Tại sao FIFA từ bỏ kế hoạch bán cổ phần tại World Cup, ghế ông chủ tịch Gianni Infantino còn giữ được bao lâu?

"Tăng cường khía cạnh thương mại của bóng đá là bước tiếp theo tự nhiên trong quá trình phát triển này. Vì vậy, chúng tôi tin rằng đề xuất của FFE sẽ mở khóa tiềm năng của môn thể thao này ở mọi nơi trên thế giới, trong bóng đá nam, nữ và bóng đá trẻ," Chủ tịch FIFA Gianni Infantino.

Đó là lời của Chủ tịch FIFA Gianni Infantino khi ông trình bày kế hoạch đầy tham vọng của mình với kế hoạch gây tranh cãi FIFA Forward Enterprise, hay F-F-E. 

Đề xuất này - theo đó sẽ huy động gần 6 tỷ đô la Úc [4,2 tỷ đô la Mỹ] để bán cổ phần trong World Cup và các giải đấu khác của FIFA cho các nhà đầu tư tư nhân - được thiết kế để tạo ra một công ty con thương mại trị giá gần 28 tỷ đô la Úc [20 tỷ đô la Mỹ].

Và các nhà đầu tư tư nhân sẽ nắm giữ 20% cổ phần trong đó.

Ai đứng sau sáng kiến?

Điều thú vị là, Thrive Eternal, do Joshua Kushner sáng lập, được kỳ vọng sẽ là nhà đầu tư chính.

Anh trai của ông, Jared Kushner, là con rể của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Nhưng sau nhiều ngày phản đối dữ dội - và vị trí của Gianni Infantino bị soi mói - FIFA đã rút lại đề xuất của mình.

Cơ quan quản lý bóng đá đã hủy bỏ kế hoạch của mình, sau sự phản đối gay gắt từ ba trong sáu liên đoàn bóng đá.

Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) dẫn đầu cuộc phản đối. Họ cáo buộc FIFA đang bán "linh hồn" của môn thể thao này và đe dọa tẩy chay, nói rằng ban lãnh đạo FIFA đã mất lòng tin.

Cũng có thông tin – đầu tiên được Telegraph Sport đưa tin – rằng UEFA hiện đang đe dọa FIFA và Joshua Kushner bằng hành động pháp lý liên quan đến kế hoạch đầu tư World Cup của họ.

Báo cáo cho biết cơ quan quản lý bóng đá châu Âu đã cảnh báo Gianni Infantino không được phá hủy bất kỳ tài liệu nào liên quan đến kế hoạch này.

Phó Chủ tịch UEFA, Laura McAllister, cho biết họ đã bị dồn vào thế khó bởi một đề xuất gây thiệt hại nghiêm trọng đến mức có thể phá vỡ toàn bộ cơ sở hạ tầng của môn thể thao này.

Vậy, liệu Gianni Infantino – người đã giữ chức vụ này trong một thập kỷ và dự kiến sẽ tranh cử nhiệm kỳ thứ tư vào tháng Ba năm sau – có thể vượt qua được phản ứng dữ dội này?

"Nhưng rõ ràng đây không phải là quyết định của riêng tôi. Đây là quyết định của 211 quốc gia sẽ bỏ phiếu bầu chủ tịch FIFA tiếp theo. Nhưng tôi nghĩ nguyên tắc quan trọng là liệu chúng ta có được đảm bảo không? Liệu chúng ta có tin tưởng rằng Gianni Infantino là người lãnh đạo sẽ tuân thủ các chuẩn mực đạo đức của môn thể thao này và để lại nó trong tình trạng tốt hơn so với khi ông ấy nhậm chức? Bởi vì đó là trách nhiệm của tất cả chúng ta với tư cách là người tạm thời quản lý môn thể thao này. Và nếu chúng ta coi trọng điều đó, thì chúng ta sẽ đưa ra các quyết định để đảm bảo rằng sức khỏe của môn thể thao này được đặt lên hàng đầu trong mọi quyết định mà chúng ta đưa ra," bà McAllister nói.

Infantino đã cho 211 liên đoàn thành viên của FIFA thời hạn đến ngày 19 tháng 9 để chấp nhận đề xuất - điều này đòi hỏi phải có đa số phiếu bầu.

Mỗi thành viên có thể nhận được cổ phần trị giá khoảng 28 triệu đô la Úc [20 triệu đô la Mỹ].

Đối với nhiều quốc gia bóng đá nhỏ hơn, số tiền lớn như vậy sẽ rất khó để từ chối.

Chủ tịch Liên đoàn bóng đá Na Uy, Lise Klavaness, mô tả đây là hành vi tống tiền, sử dụng tiền vốn đã thuộc về môn thể thao này.

Và không chỉ châu Âu - bao gồm cả nhà vô địch World Cup Tây Ban Nha - lên tiếng.

CONCACAF, đại diện cho bóng đá ở Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Caribe, đã bác bỏ đề xuất và yêu cầu xem xét lại toàn diện cách thức xây dựng nó.

Liên đoàn bóng đá châu Á cũng phản đối kế hoạch này, với Chủ tịch AFC Sheikh Salman bin Ebrahim Al-Khalifa hoan nghênh quyết định của FIFA về việc từ bỏ nó.

Rồi đến chính FIFA. Cố vấn cấp cao của Infantino, Carlos Cordeiro, đã từ chức, gọi đề xuất này là một thỏa thuận tồi tệ cho bóng đá.

McAllister nói rằng sự ra đi của ông cho thấy sự bất an sâu sắc trong chính ban lãnh đạo FIFA.

"Điều đó không làm tôi ngạc nhiên chút nào, bởi vì đó là một sự can thiệp đơn phương, một điều thiếu suy nghĩ và có thể dẫn đến hậu quả thảm khốc. Vì vậy, bất cứ ai hiểu rõ trò chơi và vai trò của chúng ta với tư cách là người quản lý môn thể thao này, đều sẽ cảm thấy không thoải mái, lo lắng và sợ hãi trước những gì có thể xảy ra nếu chúng ta đồng ý bán một phần các giải đấu World Cup cho các quỹ đầu tư tư nhân," ông Cordeiro nói.

Cordeiro, một cựu nhân viên ngân hàng Goldman Sachs, người đại diện cho FIFA trong Lực lượng đặc nhiệm World Cup của Tòa Bạch Ốc, cho biết ông không thể đứng ngoài cuộc trong khi FIFA xem xét việc bán cổ phần trong World Cup.

Ông cũng kêu gọi các nhân vật cấp cao khác của FIFA lên tiếng.

Giám đốc điều hành FIFA Kevin Lamour sau đó đã đưa ra lời chỉ trích của riêng mình.

Lamour, một đồng nghiệp lâu năm của Infantino tại cả FIFA và UEFA, đã cáo buộc chủ tịch hoạt động thiếu minh bạch.

Ông nói rằng các nhân viên đã bị lừa dối, bị đối xử khinh thường và bị đối xử bất công. Đánh giá của ông ấy rất thẳng thắn - đây là dự án của một người. Nhưng các nhà phê bình lập luận rằng việc đơn giản thay thế Infantino làm người đứng đầu sẽ không giải quyết được các vấn đề quản trị sâu xa hơn của FIFA.

Tránh vỏ dưa gặp vỏ dừa

Và vụ tranh cãi thậm chí còn đưa cựu Chủ tịch FIFA Sepp Blatter trở lại cuộc thảo luận.

"Và bây giờ Gianni, thật đáng kinh ngạc, bạn biết có điều gì đó tồi tệ khi Sepp Blatter bắt đầu gọi bạn là kẻ tham lam."

Đó là diễn viên hài người Anh Simon Brodkin nói chuyện với Times Radio, nói rằng anh hối hận vì đã thực hiện trò đùa hồi tháng 7 năm 2015, trò đùa đã giúp loại bỏ cựu Chủ tịch FIFA Sepp Blatter.

Anh ta đã làm gián đoạn một cuộc họp báo của FIFA ở Zurich mà ông Sepp Blatter có mặt, bằng cách ném một bó tiền đô la giả lên không trung, ngay trên đầu Blatter.

[[Blatter: "Bảo vệ của tôi đâu?"]]

Vào thời điểm đó, Brodkin đã nói đùa rằng anh ta ở đó để mua World Cup cho Triều Tiên ... [["Tôi thực sự hối hận vì đã làm điều đó, giúp loại bỏ Sepp, tôi không nhận ra ông ấy là nhà lãnh đạo có nguyên tắc nhất mà FIFA từng có."]]

Vụ việc diễn ra giữa lúc có những cáo buộc tham nhũng lan rộng trong FIFA. Blatter hiện đã chuyển hướng chỉ trích sang Infantino.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội, ông viết: "Mối quan hệ thân thiết giữa Chủ tịch FIFA và Tổng thống Mỹ đã đạt đến mức độ tài chính gây tổn hại nghiêm trọng đến bóng đá. Không ai có quyền bán đi môn thể thao của chúng ta."

Vụ tranh cãi cũng làm sống lại một bài đăng của Gary Lineker từ năm 2016.

Khi Infantino được bầu làm chủ tịch FIFA, cựu tiền đạo đội tuyển Anh đã viết:

"Tôi có cảm giác kỳ lạ rằng Gianni Infantino sẽ lột mặt nạ để lộ ra Sepp Blatter."

Gần một thập kỷ sau, bài đăng đó lại được chia sẻ rộng rãi.

Cựu Phó Chủ tịch FIFA, Jim Boyce, mô tả đề xuất này là lố bịch.

"Gianni Infantino, khi tôi biết ông ấy ở UEFA và khi ông ấy tham dự những cuộc họp với tôi, là một người rất tử tế và khôn ngoan. Cá nhân tôi nghĩ rằng kể từ World Cup Qatar, và đặc biệt là bây giờ với Donald Trump, thật đáng buồn khi phải nói rằng, tôi nghĩ quyền lực đã làm ông ấy mất kiểm soát. Và tôi thực sự tin rằng đã có sự thông đồng giữa Donald Trump và Gianni Infantino (về kế hoạch đầu tư)," ông Boyce nhận định.

Vụ tranh cãi này xảy ra sau nhiều tuần bất ổn, bao gồm cả quyết định hủy bỏ thẻ đỏ gây tranh cãi của tiền đạo người Mỹ Folarin Balogun.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó đã bị chất vấn về việc ông có biết về kế hoạch của đồng minh Infantino hay không.

[Nhà báo: "FIFA hay ông (Gianni) Infantino có nói chuyện với ông về đề xuất bán cổ phần trong World Cup không?" Donald Trump: "Không, tôi chưa bao giờ nói chuyện với ông ấy về điều đó."]]

SBS đã liên hệ với FIFA để xin bình luận nhưng chưa nhận được phản hồi.

Vậy tại sao FIFA lại tin rằng họ cần đầu tư tư nhân ngay từ đầu?

Tiến sĩ Dan Plumley, giảng viên cao cấp về tài chính thể thao tại Đại học Loughborough, cho biết mô hình kinh doanh hiện tại của FIFA đã rất sinh lời.

"Chúng ta vừa trải qua kỳ World Cup nam, giải đấu sẽ lại mang về doanh thu cao nhất cho FIFA. Và lợi nhuận gắn liền với chu kỳ giải đấu đó nói riêng.”

“Đó là cách World Cup hoạt động. FIFA đặt mục tiêu bán World Cup, và trong lịch sử, đó là World Cup nam, nhưng World Cup nữ cũng đang phát triển. Chúng là hai sự kiện hàng đầu. Chúng thúc đẩy chu kỳ doanh thu trong bốn năm.”

“Đó là nơi tất cả tiền bản quyền truyền hình, thương mại, hợp đồng, v.v. đến từ đó. Và số tiền đó sau đó được phân bổ cho bóng đá toàn cầu.”

“Vì vậy, nó hoạt động như một mô hình. Và tôi nghĩ một phần quan điểm của UEFA ở đây, tất nhiên, là, nếu điều đó hiệu quả, tại sao lại cần một thực thể thương mại đến để điều hành các sự kiện và dịch vụ đó? Và tại sao bạn cần các nhà đầu tư tham gia vào đó?”

“Câu trả lời sau đó là, điều đó sẽ mang lại nhiều tiền hơn. Đó là lập luận của FIFA, đơn giản và dễ hiểu," TS Plumley phân tích.

20 triệu đô la là miếng mồi ngon?

World Cup gần đây nhất đã tạo ra khoảng 21 tỷ đô la Úc doanh thu (tương đương 15 tỷ USD).

Nhưng Plumley nói rằng đề nghị thêm 20 triệu USD cho mỗi liên đoàn thành viên giúp giải thích tại sao một số quốc gia bóng đá nhỏ hơn có thể ủng hộ đề xuất này.

"Giờ đây, có lẽ chi tiết mới là vấn đề quan trọng. Câu hỏi đặt ra là, liệu có điều kiện ràng buộc nào không? Điều đó sẽ như thế nào trong tương lai? Nó sẽ ra sao trong 10, 20 năm nữa? Nhưng nếu bạn đưa ra thêm 20 triệu USD cho một liên đoàn, và bạn có thể đảm bảo cho họ sự tăng trưởng đó trong chu kỳ tiếp theo, bạn có thể hiểu tại sao một số liên đoàn đó lại cân nhắc bỏ phiếu ủng hộ. Và đó là điểm thú vị của hệ sinh thái, bởi vì bạn có những liên đoàn thành viên và các cơ quan quản lý thực sự mạnh mẽ, lâu đời như UEFA. Nhưng có rất nhiều liên đoàn trên khắp thế giới không có được quyền lực đó, không có quy mô, tầm vóc và nguồn lực như vậy. Vì vậy, đây là một đề xuất thú vị đối với họ."]]

Chỉ một tuần trước khi kế hoạch sụp đổ, Infantino đã rời New York đã nhận được thư cam kết ủng hộ bầu cử từ khoảng 200 trong số 211 liên đoàn quốc gia thành viên của FIFA.

Các liên đoàn này bầu ra chủ tịch FIFA bốn năm một lần. Nhưng sau sự việc gây chia rẽ này, không rõ mức độ ủng hộ đó còn vững chắc đến đâu.

Thủ tướng Anh Andy Burnham cho rằng nguyên tắc rất đơn giản: bóng đá thuộc về những người hâm mộ.

Liên đoàn bóng đá Úc bày tỏ quan điểm tương tự

Chủ tịch Anter Isaac cho rằng toàn bộ sự việc là lời nhắc nhở rằng các quyết định quan trọng cần được đưa ra một cách minh bạch, tham vấn đúng đắn và quản trị tốt nếu FIFA muốn duy trì lòng tin của các thành viên.

Nhưng hậu quả có thể chưa kết thúc.

Để làm rõ mọi chuyện, SBS đã nói chuyện với cựu đội phó của đội tuyển Matildas và cựu thành viên Hội đồng FIFA, Moya Dodd.

Hiện tại, bà là thư ký hội đồng quản trị của Diễn đàn các Giải đấu Nữ, một nhóm các giải đấu chuyên nghiệp dành cho nữ thuộc Hiệp hội các Giải đấu Thế giới.

Moya Dodd đã tham gia giải đấu dành cho nữ đầu tiên của FIFA năm 1988.

Hai mươi lăm năm sau, bà gia nhập cơ quan quản lý của FIFA - một trong những người phụ nữ đầu tiên trong lịch sử 108 năm của tổ chức này.

Bà cho biết có một số vấn đề với đề xuất này.

"Tại sao FIFA lại cần làm điều này để trả nhiều tiền hơn cho các thành viên của mình? Họ đang nắm giữ khoản dự trữ 4 tỷ đô la. Họ vừa tổ chức World Cup với doanh thu kỷ lục, và họ đã tìm ra cách để vắt kiệt thêm tiền từ các trận đấu đó bằng các giờ nghỉ giải lao và giờ nghỉ quảng cáo, tôi nghĩ bây giờ chúng ta gọi như vậy.”

“Và như Carlos Cordeiro đã chỉ ra, FIFA có nguồn dự trữ khổng lồ, và nếu muốn trả nhiều tiền hơn cho các thành viên hoặc tài trợ thêm các chương trình, thì họ hoàn toàn có khả năng làm điều đó. Tại sao họ cần phải huy động vốn tư nhân để làm điều đó?" bà Dodd nói.

Bà ấy nói rằng để tạo ra loại doanh thu mà các quỹ đầu tư tư nhân đang nhắm đến, FIFA cần phải mở rộng các giải đấu của mình, và điều đó có nghĩa là phải thêm nhiều ngày thi đấu vào lịch trình.

"Đề xuất của FIFA phụ thuộc vào lịch thi đấu quốc tế, và để tạo thêm giá trị cho các giải đấu của FIFA, FIFA cần khai thác tối đa giá trị từ lịch thi đấu, tận dụng tối đa các ngày thi đấu, tổ chức các giải đấu lớn hơn và thường xuyên hơn, và do đó có thể tạo ra nhiều tiền hơn," bà Dodd nhận định thêm.

Điều này thực chất có nghĩa là phải lấy nguồn lực và cầu thủ từ câu lạc bộ của họ thường xuyên hơn để thi đấu cho đội tuyển quốc gia trong các giải đấu mà Dodd cho rằng có thể làm giàu cho FIFA.

Bà ấy nói thêm rằng, các cầu thủ hiện đã phải đối mặt với tình trạng lịch thi đấu dày đặc.

"Họ đã giảm số đội tham dự World Cup nam xuống còn 48. Họ cũng đang làm điều tương tự với World Cup nữ vào năm 2031. Như vậy sẽ chỉ còn một kỳ World Cup nữ nữa với 32 đội, rồi sau đó sẽ tăng lên 48 đội, và họ đang bàn đến con số 64. Họ còn thêm cả các giải đấu cấp câu lạc bộ. Ý tôi là, ở cấp độ nữ, hiện nay mỗi năm đều có Champions Cup.”

“Có cả Club World Cup với 16 đội, dự kiến bắt đầu vào năm 2028. Trong bối cảnh đó, các giải đấu chuyên nghiệp cần phải tạo ra một lịch thi đấu thường xuyên, thu hút đủ tiền bản quyền truyền hình và tài trợ để các cầu thủ nữ thực sự có thể trở thành chuyên nghiệp.”

“Lịch thi đấu FIFA ngày càng mở rộng thực sự là một mối đe dọa hiện hữu đối với quá trình chuyên nghiệp hóa đúng đắn của bóng đá nữ," bà Dodd phân tích.

Bà ấy nói rằng đề xuất này thực sự không giải quyết được vấn đề bóng đá nữ - một vấn đề đã bị che giấu và gây ra sự thất vọng lớn cho cộng đồng bóng đá nữ trong nhiều năm qua.

Bà Dodd cho rằng vấn đề này cần được xem xét dưới góc độ luật cạnh tranh và thông lệ kinh doanh thông thường.

"Mâu thuẫn lợi ích mà FIFA đang gặp phải đã là chủ đề của một khiếu nại tại Ủy ban châu Âu về vấn đề cạnh tranh. Về cơ bản, họ đang nói rằng, các ông đang có mâu thuẫn lợi ích với vai trò kép là cơ quan quản lý bóng đá và là nhà điều hành thương mại."

“Và thực tế, Ủy viên Thể thao tại Ủy ban châu Âu đã lên tiếng vào tuần trước và nói rằng đề xuất mới của FIFA gây ra những lo ngại về cạnh tranh, và ông ấy đã phản đối nó.”

“Vì vậy, tôi nghĩ một trong những kết quả của tất cả những điều này có thể là FIFA sẽ phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ các chính phủ và các chính trị gia, chẳng hạn như Thủ tướng Anh, người đã có một số ý kiến về hành vi của FIFA," bà Dodd nói.

Tương lai nào cho Infantino?

Bình luận viên bóng đá của SBS, David Basheer, đã nói chuyện với đồng nghiệp của tôi, Jasmine Kassis.

Ông ấy nói rằng môn thể thao này thuộc về các liên đoàn, người hâm mộ và các cầu thủ yêu thích và chơi môn thể thao này.

Và rằng câu chuyện này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với Gianni Infantino.

"Tôi nghĩ vị trí của ông ấy hiện gần như không thể giữ vững được nữa. Tôi nghĩ đó là một kế hoạch được suy tính tồi tệ, việc truyền đạt kế hoạch đó cũng được thực hiện kém hiệu quả.”

“Và sự phản đối rộng rãi từ UEFA và nhiều liên đoàn thành viên khác ban đầu đã gây ra nhiều vấn đề. cũng vậy. Và tôi nghĩ trên cơ sở đó; và thực tế là ban quản lý cấp cao hiện đang bắt đầu công khai lên tiếng về kế hoạch thiếu suy nghĩ này. Tôi không nghĩ ông ấy còn lựa chọn nào khác ngoài việc từ chức.”

“Nhưng cả hai ông chủ tịch đều nói: "Tôi nghĩ đây chỉ là phần nổi của tảng băng trôi, bạn sẽ thấy một động thái nhằm lật đổ Infantino trong cuộc bầu cử tiếp theo,” BLV Basheer nói.

Kế hoạch của FIFA có thể bị hủy bỏ. Nhưng cuộc tranh luận mà nó gây ra - về việc ai kiểm soát bóng đá, ai được lợi từ nó và FIFA cuối cùng phục vụ ai - đã khiến thế giới bóng đá tự hỏi, tương lai nào đang chờ đợi Gianni Infantino.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play