần lễ NAIDOC (7-14/7) được dành riêng để nêu bật vai trò quan trọng của phụ nữ thổ dân và dân đảo Torres Strait ở Úc. Thông qua các chuyến trình diễn quốc tế, dàn đồng ca của những phụ nữ thổ dân ở miền Trung Úc châu đã góp phần nâng cao nhận thức toàn cầu về sự phong phú và đa dạng trong văn hóa của những người bản địa của Úc.
Ở vùng sa mạc miền Trung Úc châu, phụ nữ vốn là những người lưu giữ vốn ngôn ngữ, sự tiếp nối của vốn văn hóa và những truyền thống thiêng liêng. Những bài hát của họ phản ánh mối quan hệ của người dân với nguồn mạch đất đai, cũng như vốn kinh nghiệm quý báu mà cha ông và các thế hệ trước trao truyền lại.
Khi những nhà truyền giáo Đức đến đây vào cuối thế kỷ 19 và dừng chân ở gần Alice Springs, họ đã giới thiệu những bài hát mới cho cộng đồng tại địa phương. Nổi tiếng nhất trong tất cả các bài hát Giáng sinh bằng tiếng Đức là bản Silent Night. Một thế kỷ sau, Dàn hợp xướng của những phụ nữ thổ dân ở miền Trung Úc chau lại hát nó, bằng thứ tiếng Đức hoàn hảo.
Những người truyền giáo đã dịch nhiều bản thánh ca sang ngôn ngữ địa phương và thành lập những dàn đồng ca nhỏ tại địa phương.
Morris Stuart là đạo diễn nghệ thuật và cũng chính là người chỉ huy dàn đồng ca. Ông nói, chính âm nhạc đã bắc một nhịp cầu giữa những người truyền giáo đến từ Âu châu và người Úc bản địa. “Bởi vậy, thoạt đầu, không phải kinh thánh mà chính là những bài thánh ca được dịch đầu tiên. Đó là 53 bài thánh ca bởi chúng gắn kết với nền văn hóa vốn yêu chuộng sự hát ca này. Đó là một sự kết nối tuyệt vời giữa 2 nền văn hóa cùng có tình yêu với những giai điệu”.
Susan - một trong những thành viên của Dàn đồng ca - nói rằng thế hệ ông bà của cô đã học hát những bài hát bằng chính tiếng Đức. Susan nói: “Khi tôi bắt đầu đi học, tôi mới chỉ khoảng 5 tuổi. Và những phụ nữ lớn tuổi thường tụ tập lại vào đêm Giáng sinh và hát, những bài hát mừng Giáng sinh bằng tiếng Đức. Họ thường hát bài Silent Night mọi lúc”.
Trải qua nhiều thế hệ, di sản âm nhạc cũng như việc hát hợp xướng, vẫn được tiếp nối thông qua Dàn đồng ca của phụ nữ thổ dân miền Trung nước Úc.
Và đây là phần giới thiệu của Morris Stuart về màn trình diễn của 32 phụ nữ thổ dân Úc trước những khán giả đầy thương mến của họ trong một chuyến lưu diễn tại Đức vào năm 2015: “Đây là dàn hợp xướng của những phụ nữ thổ dân ở miền Trung nước Úc, tất cả họ đến từ vùng trung tâm của nước Úc, cách đây tới 12 ngàn cây số để hát trước quý vị hôm nay. Quý vị là những người rất may mắn”.
Và âm nhạc có thể là một phương cách để đưa mọi người tiến vào một cuộc đối thoại, có khả năng làm biến đổi hoàn toàn, không chỉ từng cá nhân mà là cả cộng đồng
Morris là một mục sư về hưu. Tổ tiên của ông là nô lệ đã bị buộc phải rời Châu Phi. Ông nói, chính lịch sử gia đình ông đã giúp ông dễ dàng kết nối với lịch sử của những người Úc bản địa. Và âm nhạc đóng một vai trò quan trọng trong việc bảo tồn văn hóa và gắn kết cộng đồng.
Morris kể: “Tôi rất ngạc nhiên khi lần đầu tiên tôi nghe họ hát, những ca khúc đó. Có vẻ như họ đã vô tình giữ gìn lại những ca khúc của Đức”.
Dưới sự hướng dẫn của Morris, một nhóm phụ nữ gồm chủ yếu là những phụ nữ cao niên, đã tham gia các chuyến lưu diễn của dàn đồng ca và nhận được nhiều ngợi khen từ khán giả quốc tế. “Âm nhạc là một nguồn vui và làm việc với họ cũng là một niềm vui nữa. Đây là một trong những dàn hợp xướng xuất sắc nhất mà tôi từng làm việc. Họ có thể là bà ngoại, họ có thể đang gặp những thử thách về sức khỏe, nhưng họ là những nhạc sĩ bẩm sinh có năng khiếu thật đặc biệt”- Morris nhận xét.
Morris Stuart thừa nhận, ông đã cùng dàn đồng ca sang biểu diễn tại Đức bởi những ám ảnh từ ký ức chiến tranh của Đức. Ông cho hay là dàn đồng ca đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt từ khán giả Đức. Và chính cuộc gặp gỡ với những khán giả như vậy đã khiến suy nghĩ của ông phải thay đổi.
Chuyến thăm Đức đã khiến Dàn đồng ca của những phụ nữ thổ dân miền Trung Úc châu nhận được nhiều sự chú ý của khán giả quốc tế.
Hiện dàn đồng ca này đang lưu diễn tại Hoa Kỳ. Trước chuyến đi, Nicholas Williams, một trong ba thành viên nam của dàn đồng ca, đã bày tỏ sự phấn khích của anh: “Chúng tôi bay đến Los Angeles, sau đó là New York rồi Washington DC. Có lẽ, nhiều chuyến đi đến sớm hơn dự tính. Nhưng đó là điều tốt khi có cơ hội để chia sẻ câu chuyện”.
Morris Stuart thừa nhận, mới chỉ một vài năm trước đây thôi, bản thân ông cũng không hình dung nổi sẽ gặt hái những thành công ở tầm quốc tế như vậy. Nhưng ông còn vui hơn bởi Dàn đồng ca của những phụ nữ thổ dân miền Trung Úc châu vẫn tiếp tục bảo tồn vốn văn hóa giàu bản sắc của các cộng đồng thổ dân nơi đây cũng như có cơ hội chia sẻ truyền thống giàu bản sắc ấy, những câu chuyện của họ ra với thế giới.
“Tôi muốn dùng quyền năng âm nhạc để phá vỡ những rào cản, để mang mọi người xích lại gần nhau. Âm nhạc đã làm được điều này, âm nhạc của dàn hợp xướng đã làm được thế. Và âm nhạc có thể là một phương cách để đưa mọi người tiến vào một cuộc đối thoại, có khả năng làm biến đổi hoàn toàn, không chỉ từng cá nhân mà là cả cộng đồng” – Morris nhấn mạnh.
Mời quý vị đón xem Dàn đồng ca của những người phụ nữ thổ dân ở miền Trung Úc châu biểu diễn trong ‘Song Keepers’ - một bộ phim tài liệu phát sóng vào lúc 8.30 tối Chủ nhật, ngày 15/7, trên kênh NITV và phát trực tuyến trên SBS OnDemand.
